مۇسىلمانداردىڭ وزگە دىندەگىلەرمەن نەكە قيدىرۋىنا بولا ما؟
اسسالاۋماعالەيكۋم! سىزدەردەن سۇرايىن دەگەنىم، مۇسىلماندار وزگە ٴدىن وكىلدەرىمەن نەكەلەسە الادى ما؟ 

 

ۋاعالەيكۋماسسالام! 

يسلام ٴدىنى وتباسىلىق ومىرگە اسا قاتتى ٴمان بەرەدى. سول سەبەپتى دە قۇران كارىمدە ۇيلەنۋ مەن وتباسىلىق ٴومىر جايلى ناقتى باياندالعان. وندا ۇيلەنۋدىڭ شارتتارى مەن شەكتەۋلەرى ەگجەي-تەگجەيلى كورسەتىلىپ، كىمگە ۇيلەنۋگە بولىپ-بولمايتىنى دا انىق تۇسىندىرىلگەن. اللا تاعالا مۇسىلمان ەمەستەرمەن ۇيلەنۋ جايلى:

وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّىٰ يُؤْمِنَّ ۚ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ ۗ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤْمِنُوا ۚ وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ ۗ أُولَٰئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ ۖ وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ ۖ وَيُبَيِّنُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

«(ەي، مۇسىلماندار!) مۇشرىك ايەلمەن ول يمانعا كىرمەيىنشە، نەكەلەسپەندەر. ونىڭ كوركى سەندەردى تاڭداندىرسا دا، مۇشرىك ازات ايەلدەن ٴمۇمىن كۇڭ جاقسى. ٴمۇمىن ايەلدەردى مۇشرىك ەركەكتەرگە ول يمانعا كىرمەيىنشە نەكەلەمەندەر، ونىڭ كوركى سەندەردى تاڭداندىرسا دا، مۇشرىك ازات ەردەن ٴمۇمىن قۇل جاقسى. ويتكەنى، وندايلار (مۇشرىك ايەلدەر مەن مۇشرىك ەركەكتەر) سەندەردى توزاققا شاقىرادى، ال اللا ٴوز تىلەگى بويىنشا سەندەردى جۇماققا جانە كەشىرىمگە شاقىرادى. ۋاعىز – ناسيحات السىن دەپ، اللا ادامدارعا ٴوز اياتتارىن ايقىن باياندايدى»،[1] – دەگەن.

بۇل اياتتىڭ مازمۇنىنان اللانى ٴبىر دەپ تانىعان مۇسىلمان ادام اللاعا سەرىك قوسىپ جۇرگەن ادامعا ۇيلەنۋىنە استە بولمايتىنىن كورۋگە بولادى. بۇل ۇكىم ەر مەن ايەلگە بىردەي ورتاق بولىپ تابىلادى.

         اللا تاعالا تاعى ٴبىر اياتتا:

الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۖ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ ۖ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ ۗ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

«بۇگىن سەندەرگە جاقسى نارسەلەر حالال ەتىلدى. كىتاپ بەرىلگەندەردىڭ (حريستيان، ياھۋدي) تاماعى (باۋىزداعاندارى) حالال ەتىلدى. سەندەردىڭ تاماقتارىڭ ولارعا دا حالال ەتىلدى. جانە مۇمىندەردەن ارلى-ابىرويلى ايەلدەرمەن ٴارى سەندەردەن بۇرىن كىتاپ بەرىلگەندەردەن (حريستيان، ياھۋدي) دە ارلى-ابىرويلى ايەلدەرمەن ماھرلەرىن بەرىپ، زيناقورلىق ىستەمەي، استىرتىن كوڭىلدەس بولماي ۇيلەنۋلەرىڭ حالال ەتىلدى. كىم يمانعا قارسى شىقسا، سوندا ونىڭ امالى جويىلدى جانە ول، اقىرەتتە دە زيان تارتادى»[2] – دەيدى.

بۇل اياتتان مۇسىلمان ەر ادامنىڭ مۇسىلمان ايەلىمەن ۇيلەنۋىنە بولاتىنى سياقتى كىتاپ يەلەرىنەن (ياھۋدي جانە حريستيان) بولعان ايەلدەرمەن دە شاڭىراق قۇرۋىنا رۇقسات ەتكەنىن اڭعارۋعا بولادى. الايدا، بۇل ايات تەك مۇسىلمان ەر ادامعا عانا قاتىستى، سەبەبى وندا مۇسىلمان ايەلگە قاتىستى ەش نارسە ايتىلماعان. مۇسىلمان ايەلدىڭ وزگە ٴدىن وكىلىمەن تۇرمىس قۇرۋىنا قاتىستى اللا تاعالا «مۋمتاحينا» سۇرەسىنىڭ 10-اياتىندا ٴسوز ەتكەن. وندا بىلاي دەلىنگەن:

 (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ ۖ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ ۖ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ ۖ لَا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ ۖ وَآتُوهُمْ مَا أَنْفَقُوا ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ ۚ وَلَا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ وَاسْأَلُوا مَا أَنْفَقْتُمْ وَلْيَسْأَلُوا مَا أَنْفَقُوا ۚ ذَٰلِكُمْ حُكْمُ اللَّهِ ۖ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ ۚ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ)

«ٴاي، مۇمىندەر! سەندەرگە ٴمۇمىن مۇھاجىر ايەلدەر كەلسە، ولاردى سىناڭدار. ولاردىڭ يماندارىن اللا جاقسى بىلەدى. ەگەر دە ولاردىڭ (شىن) ٴمۇمىن ايەل ەكەندىگىنە كوز جەتكىزسەڭدەر، وندا ولاردى كاپىرلەرگە قايتارماڭدار. بۇل ايەلدەر – كاپىرلەرگە (ادال) حالال ەمەس، كاپىرلەر دە ولارعا (ادال) حالال ەمەس. كاپىرلەردىڭ بۇل ايەلدەرگە بەرگەن ماھرلەرىن وزدەرىنە قايتارىپ بەرىڭدەر. ەگەر بۇل ايەلدەردىڭ ماھرلەرىن بەرسەڭدەر، ولاردى نەكەلەنۋلەرىڭنىڭ وقاسى جوق. كاپىر ايەلدەردى نەكەلەرىڭدە ۇستاماڭدار. كاپىر ايەلدەرگە بەرگەن ماھرلەرىڭدى سۇراڭدار. كاپىرلەر دە سەندەرگە كەلگەن ٴمۇمىن ايەلدەرگە بەرگەن ماھرلەرىن سۇراسىن. بۇل سەندەرگە اللانىڭ ۇكىمى. اللا ارالارىڭا ۇكىم شىعارادى. اللا – تولىق ٴبىلۋشى، حيكمەت يەسى»[3].

بۇل ايات مۇسىلمان قىزىنىڭ وزگە ٴدىن وكىلدەرىمەن ۇيلەنە المايتىندىعىن ناقتى كەسىپ ايتۋدا. سەبەبى، مۇسىلان قىزى مەن وزگە ٴدىن وكىلدەرى بىر-بىرىنە حالال بولمايدى. ال، حالال ەمەس نارسەنى جاساۋ كۇنا بولىپ تابىلادى.

اللا بارشامىزدى تۋرالىعىنا باستاعاي!

رۋسلان سۇلتانوۆ
رەسپۋبليكالى «ازىرەت سۇلتان» مەشىتىنىڭ نايب يمامى.



[1] «باقارا» سۇرەسى، 221-ايات.
[2] «مايدا» سۇرەسى، 5-ايات.
[3] «مۋمتاحينا» سۇرەسى، 10-ايات.

date06.03.2018readCount941categoryنەكەprintباسىپ شىعارۋ