اراپا قانداي كۇن؟
سالەمەتسىز بە؟ اراپا كۇنى تۋرالى تولىعىراق ايتىپ بەرەسىز بە؟ ەلۆيرا اسسالامۋعالەيكۋم! اراپا كۇنى ىقىلاس سۇرەسىن 1000 رەت وقىسا، مول ساۋاپ بولادى دەپ وقىدىم. وسى جايلى تولىعىراق ايتىپ بەرسەڭىزدەر. تابيعات تاسبولاتوۆ

ۋاعالەيكۋمۋسسالام! ٴزۋلحيججا ايىنىڭ 10-جۇلدىزى  – قاسيەتتى قۇربان ايت مەيرامى باستالاتىن اي. بۇل ايدىڭ باستاپقى ون كۇنى – بەرەكەلى كۇن[1].

وسى ون كۇننىڭ ىشىندە ارنايى قاسيەت تۇتىلاتىن «اراپا» كۇنى بار. اراپا كۇنىنىڭ ۋاقىتى – ٴزۇل-حيججا ايىنىڭ توعىزى، ياعني قۇربان  ايتتان ٴبىر كۇن بۇرىن. بۇل كۇنى قاجىلىق پارىزىن وتەۋگە بارعان كىسىلەر ٴتۇس اۋعاننان كەيىن ەرتەڭگى (ايت كۇنى) تاڭ نامازىنا دەيىنگى ارالىقتا ارافات تاۋىنا ٴبىر مەزەت تۇراقتايدى.

"اراپا" ٴسوزىنىڭ ماعىناسى... 

"اراپا" اراب تىلىندەگى "ٴبىلۋ"، "ٴتۇسىنۋ" دەگەن ماعىناعا ساياتىن «ارافا» ەتىستىگىنەن شىققان. بۇل كۇننىڭ «اراپا» دەپ اتالۋىنىڭ سەبەبى، ٴزۇل-حيججا ايىنىڭ سەگىزى كۇنى يبراھيم پايعامبار تۇسىندە قۇرباندىققا بالاسىن يسمايىلدى شالۋ جايىندا ٴتۇس كورەدى. العاشقىدا كورگەن ٴتۇسىن «ٴجاي ٴتۇس پە  الدە ايان با» دەپ ويلاعان ول ەرتەسىنە (ايدىڭ توعىزىنا) تاعى كورەدى. وسىدان كەيىن ونىڭ اللادان كەلگەن ايان ەكەنىن بىلەدى. وسى سەبەپتى بۇل كۇندى «ارافا (اراپا)» دەپ اتاپ كەتكەن دەسەدى.

اراپا كۇنىندە ۇستالاتىن ورازا...

ارافا كۇنى قاجىلىققا بارماعان كىسىنىڭ ورازا ۇستاپ، ٴناپىل نامازدار وقىپ، اللادان دۇعا تىلەۋى ساۋاپتى. ويتكەنى ساحيح مۋسليمدە ريۋايات ەتىلگەن ٴبىر حاديستە ارداقتى پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ): «...اراپا كۇنگى ورازا ٴۇشىن وتكەن جىلعى جانە كەلەر جىلعى (ەكى جىلدىق كىشى) كۇنالارىن كەشىرۋدى اللادان ۇمىتپەن تىلەيمىن...»[2] ، – دەپ بۇل كۇنگى ورازانىڭ ماڭىزدىلعىن باسا ايتۋدا.

تاعى ٴبىر حاديسىندە: «دۇعالاردىڭ ەڭ قايىرلىسى – اراپ كۇنى جاسالعان دۇعا...»[3]، – دەگەن.

ەندەشە، ٴزۇل-حيججا ايىنىڭ العاشقى ون كۇنىندە ونىڭ ىشىندە اراپا كۇنى ساۋاپتى امالداردى كوپتەپ ورىنداعان دۇرىس.

ٴبىزدىڭ ەلدە اراپا كۇنى ەرتەسى بولاتىن ايت كۇنىنە شەلپەك-باۋىرساق ٴپىسىرىپ، داستارحان ازىرلىگى جاسالىپ جاتادى. سونىمەن قوسا، ٴبىر كۇن ورازا ۇستاعاندا دۇرىس بولادى.

ال، اراپا كۇنى ىقىلاس سۇرەسىن 1000 رەت وقۋ جايىندا ناقتى حاديس كەزدەستىرمەدىك. ايتسە دە، بۇل ىقىلاس سۇرەسىن وقىماۋ كەرەك دەگەن ٴسوز ەمەس. جوعارىدا ايتقانىمىزداي العاشقى ون كۇندە، اسىرەسە، اراپا كۇنى ورازا ۇستاپ، عيبادات ەتۋ، قۇران وقۋ – ساۋاپتى. سوندىقتان، ىقىلاس سۇرەسىن قانشالىقتى كوپ وقىساڭىز، سونشالىقتى ساۋابى دا كوپ بولماق. سەبەبى، قۇراننىڭ ٴار ارپىنە ون ساۋاپ جازىلاتىنى جايىندا ساحيح حاديستەردە ايتىلعان. 

بيىل اراپا كۇنى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ (2017 ج.) 31 تامىزىنا ساي كەلەدى.


[1] ٴفاجر سۇرەسى –1-2 ايات.
[2] ساحيح مۋسليم، ساۋم – 1162 حاديس. يمام ناۋاۋي شارحى.
[3] تيرميزي ٴسۇنانى.

date30.08.2017readCount3958categoryقۇربانprintباسىپ شىعارۋ