اشۋرا كۇنى قانداي امالدار جاسالادى؟
اشۋرا كۇنى قانداي كۇن؟ ول كۇنى قانداي امالدار جاسالادى؟ ول كۇندى تويلاۋعا بولا ما؟

اشۋرا» ٴسوزى اراب تىلىندە «اشارا» ون سانىنان شىققان. مۇحاررام ايىنىڭ ونىنشى كۇنىنە ساي كەلگەندىكتەن «اشۋرا»، ياعني، "ونىنشى كۇن" دەگەن اتاۋ بەرىلگەن. اشۋرا كۇنىن قاسيەت تۇتۋ سوناۋ ٴجاھيلي (ناداندىق) داۋىرىنەن باستاۋ الادى. 

ازىرەتى اليدەن كەلگەن ٴبىر حاديستە، ٴبىر كىسى پايعامبارىمىزدان (س.ع.س.): «ۋا راسۋلاللاھ! رامازان ايىنان كەيىن، قاي ايدا ورازا ۇستاۋىما كەڭەس ەتەسىز»، - دەپ سۇراعاندا، ول (س.ا.ۋ.): «رامازان ايىنان كەيىن ورازا تۇتقىڭ كەلسە، مۇحاررام ايىندا ورازا ۇستا. شىنىندا، بۇل اي – اللانىڭ ايى. بۇل ايدا ٴبىر كۇن بار. ول كۇنى اللا تاعالا كەي قاۋىمنىڭ تاۋبەسىن قابىل ەتكەن. قالعانداردىڭ دا تاۋبەسىن قابىل ەتەدى»، - دەدى. 

ساحابا اكراما مەن ازىرەت ٴاليدىڭ ايتۋلارىنا قاراعاندا ادام اتامىزدىڭ دا، يۋنۋس پايعامباردىڭ دا تاۋبەسى قابىل ەتىلىپ، اللانىڭ كەشىرىمىنە قول جەتكىزگەن كۇن - اشۋرا كۇنى.

پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ٴمادينا قالاسىنا حيجرەت ەتكەننەن كەيىن، قالانىڭ بايىرعى تۇرعىندارى ياحۋدي دىنىندەگىلەردىڭ دە اتالمىش كۇنى اۋىز بەكىتكەنىن كورەدى. مۇنىڭ سەبەبىن سۇراعاندا ولار:

"بۇل كۇنى مۇسا پايعامبار جانە يسرايل قاۋىمى پەرعاۋىننىڭ قۇلدىعىنان قۇتىلىپ، پەرعاۋىن جانە ونىڭ ٴىزباسارلارى سۋعا تۇنشىقتى. وسىلايشا پەرعاۋىننىڭ قۇلدىعىنان قۇتقارعان اللاعا شۇكىر ەتىپ، مۇسا پايعامبار ورازا ۇستاعان»، - دەپ جاۋاپ بەرەدى. سوندا اللا ەلشىسى (س.ع.س.): «ٴبىز مۇسا پايعامبارعا سەندەردەن دە جاقىنىراقپىز»، – دەپ سول كۇنى ورازا ۇستاۋدى مۇسىلماندارعا كەڭەس ەتەدى. 

دەگەنمەن، بۇل كۇنگە ياھۋديلەر «مەيرام» رەتىندە قاراعانمەن پايعامبارىمىز ول كۇنى تەك ورازا ۇستاۋدى بۇيىردى. سوندىقتان مۇسىلماندار اشۋرا كۇنىن مەيرام رەتىندە ساناماي، ول كۇنى اۋىز بەكىتكەندى ٴجون كورەدى. "ساحيح بۋحاري" مەن "ساحيح مۋسليمدە" كەلتىرىلگەن حاديستە ساحابا ٴابۋ مۇسا اشعاري (ر.ا.) بىلاي دەيدى:

«اشۋرانى ياھۋديلەر قاسيەت تۇتىپ، بۇل كۇندى مەيرام سانايتىن. پايعامبارىمىز بولسا بىزگە: «سەندەر اۋىزدارىڭدى بەكىتىڭدەر!» دەدى».

اشۋرا كۇنى ەڭ باستىسى ورازا ۇستاعان دۇرىس بولادى. بۇل كۇنى ورازا ۇستاۋدىڭ ساۋابى مول. يمام مۋسليمنەن جەتكەن ساحيح حاديستە پايعامبارىمىزدان (س.ع.س.) اشۋرا كۇنگى ورازا جايىندا سۇراعاندا، ول (س.ع.س.): «ودان الدىڭعى جىلعى جاساعان (كىشى) كۇنالارى كەشىرىلەدى دەپ اللادان ٴۇمىت ەتەمىن»، – دەپ جاۋاپ بەرگەن. 

سونداي-اق، ساحابا ابدۋللا يبن ابباستان وسى كۇنى ۇستالاتىن ورازا جايىندا سۇراعاندا ول (ر.ا): «پايعامبارىمىزدىڭ وسى كۇنگى ٴناپىل ورازانىڭ ٴقادىرىن وزگە كۇندەردەگى ٴناپىل ورازالاردان ارتىق سانايتىن...»، – دەپ جاۋاپ بەردى.
اشۋرا كۇنى ورازا ۇستاۋ – سۇننەت. پايعامبارىمىز ورازا ۇستاعان. ٴتىپتى، رامازان ورازاسى پارىز بولماي تۇرعاندا اشۋرا كۇنى ورازا ۇستاۋ ٴۋاجىپ بولعان دەسەدى عالىمدارىمىز. رامازان ورازاسى پارىز ەتىلگەننەن كەيىن اشۋرا كۇنگى ورازا سۇننەت بوپ قالادى، ياعني، ساۋاپ ٴۇشىن ىستەلەتىن امال رەتىندە اركىم اۋىز بەكىتۋگە نە بەكىتپەۋگە ەرىكتى.

ەسكەرتۋ: مۇمكىندىك بولىپ جاتسا اشۋرا كۇنىمەن قوسىپ ٴبىر كۇن الدىن جانە ٴبىر كۇن كەيىن ورازا ۇستاۋ - مۇستاحاب (ۇنامدى). دالىرەك ايتقاندا، مۇحاررام ايىنىڭ توعىزى، ونى جانە ون ٴبىرى كۇندەرى ورازامەن وتكىزۋ - ساۋاپتى (بۇل كۇندەر بيىل، 2017 جىلى قىركۇيەك ايىنىڭ 29، 30، جانە قازاننىڭ 01 كۇنىنە ساي كەلەدى). ويتكەنى، يمام احمەت ريۋايات ەتكەن ٴبىر حاديستە پايعامبارىمىز: «اشۋرا كۇنى ورازا ۇستاڭدار. ياحۋديلەرگە ۇقساماۋ ٴۇشىن الدىندا ٴبىر كۇن جانە كەيىن تاعى ٴبىر كۇن تۇتىڭدار»، – دەگەن.

ورازالارىڭىز بەن نيەتتەرىڭىز قابىل بولسىن!

date28.09.2017readCount2278categoryٴارتۇرلىprintباسىپ شىعارۋ