سۇندەتتەلىپ تۋىلاتىن سابيلەر جايىندا ٴدىنىمىز نە دەيدى؟
اسسالامۋعالەيكۋم! مەنىڭ ٴبىر سۇراعىم بار ەدى. تۋىلعاندا (ومىرگە كەلگەندە) سۇندەتكە وتىرىلىپ تۋىلاتىن ادامدار ومىردە كەزدەسەدى. ول نەنىڭ بەلگىسى، دىنىمىزدە ول تۋرالى نە دەلىنگەن؟ الدىن الا راحمەت! اللا رازى بولسىن! اقجان مۇساحمەتوۆ

 

يسلام دىنىندە ەر بالانى سۇندەتكە وتىرعىزۋ – سۇننەت امال. بۇل امال بارلىق پايعامدارلاردىڭ ۇستانعان جولى (سۇندەتى) دەسەك تە بولادى. حازىرەتى ٴابۋ ھۋرايرادان (اللا ودان رازى بولسىن!) بىزگە مىناداي حاديس جەكتەن:

«بەس ٴىس بولمىسقا جاتادى: سۇندەتكە وتىرۋ، كىندىك استى تۇگىن قىرۋ، مۇرتتى باسۋ، تىرناق الۋ جانە قولتىق تۇگىن الۋ».[1]

بۇرىنعى زاماندا دا،  قازىرگى كەزدە دە كەيبىر بالالار تۋعاندا سۇندەتتەلگەن كۇيدە تۋادى. بۇدان قورقۋدىڭ نەمەسە باسقاداي ٴبىر ويعا كەلۋدىڭ قاجەتى جوق. پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ٴوزى دە تۋعاندا سۇندەتتەلگەن بويدا تۋعان.[2] مۇنداي جاعدايدى مۇسىلمان الەمىندە «پايعامبار سۇندەتى» دەپ تە اتايدى. مەديسينا تىلىندە «گيپوسپاديا» (نipospadias)[3] دەيدى. بۇلاي دۇنيەگە كەلگەن بالالاردى دارىگەرلەرگە كورسەتكەن ٴجون. ەگەر ماماندار بالانى كورىپ، بارلىعى دۇرىس، بالانىڭ مۇشەسىنىڭ دامۋى قالىپتى جاعدايدا دەپ شەشسە، وندا شاريعاتتىڭ دا تالابى ورىندالعاندىقتان، وعان قايتا پىشاق تيگىزىپ، سۇندەتتەۋ شارت ەمەس. ەگەر دامۋى دۇرىس ەمەس دەپ شەشسە، وندا قايتا سۇندەتتەيدى.

جالپى يسلام عۇلاماسى يمام ٴسۋيۋتيدىڭ سوزىنە قاراعاندا كەيبىر پايعامبارلار[4] تۋعاندا سۇندەتتەلىپ تۋعان. ٴبىر قىزىعى حالقىمىزدىڭ ٴبىرتۋار ازاماتى، الاش كوسەمى ٴاليحان بوكەيحان اتامىز دا تۋعاندا سۇندەتتەلىپ، كىندىگى كەسىلىپ تۋعان ەكەن.


[1] يمام بۇحاري ريۋايات ەتكەن.

[2] يبن حالدۋن، مۋقودديما، ستانبۇل 1970، ٴىى/400.

[3]https://ru.wikipedia.org/wiki/گيپوسپاديا

[4] مىسالى، ادام، شيت، نۇح، سام، يدريس، مۇسا، ساليح، لۇت، شۇعايب، يۋنۋس، سۇلەيمەن، ياحيا جانە يسا (اللانىڭ ولارعا سادەمى بولسىن!).

date20.09.2017readCount5890categoryٴارتۇرلىprintباسىپ شىعارۋ