العاش رەت ورازا ۇستايتىندارعا قانداي كەڭەس بەرەسىز؟
سالەمەتسىز بە! ورازا ۇستاعىم كەلىپ ٴجۇر. نيەتىم بار. ورازا ۇستار الدىندا قانداي كەڭەس بەرە الاسىزدار؟ ماليكا

ۋاعالەيكۋماسسالام ٴۋا راحماتۋللاھي ٴۋا باراكاتۋھ!

اللا جازسا كوپتەن كۇتكەن قاسيەتتى رامازان ايى دا كەلىپ قالدى. قۇدايعا شۇكىر، اللانىڭ بۇيرىعىنا باس ٴيىپ، ورازا ۇستاۋعا نيەت قىلعانداردىڭ سانى جىلدان-جىلعا ارتۋدا. سوندىقتان دا، سۇراعىڭىزعا وراي ٴبىرشاما كەڭەستەرىمىزدى بەرە كەتەلىك:

1. مىقتى نيەت. رامازان ورازاسى كەيبىر قانداستارىمىزدىڭ ايتاتىنىداي، ٴۇش كۇن باسىندا، ٴۇش كۇن ورتاسىندا جانە ٴۇش كۇن سوڭىندا ەمەس. ورازا – وتىز كۇن (كەيدە ايدىڭ ەرتە تۋۋىنا بايلانىستى 29 كۇن بولۋى مۇمكىن). سوندىقتان دا، ەڭ الدىمەن وتىز كۇن ورازانى اللا ريزالىعى ٴۇشىن، ۇزبەي ۇستاۋعا ىشتەي نيەتىڭىزدى بەكەمدەپ، نىقتاپ الىڭىز. «امالدار نيەتكە بايلانىستى» دەيدى پايعامبارىمىز (س.ع.س.).

2. كەرەكتى مالىمەت. ەكىنشىدەن، ورازانىڭ نەگىزىگى شارت-تالاپتارىمەن قوسا، ورازانى بۇزاتىن جانە بۇزبايتىن جاعدايلاردى ٴبىلىپ العانىڭىز دۇرىس. قازىرگى تاڭدا اللاعا شۇكىر، انا تىلىمىزدە جارىق كورگەن مالىمەتتەر بارشىلىق. ودان قالا بەردى، سايتتارعا تىكەلەي سۇراق جولداپ، بىلمەي تۇرعان نارسەڭىزدىڭ جاۋابىن الۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان. كەرەكتى مالىمەتتەرگە يە كىسىنىڭ ورازاسى ۋايىمسىز ٴارى جەڭىل وتەدى. ۋايىمسىز دەۋىمنىڭ سەبەبى، الدەبىر جاساعان ارەكەت ورازانى بۇزدى ما، جوق پا؟ – دەپ، ناقتى بىلمەگەندىكتەن ورىنسىز ۋايىمعا بەرىلىپ جاتاتىندار بار. ال، جەڭىل دەۋىمنىڭ ٴمانى: ادەتتە ورازانى بۇزبايتىن، ورازاعا زيانى جوق نارسەلەردەن شامادان تىس ساقتانىپ، ىڭعايسىز جاعدايلارعا تاپ بولۋى مۇمكىن. مىسالى، اۋىزداعى سىلەكەي مەن تۇكىرىك ورازانى بۇزادى دەپ جۇرگەن ادام، كۇنى بويى تۇكىرۋمەن بولادى.

3. سارەسىگە تۇرۋ. لاج بولسا، سارەسىنى جىبەرمەڭىز. پايعامبارىمىز (س.ع.س.) سارەسىدە بەرەكە بار دەگەن[1]. سارەسىدە تابەتىڭىز تارتپاي تۇرسا، تىم بولماعاندا سۋ ىشكەن جاقسى. وسىلايشا، ٴوزىڭىزدىڭ دەنەڭىزدى كۇنى بويى كەرەك ەتتىرەتىن سۇيىقتىقپەن قامتاماسىز ەتكەن بولاسىز. ونىڭ ۇستىنە، سارەسى ادامعا رۋحاني دەمەۋ.  

4. اس ٴمازىرى. اس مازىرىنە كوپشىلىگىمىز ٴمان بەرمەيتىنىمىز راس. كۇنى بويى اش جۇرگەن ادامنىڭ اس مازىرىنە ٴمان بەرۋى دە قيىن شىعار. دەگەنمەن، بىلە جۇرگەنىمىز ارتىق ەتپەيدى. مەديسينا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا، مايلى ٴارى مايعا قۋىرىلعان تاعامدى جانە قۇرامىندا قانتى كوپ ٴدامدى ازايتۋ كەرەك. سونداي-اق، سارەسىدە ارتىق تاماق جەۋدەن، شامادان تىس سۋسىن ىشۋدەن ساقتانۋ كەرەك ەكەن. ولاي ەتپەگەن جاعدايدا، اعزاداعى مينەرالدى تۇزدار تەز شىعىپ، دەنەنىڭ جىلدام السىرەۋىنە الىپ كەلەتىنگە ۇقسايدى.  

5. اۋىز اشار ٴساتى كەلگەندە بىردەن اسقا وتىرماعان جاقسى. الدىمەن قول قۋسىرىپ تىلەگىڭىزدى تىلەپ، سۋمەن نەمەسە كومپوتپەن ياكي قۇرمامەن اۋىز اشىپ، ودان سوڭ نامازعا تۇرىڭىز. ناماز وقىپ بولام دەگەنىڭىزشە، اسقازانىڭىزعا ٴنار بارىپ، ٴارى قاراي تاماق قابىلداۋعا دايىن بولادى. جانە اۋىز اشقاننان، ۇيىقتاعانعا شەيىنگى ارالىقتا كوبىرەك سۋ ىشكەن جاقسى.  

6. كۇنالى ىستەردەن ۇزاق ٴجۇرۋ. اۋىز بەكىتكەن كىسى ٴتۇرلى كۇنالى ىستەردەن ٴوزىن تىيۋى ٴتيىس. عايبات، وسەك-ايان، ۇرىس-كەرىس ت.ب. ابەس ادەتتەردەن ارىلۋ شارت.

7. ورازانى بۇزاتىن جاعدايلاردان نە اۋزى بەرىك كەزدە ماكرۋھ سانالعان ارەكەتتەردەن بويدى اۋلاق ۇستاۋ ٴلازىم.

8. سوڭعى ايتار كەڭەسىمىز، رامازان ايىن تىيىمدى پايدالانعان ٴجون. ناماز وقىماي جۇرگەندەر بولسا، ەڭ ٴبىرىنشى ناماز وقىپ باستاعاندارى دۇرىس. ودان قالا بەردى، بوس ۋاقىتتارىمىزدا قۇران وقىپ ۇيرەنۋگە، جاڭا سۇرە-اياتتار جاتتاۋعا، ٴدىني ٴبىر ادەبيەت (مىسالى، پايعامبارىمىزدىڭ ٴومىر بايانى جايىندا) وقىپ شىعۋعا تىرىسقانىمىز ابزال. مۇمكىن بولسا، ەر كىسىلەر مەشىتتە كۇندە كەشكە وقىلاتىن تاراۋيح نامازىنا قاتىسىپ تۇرعانى ٴجون. بارماعان كەزدەرى، ۇيىندە وقىسىن...

اللا تاعالا بارشامىزدىڭ ۇستاعان ورازالارىمىزدى كەم-كەتىگىمەن قابىل ەتىپ، و دۇنيەدە «رايان» ەسىگىنەن كىرۋدى جازسىن. پايعامبارىمىز (س.ع.س.) بىلاي دەپ ايتقان:

«شىنىندا پەيىشتىڭ «رايان» دەگەن ەسىگى بار. قيامەت كۇنى ودان ورازا ۇستاۋشىلار عانا كىرەدى. وزگەلەر ول ەسىكتەن كىرمەيدى. سول كۇنى (پەرىشتەلەر): «ورازا ۇستاۋشىلار قايدا؟»، - دەپ سۇرايدى. ورازا ۇستاۋشىلار تۇرىپ، ەسىكتەن كىرگەننەن كەيىن ەسىك جابىلىپ، ودان باسقا ەشكىم كىرمەيدى»[2].


[1] ساحيح بۇحاري - №1923 حاديس.
[2] ساحيح بۇحاري - №1763; ساحيح ٴمۇسلىم - №1947. 

date25.05.2017readCount6469categoryورازاprintباسىپ شىعارۋ