ايەل كىسى «تالاق» دەسە، ونىسى تالاققا سانالا ما؟
اسسالامۋعالەيكۋم! ٴايل كىسى «تالاق» دەپ ايتسا تالاققا سانالادى ما؟ باۋىرجان.

 

ۋاعالەيكۋمۋسسالام ٴۋا راحماتۋللاھي ٴۋا باراكاتۋھ!

1. ەرى ايەلىنە تالاق ەتۋگە وكىلەتتىلىك بەرگەن بولسا، ايەلى ٴوزىن تالاق ەتە الادى. مۇنى «ٴتافۋيدي تالاق»دەيمىز[1]. تالاقتىڭ بۇل ٴتۇرى ايتىلعان سوزگە قاراي - «ريجعي تالاق» نەمەسە «باين تالاق» ۇكىمىن الادى.

2. ايەل كىسى ەرىمەن بەلگىلى اقىعا كەلىسىپ، «تالاعىن» ساتىپ الۋى مۇمكىن. بۇنى «ٴحۇلع» دەپ اتايدى. بۇل - «كىشى باين تالاق» ۇكىمىن تۋدىرادى[2].

3. ايەل كىسى كەيبىر ٴزارۋ جاعدايلار سەبەپتى قازىعا (بۇگىندە مۇسىلمان سوت) جۇگىنىپ،  سوت ارقىلى اجىراسۋعا قۇقى بار.

بۇلاردان وزگە ايەل كىسىنىڭ ٴوز بەتىنشە «تالاق» دەپ ايتقان ٴسوزى – تالاق بولىپ ەسەپتەلمەيدى.

دىنىمىزدە تالاق ەتۋ قۇقى - تىكەلەي وتاعاسىنا ٴتان[3]. جوعارىدا سايىپ وتىلگەندەردى ايتپاعاندا، ايەل كىسىگە تىكەلەي تالاق ەتۋ مۇمكىندىگى بەرىلمەگەن. بۇل - ايەل زاتىنىڭ نازىك تابيعاتىن، ٴارى اسا سەزىمتالدىلىعىن ەسكەرگەندىكتەن بولسا كەرەك.

بۇنىمەن قاتار، پايعامبارىمىز مۇحاممەد (س.ع.س.) مىنا بۇيرىعىن ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. ول (س.ع.س.) بىلاي دەيدى:

«ٴقايسىبىر ايەل ەشقانداي زالال كورمەسە دە كۇيەۋىنەن تالاق سۇرايتىن بولسا، ول ايەلگە ٴجانناتتىڭ ٴيىسى حارام»[4].  

سوندىقتان دا، قيت ەتسە «كەتەمگە» باسىپ، اجىراسۋدى كوزدەۋدىڭ كۇنا ەكەندىگىن ەستەن شىعارماعان ٴجون.



[1] مىسالى، ەرى ايەلىنە: «ٴوزىڭدى قالاعان ۋاقىتتا تالاق ەت» دەسە، ايەل كىسى سول مەزەتتە نەمەسە باسقا ۋاقىتتاردا تالاق ەتە الادى.  الايدا، «قالاعان كەزدە» دەپ ەمەس، جاي: «ٴوزىڭدى تالاق ەت» دەگەن جاعدايدا، ايەلدىڭ تەك سول مەزەتتە، سول ماجىلىستە عانا تالاق ەتۋ قۇقى بار. ەگەر، ورنىنان تۇرىپ، كەتىپ، باسقا نارسەلەرمەن شۇعىلدانسا، ەسەپتەلمەيدى.

[2] ريجعي تالاق - ٴۇش حايىز ۋاقىتى ىشىندە قايتا تاتۋلاسۋعا مۇمكىندىك بار، نەكە جاڭارتپايدى. باين تالاق – «ۇلكەن باين» جانە «كىشى باين» تالاق بولىپ بولىنەدى. ۇلكەن باين تالاقتا قايتا قوسىلۋ مۇمكىندىگى جويىلادى. كىشى باين تالاقتان كەيىن - ايەلدىڭ ريزالىعىمەن قايتا نەكە جاڭارتۋعا مۇمكىندىك بار.

[3] اقىل-ەسى دۇرىس، كامىلەتكە تولعان بولۋى شارت.

[4] ٴابۋ ٴداۋىد: كيتابۋت تالاق – ٴبابۋ فيل حۋلي- №2226 حاديس.

ابدۋسامات قاسىم
date10.01.2018readCount1969categoryنەكەprintباسىپ شىعارۋ