HALAL RIZYQ
الصِّيَامُ وَلَا الْحَجُّ وَلَا الْعُمْرَةُ قَالُوا: فَمَا يُكَفِّرُهَا يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ الْهُمُومُ فِي طَلَبِ الْمَعِيشَةِ. (طس)
Paıǵambarymyz (s.a.ý.) bylaı deıdi:
“Sóz joq, ondaı kúnálar da bar, olardy namaz da, oraza da, qajylyq ta, ýmra da tazalaı almaıdy!”
“(Ashab kıram) olardy ne tazartady, ýa, Rasýlalla!” deıdi.
“(Halal rızyq úshin) kún kóris úshin tartqan qıyndyq” – deıdi. (Tabáranı, ál-Mýǵjám ýl-áýsat)
Rızyq – Alla Taǵalanyń tirshilik ıelerine qorek úshin bergeni jáne olardyń jeıtin nárseleri. Biraq adam rızyǵyn halal ne haram joldyń qaısysymen tabatynyn óz erkimen tańdaıdy. Alla Taǵala da sol joldan beredi. Mine, sol úshin rızyǵyn halal joldan izdemeı, haram qorek tutynatyndar óz erkin jamanǵa qoldanǵandyqtan jaýapty.
Musylmannyń mal-múlkin kóbeıtý úshin emes, bireýge muqtaj bolmaý úshin halaldan rızyq izdeýi qulshylyqtan keıingi paryzy. Paıǵambarlar da (aleıhımússálam) bir qolónermen ıakı ózge bir jolmen kún kóretin.
Adam kún kóris qajetin tabý úshin eshkimge muqtaj bolmaýǵa nıet etýge tıis. Rızyq izdeýdi tańerteń ertemen bastaý súnnet. Paıǵambarymyz (s.a.ý.) bylaı degen:
“Rızyq izdeýdi tańerteń erte bastańdar. Óıtkeni tańda bereket pen tabys bar”.
Rızyq izdegende Alla Taǵalany zikir men aqyrettik isterdi umyttyratyn tabys jolyna túspeý kerek, ýára (taqýalyqtan da joǵary) nuryn óshirerdeı ashkóz bolmaý kerek.
ÓıtkeniAlla Taǵalanyń adam úshin bergen rızyǵy ashkózdikten kóbeımeıdi. Rasynda, Paıǵambarymyz (s.a.ý.)
“Sóz joq, rızyq ajaldyń quldy izdegenindeı (ony) izdeıdi (tabady)” degen.
Alla Taǵala Mýtaffıfın súresiniń 1-shi aıatynda bylaı buıyrady (maǵynasy):
“Tarazy men ólsheýishten jep, eldi aldaıtyndardyń jaǵdaıy qandaı ókinishti!”
Birdeńe satqanda nemese satyp alǵanda musylmandy aldamaý kerek. Adam ras ta, ótirik te taýaryn satý úshin ant ishpeýge tıis. Tabysqa haram aralastyrmaý úshin saýdada eshqashan qýlyq qoldanbaý qajet. Satylǵan nárseniń kemshiligin alýshydan jasyrmaý kerek.
