ZEKET ADAMGERShILIK QASIETTERDI DAMYTADY

Zeket – Islamnyń bes tireginiń biri. Tildik maǵynasy: «tazarý, ósý, óný, artý, bereke». Sharıǵatta zeket – nısapqa jetken musylmannyń jyl saıyn baılyǵynyń bir bóligin Alla razylyǵy úshin Quranda kórsetilgen adamdarǵa berýi.

Alla Taǵala: «Namazdy tolyq oqyńdar jáne zeketti berińder. Dúnıede ózderiń úshin jaqsy is jasaǵandaryń aqyrette de saýap bolady» («Baqara», 110-aıat) – deıdi.

Paıǵambarymyz (s.a.ý.): «Islam bes nársege qurylǵan: kýálik, namaz, zeket, oraza, qajylyq» – dep atap ótken.

Abaı Hakim de bes paryzdy oryndaýdy nasıhattaǵan.

Zekettiń adam men qoǵamǵa paıdasy

1. Nápsini tazartý

Zeket adamnyń sarańdyǵyn jeńýge, júregindegi rýhanı dertterden arylýǵa kómektesedi. Shákárim babamyz sarańdyq pen shaıtannyń áreketine nazar aýdarǵan. Quranda: «Kim óz sarańdyǵynan qutylsa, sol tabysqa jetkender» («Hashr», 9-aıat) – dep aıtylǵan.

Zeket berýshi men alýshynyń nápsi tazaryp, qyzǵanysh pen kórealmaýshylyq azaıady. Qablısa jyraý: «Malyńnan zeket ber, pák bolady diniń» – dep nasıhattaǵan.

2. Súıispenshilik pen birlik ornatý

Zeket arqyly baı men kedeı arasyndaǵy syılastyq pen qamqorlyq artady. Halyq danalyǵy: «Baı bolsań, halqyńa paıdań tısin» deıdi. Abaı Hakim men Shákárimuly da zeketti qoǵamdaǵy úılesim men ádildik quraly dep sıpattaǵan. Ybyraı Altynsarın da zekettiń qoǵam úshin mańyzdylyǵyn atap ótken.

3. Mal-dúnıege bereke ákelý

Alla jolynda jumsalǵan mal kemýge emes, kóbeıýge ákeledi. Quranda: «Alla jolynda mal bergenderdiń mysaly – jeti birdeı masaq tárizdi, ár masaǵynda júz dán bar» («Baqara», 261-aıat) – delingen.

Zeket berýshi malynan bereke taýyp, mal-dúnıesi artady. Paıǵambarymyz (s.a.ý.): «Sadaqa maldy kemitpeıdi»
(ımam Múslım) – dep aıtqan.

4. Jánnatqa jeteleıtin amal

Zeket – taqýalardyń sıpaty jáne adamdy jánnatqa jeteleıtin amaldardyń biri. Quranda: «Taqýa jandar jumaq baqshalarynda, bastaý-bulaqtardyń basynda bolady. Olar qolyndaǵy baılyqtardan paqyrlarǵa berip, Allanyń razylyǵyna bólenedi»
(«Zarııat», 15-19-aıat) – delingen.

Ibn Arabı «haqqýn» sózin zeketpen baılanystyrady. Paıǵambarymyz (s.a.ý.): «Kim bes amalmen (namaz, oraza, qajylyq, zeket, nápsini kórkemdeý) ómir súrse, jánnatqa kiredi» (ımam Ábý Dáýid) – dep túsindirgen.

Qorytyndy

Zeket – qoǵamdaǵy ádilettilikti qamtamasyz etetin, áleýmettik teńdikti arttyratyn, rýhanı damýdy qoldaıtyn mańyzdy qulshylyq. Ol baı men kedeı arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtyp, adamgershilik qasıetterdi damytady.

Ramazan aıynda zeket pen sadaqa berý erekshe saýap ákeledi. Paıǵambarymyz (s.a.ý.) osy aıda eń jomart jan bolǵan, Jábireıil perishtemen birge Qurandy qaıtalaǵan. Alla Taǵala qasıetti aıda ustaǵan orazamyzdy, bergen zeket, sadaqamyzdy jáne duǵalarymyzdy qabyl etsin. Ámın!

Amantaı TOIShYBAIULY