ايت نامازىنان بۇرىن ورىندالاتىن ساۋاپتى امالدار قانداي؟

ٴبىر اي بويى اللا رازىلىعى ٴۇشىن ٴىشىپ، جەۋدەن ٴوزىن تىيعان كىسىنىڭ ايت كۇنى قۋانىشقا بولەنەتىن كۇنى. وتىز كۇن بويى ورازاسىنان كەيىنگى ۇلكەن ٴبىر «اۋىز اشارى» ىسپەتتى. سوندىقتان، ونى «عيدۋل فيتر» ياعني «اۋىز اشار مەيرامى» دەپ تە اتاعان. بۇل كۇن ٴۋاجىپ بولعان ايت نامازىمەن باستالادى. ايت نامازىنان بۇرىن مىنا ارەكەتتەردى ورىنداۋ ساۋاپتى:

1. جۋىنۋ. يمام ماليكتىڭ «ٴال-مۋاتتا» اتتى حاديس جيناعىندا ساحابا ابدۋللا يبن وماردىڭ ايت كۇنى مەشىتكە شىقپاي تۇرىپ، جۋىنىپ الاتىندىعى ايتىلادى[2].

2. حوش ٴيىس سەبىنىپ، ادەمى كيىم كيىپ شىعۋ. ازىرەت ومار بازاردا ساتىلىپ تۇرعان جىبەك كيىستى كورىپ پايعامبارىمىزعا: «ۋا اللانىڭ ەلشىسى! مىنانى ساتىپ الساڭىز ەكەن. ايت كۇندەرى جانە سىرتتان كەلگەن قوناقتارعا ادەمى بوپ شىعار ەدىڭىز»، - دەگەندە ول (س.ع.س.): «بۇل (جىبەك) كيىس قۇدايدان ٴۇمىتى جوقتاردىڭ كيىسى» [3]، - دەپ قابىل ەتپەدى. بۇل حاديسكە ٴۇڭىلىپ قاراساق پايعامبارىمىزدىڭ زامانىندا دا ايت نامازىنا اسەم كيىم كييۋ ٴۇردىسى بار بولعاندىعىن بايقايمىز.

3. نامازعا بارماستان بۇرىن ۇيىنەن ٴدام تاتىپ شىعۋ. بۇل جايىندا ساحابا ٴاناس يبن ماليك بىلاي دەيدى: «پايعامبارىمىز ايت كۇنى بىرنەشە قۇرما جەمەي (مەشىتكە) شىقپايتىن»[1].

4. ايت نامازىنان بۇرىن ٴپىتىر ساداقاسىن بەرۋ. ويتكەنى پايعامبارىمىز ٴپىتىر ساداقاسىن ايت نامازىنا شىقپاي تۇرىپ بەرەتىن بولعان.

5. ايت نامازىنا بارا جاتقان جولدا "ىشتەي" تاكبىر ٴتاشريقتى ايتۋ: «اللاحۋ اكبار، اللاحۋ اكبار، ليا يلياحا يلليا-للاح،ۋا-للاحۋ اكبار، اللاحۋ اكبار ۋا لي-للياحي-ل-حامد».

6. مەشىتكە كەلگەن كىسى ايت نامازى وقىلماي تۇرىپ ٴناپىل ناماز وقىمايدى[4]. ساحابا ابدۋللا يبن ابباستىڭ ايتۋى بويىنشا پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ايت كۇنى تەك ەكى راكاعات ايت نامازىن وقىدى. ودان بۇرىن نە ودان كەيىن ناماز وقىمادى[5]...

[1] ساحيح بۋحاري، كيتابۋل يداين – 953.
[2] ٴال-مۋاتتا، كيتابۋل يداين – 428.
[3] بۋحاري، كيتابۋل جيھاد - 2889
[4] حيدايا – 1/210-211 بەت; بينايا – 3/99 بەت.
[5] بۋحاري، كيتابۋل يداين – 964.
ابدۋسامات قاسىم
date24.06.2017readCount3363categoryورازاprintباسىپ شىعارۋ