«جيھاد» سوعىس ٴسوزىن بىلدىرەدى مە؟
اسسالاۋماعالەيكۋم! جاقىندا ٴبىر وتىرىستا جيھاد جايلى اڭگىمە ەستىدىم. تەرەڭ ٴبىلىمىم بولماعاندىقتان، تەك تىڭداۋمەن وتىردىم. تۇسىنگەنىم، جيھاد دەگەنىمىز قولعا قارۋ الىپ، سوعىسۋ عانا ەمەس، باسقا دا ماعىنالارى بار ەكەن. سولاردى انىقتاپ بەرسەڭىزدەر. ايتپەسە، قازىرگى كەزدە مەن سياقتى ٴبىر جاقتى ٴتۇسىنىپ جۇرگەندەر كوپ دەپ ويلايمىن، سولارعا ساباق بولسىن.

 

ۋاعالەيكۋماسسالام!

قاسيەتت قۇران كارىمدە جيھادقا بايلانىستى اياتتار 35 جەردە كەلگەنىمەن، ونىڭ بارلىعى قولعا قارۋ الىپ سوعىسقا اتتانۋ دەگەن ماعىنا ەمەس. تەك ٴتورت جەردە عانا تىكەلەي سوعىس ماعىناسىندا كەلگەن. ونىڭ ٴوزى بۇكىل كاپىرلەردى قىرىپ جويىڭدار نەمەسە بەيبىت حالىققا باس سالىپ مال-مۇلكىن تالان-تاراجعا سالۋ، ابىرويىن اياق-استى ەتۋ، جەرلەرىن وتارلاپ ەرىكتەرىنەن ايىرۋ ت.ب. وسى سياقتى ز ۇلىمدىق ماقساتىندا سوعىسىڭدار دەگەن ۇعىمدى بىلدىرمەيدى.

بۇگىندە «جيھاد» ٴسوزىن ٴوز پيعىلدارىنا قاراي بۇرمالاپ، قارا نيەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋدى ماقسات تۇتقان نەبىر ٴدىن اتىن جامىلعان توپتار بار.

جيھادتىڭ تۇرلەرى:

يسلامدا جيھاد ەكى ٴتۇرلى بولادى:
– رۋحاني جيھاد
– ماددي (ماتەريالدىق) جيھاد

رۋحاني جيھاد دەگەنىمىز – مۇسىلماننىڭ ٴوز ناپسىسىمەن كۇرەسۋى. جيھادتىڭ بۇل ٴتۇرىن پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ۇلكەن جيھاد دەپ باعا بەرگەن. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – شايتاننىڭ ازعىرۋىنا جانە ٴناپسىنىڭ ەتەگىنە ەرمەي، كۇنا  ىستەرگە جول بەرمەۋ. بۇل جيھاد جايلى حاديستە بىلاي باياندالادى. پايعامبارىمىز (س.ع.س.) بىردە سوعىستان شارشاپ، شالدىعىپ كەلە جاتقان ساحابالارىنا: «ٴبىز ٴقازىر كىشى جيھادتان ۇلكەن جيھادقا قايتتىق»، - دەگەن كەزدە، ساحابالارى: «ۋا، راسۋلۋللا! ۇلكەن جيھاد دەگەن نە؟» - دەپ تاڭعالا ساۋال قويادى. پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «ول - ٴوز ناپسىڭمەن كۇرەس»،- دەپ جاۋاپ قايىردى[1].

اللا تاعالا:

فَلا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَاداً كَبِيراً

«(ۋا، مۇحاممەد س.ع.س.) كاپىرلەرگە (ولاردىڭ پۇتتارىنا تابىنۋ تۋرالى بۇيرىقتارىنا) باعىنبا جانە ولارمەن (قۇران اياتتارىن ناسيحاتتاۋ) ارقىلى ولارعا قارسى ۇلكەن ( ۇلىق) جيحاد  (ۋاعىز-ناسيحات جۇمىستارىن) جۇرگىز!»[2] –دەپ بۇيىرعان.

مىنە، جاراتقان يەمىز قۇران ناسيحاتىن «ۇلكەن جيھاد» دەپ اتاعان. ناپسىمەن ارپالىسقان جيھادتىڭ بۇل ٴتۇرى «ۇلكەن جيھاد» دەپ اتالۋىنىڭ سىرى – ناپسىمەن بولعان كۇرەستە ٴناپسىسى كوزىنە كورىنبەيدى جانە ونى پەندە قالاپ قۇمارتىپ تۇرادى. سوندىقتان دا ونىمەن كۇرەسۋ وڭايعا سوقپايتىنى انىق. ال، ادام قولعا قارۋىن الىپ جاۋىمەن سوعىسقان كەزدە دۇشپانى ونىڭ كوزىنىڭ الدىندا بولىپ جانە ول دۇشپانىن ىشتەي جەك كورىپ تۇرادى. وسى ورايدا، كوزگە كورىنەتىن دۇشپاننان قاراعاندا كورىنبەيتىن دۇشپانمەن ارپالىسۋ اناعۇرلىم قيىن ەكەنى ٴمالىم.

ال، ماددي (ماتەريالدىق) جيھاد دەگەنىمىز – مۇسىلماننىڭ السىزگە قورعان جانە دۇشپاننىڭ ز ۇلىمدىعىن توقتاتۋ ماقساتىندا جان-تانىمەن، مال-دۇنيەسىمەن اللانىڭ ٴدىنىن، وتانىن، وتباسىن دۇشپانداردان قورعاپ قارسى سوعىسۋ. 

قارۋلى جيھادتىڭ دۇرىس بولۋ شارتتارى:

1. مەملەكەت  باسشىنىڭ  رۇقساتى بولى ٴتيىس. شاريعاتىمىزدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ رۇقساتىنسىز سوعىسقا شىعۋعا تىيىم سالىنعان. جيھاد (سوعىس) ىستەرى مەملەكەت باسشىسىنا جۇكتەلگەنىنە ەشقانداي كۇمان جوق. وعان بوي ۇسىنۋ مىندەت، تەك كۇنا ىستەرگە بۇيىرماسا بولدى.

قۇراندا اللا تاعالا باسشىعا بويۇسىنۋ جايلى بىلاي دەيدى:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الأمْرِ مِنْكُمْ 

«ٴاي، مۇمىندەر. اللاعا بويۇسىنىپ، پايعامبارعا ٴارى وزدەرىڭنەن بولعان ٴامىر يەلەرىنە بويۇسىنىڭدار»[3].    

باسشى جاقسى بولا ما، جامان بولا ما بويۇسىنۋ ٴتيىس. ٴابۋ ھۋرايرادان (ر.ا.) جەتكەن حاديستە پايعامبارىمىز (س.ع.س.) بىلاي دەيدى:

اَلْجِهَادُ وَاجِبٌ عَلَيْكُمْ مَعَ كُلِّ أَمِيرٍ بَرًّا كَانَ أَوْ فَاجِرًا

«جيھاد ٴاربىر جاقسى بولسىن نەمەسە جامان بولسىن باسشىمەن بىرگە بولۋ ٴتيىس»[4].

وسىعان وراي، جيھاد ەلدى باسقارىپ وتىرعان باسشىنىڭ رۇقساتى جانە ٴدىن ىستەرىن باسقارىپ وتىرعان ٴدىني باسشىلار مەن عالىمداردىڭ پاتۋالارىمەن ىسكە اسادى.

2. قورعانۋ ماقساتىندا بولۋى. ەگەر دۇشپان وتانعا شابۋىل جاساسا، وعان قارسى سوعىسۋ. اللا تاعالا:

وَقَاتِلُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلاَ تَعْتَدُواْ إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبِّ الْمُعْتَدِينَ

«سەندەرمەن سوعىسقاندارعا قارسى سەندەر دە اللا جولىندا سوعىسىڭدار. ٴبىراق شەكتەن شىقپاڭدار. اللا تاعالا شەكتەن شىققانداردى جاقسى كورمەيدى»[5]، - دەدى.

3. ماقساتى ايقىن بولۋ. ياعني، دۇشپاننىڭ قاستىعىن توقتاتۋ، السىزدەرگە قورعان بولۋ جانە اللانىڭ ٴدىنىن قورعاۋ ماقساتىندا بولۋى ٴتيىس. ايتپەسە، شەكتەن شىعۋشىلاردان بولادى.

4. دۇشپاننان ٴتونىپ تۇرعان ٴقاۋىپ ناقتى بولۋ. وزىڭە شابۋىل جاسايتىنى ناقتى انىقتالعان دۇشپانعا سوعىس تاكتيكاسى بويىنشا ٴبىرىنشى بولىپ شابۋىل جاساۋعا رۇقسات ەتىلەدى.           

ەگەر بۇل شارتتار ورىندالماسا، وندا ونىڭ ىس-ارەكەتى شاريعاتتاعى جيھاد اتاۋىنا كىرمەي، بالكىم ول ادام بۇزاقى نەمەسە قياناتشىل بولادى.

يسلام ٴدىنى – بەيبىتشىلىك، اماندىق دەگەن ۇعىمداردى بىلدىرەدى. يسلامدى تەرروريزممەن بايلانىستىرۋ – اسىل دىنىمىزگە جاسالعان ۇلكەن قيانات. «جيھاد» ۇعىمىن جەلەۋ ەتكەندەردى شەيىتتەر ەمەس – شەكتەن شىققاندار دەپ اتاۋعا ٴماجبۇرمىز. اللا تاعالا «اعراف» سۇرەسىندە:

وَلاَ تُفْسِدُواْ فِي الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاَحِهَا

«جەر بەتىندە تىنىشتىق ورناعاننان كەيىن بۇلىك جاساماڭدار»[6] دەپ قاتاڭ ەسكەرتەدى.

سوندىقتان قازاقستان ازاماتتارى ەلباسىنىڭ جانە ٴدىني باسقارمانىڭ، سونىمەن قوسا اتا-انانىڭ رۇقساتىنسىز سىرتقا، باسقا جەرگە جيھادقا اتتانۋعا بولمايدى. اركىم ٴوز ەلىنە، ٴوز جەرىنە، ٴوز حالقىنا ەڭبەك ەتۋ كەرەك. بىرەۋدىڭ الداۋىنا ٴتۇسىپ، الجاسىپ، باسقا ٴبىر ەلدىڭ قانىن توگىپ، كۇناھار بولعان ادام وڭبايدى. ادام بالاسى باقىتتى ولاي ىزدەمەيدى. باقىتتى وتانىنا، حالقىنا، جانىنداعىلارعا جاقسىلىق ىستەۋ ارقىلى عانا تابادى.

 

نۇرلان رامازانوۆ
رەسپۋبليكالىق «ازىرەت سۇلتان» مەشىتىنىڭ نايب يمامى

 



[1] يمام بايھاقي ريۋايات ەتتى.
[2] «فۇرقان» سۇرەسى، 52- ايات.
[3] «نيسا» سۇرەسى،  59-ايات.
[4] ٴابۋ ٴداۋىت ريۋايات ەتتى.
[5] «باقارا» سۇرەسى، 190-ايات.
[6] «اعراف»  سۇرەسى، 56-ايات

date26.02.2018readCount922categoryٴارتۇرلىprintباسىپ شىعارۋ