QOǴAMNYŃ JAŃARÝY – SANANYŃ JAŃǴYRÝYNAN BASTALADY
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda el damýynyń basym baǵyttarymen qatar, qoǵamnyń rýhanı kelbeti men azamattyq jaýapkershiligine de aıryqsha mán berildi. Prezıdent: «Eń aldymen, sana jańǵyrýǵa tıis. Elimiz ornyqty damýy úshin qoǵamda jańa Etıka ornyǵýy qajet. «Adal azamat» ıdeologııasy ómirimizdiń ajyramas bóligine aınalýy kerek», – dep atap ótti.
Memleket basshysynyń bul bastamasyn Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń Tóraǵasy, Bas múftı Naýryzbaı qajy Taǵanuly haziretimiz de qoldap, adaldyq pen jaýapkershilikti qoǵam ómirinde ornyqtyrýdyń mańyzyn atap ótti. Bas múftıdiń 2026 jyldy «Islam jáne adal qoǵam» jyly dep jarııalaýy da osy maqsatpen sabaqtas. Óıtkeni adal qoǵam qalyptastyrý – tek sózben qoldaıtyn ustanym emes, ár adamnyń ómirlik qaǵıdasyna aınalýy tıis qundylyq.
Adal qoǵam qalyptastyrý ár adamnyń ózinen bastalady. Ata dinimiz adamdy adaldyqqa, ádildikke, amanatqa beriktikke tárbıelese, halqymyzdyń dástúrli tárbıesi de osy qasıetterdi urpaq boıyna sińirýge negizdelgen. «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joq» degen babalar sózi ádildiktiń qadirin ańǵartsa, amanatqa qııanat jasamaý, ýádede turý, ózgeniń aqysyn jemeý – adamdyqtyń basty ólshemderi.
Biz kóbine qoǵamnan ádildik pen jaýapkershilik kútemiz. Alaıda sol talaptardy ózimizge qoıa alamyz ba? Qyzmetimizdi adal atqaryp júrmiz be? Bireýdiń aqysyna kirmeı, ýádemizde tura alamyz ba? Qoǵamdyq tártipti saqtap, aınalamyzǵa paıda keltirip júrmiz be? «Adal azamat» bolý osyndaı qarapaıym, biraq mańyzdy áreketterden kórinedi.
Prezıdent atap ótken otanshyldyq uǵymy da naqty ispen ólshenedi. Otandy súıý – týǵan jerdiń tynyshtyǵyn saqtaý, el birligine úles qosý, zańdy qurmetteý, aınalasyna paıdasyn tıgizý. Ata-babamyz «Otan – ottan da ystyq» dep, týǵan jerge degen súıispenshilikti urpaq sanasyna sińirgen.
Ata dinimiz de eldiń amandyǵyn, qoǵamnyń tynyshtyǵyn, kórshi men aǵaıynnyń aqysyn saqtaýdy mańyzdy mindet sanaıdy. Úlkenge qurmet, kishige izet, muqtajǵa járdem, kórshige qamqorlyq – halqymyzdyń dástúrinde de, rýhanı dúnıetanymynda da aıryqsha oryn alǵan qasıetter. Demek, otanshyldyq tek eldi jaqsy kórýmen shektelmeıdi, ol – elge paıdaly bolýǵa umtylý.
Adal ári sanaly urpaq tárbıeleý de qoǵam jańǵyrýynyń mańyzdy sharty. Qazaq halqy urpaq tárbıesin qashanda ult bolashaǵymen baılanystyrǵan. «Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilersiń» degen naqyldyń ózi otbasyndaǵy tárbıeniń mańyzyn kórsetedi.
Bala ata-anasynyń aıtqanynan buryn, jasaǵan isine qarap ósedi. Úıdegi syılastyq, úlkenge qurmet, eńbekke adaldyq, sózge beriktik – balanyń boıyna sińetin alǵashqy tárbıe. Sondyqtan ata-ana óz isimen úlgi bolyp, ustaz ben qoǵam ókilderi osy tárbıeniń jalǵasýyna atsalysýy qajet.
Ata dinimiz de bala tárbıesin úlken amanat dep biledi. Urpaqqa ımandylyq pen izgilikti, ulttyq qundylyqtar men adamgershilikti qatar sińirý – barshamyzǵa ortaq mindet. Óıtkeni bilimdi ári tárbıeli, kásibı bilikti ári jaýapty azamat qana eldiń damýyna shynaıy úles qosa alady.
Qoǵamdaǵy adaldyq pen jaýapkershilikti nyǵaıtýda meshitterdiń de ózindik orny bar. Dinı-aǵartýshylyq jumystar, otbasylyq qundylyqtardy dáripteý, jastar tárbıesi, qaıyrymdylyq sharalary men ulttyq dástúrdi nasıhattaý – osy baǵyttaǵy mańyzdy ister.
Biz elorda meshitteri atynan qoǵamdaǵy izgilik pen jaýapkershilik mádenıetin nyǵaıtýǵa, otbasy ınstıtýtyn qoldaýǵa, jastardy ımandylyq pen otanshyldyqqa tárbıeleýge óz úlesimizdi qosa beremiz. Sonymen qatar halqymyzdyń izgi dástúrlerin dáriptep, ata-babadan jalǵasqan asyl muralardy keıingi urpaqtyń boıyna sińirýdi mańyzdy mindet sanaımyz.
Qoǵamnyń jańarýy – ár adamnyń óz bolmysyn túzeýinen, nıetin izgilendirip, isine jaýapkershilikpen qaraýynan bastalady. Adaldyq pen ádildik, meıirim men janashyrlyq, úlkenge qurmet pen kishige izet – ata dinimiz ben ulttyq tárbıemizde bite qaınasqan asyl qundylyqtar.
Memleket basshysy kótergen «Adal azamat» ıdeıasyn ómirimizdiń ajyramas bóligine aınaldyrý úshin árqaısymyz óz ornymyzda adaldyqty tý etip, izgi isterge uıytqy bolýymyz kerek. Óıtkeni qoǵamnyń ózgerýi – jeke adamnyń ózgerýinen, al eldiń órkendeýi – sanaly urpaq pen jaýapty azamattyń qalyptasýynan bastalady.
Nurbek Áýeshanuly,
Astana qalasynyń Bas ımamy
