ايەلدەردىڭ بوياناتىن زاتتارىن ساتۋعا بولا ما؟
سۇراق: ايەلدەر كيىمىن، بويانۋ زاتتارىن ساتۋعا بولادى ما؟

عالىمدار قانداي ٴبىر زات حالالعا دا حارامعا دا قولدانۋعا كەلەتىن بولسا، اتالمىش سيپاتتاعى زاتتى جاساۋعا دا، ساتۋعا دا بولادى دەپ ٴبىراۋىزدان كەلىسكەن. كوپتەگەن مۋباح (رۇقسات ەتىلگەن) زاتتاردى حالال ماقساتتا قولدانۋعا نەمەسە ونى حارام ىسكە پايدالانۋعا دا مۇمكىندىگى بار. مىسالى پىشاق، قىسقا يۋبكا، بەينەكامەرا ت.ب. پىشاقپەن ٴبىر ادامنىڭ جانىن قييۋعا دا نەمەسە نان تۋراۋعا دا بولادى. الايدا بۇلاردىڭ بارلىعىن جاساۋعا دا، ساتۋعا دا شاريعي تۇرعىدان رۇقسات ەتىلگەن. وعان نەگىز رەتىندە مىنا قاعيدانى العا تارتادى: «ەگەر حارامنىڭ ناقتىلىعى انىقتالماسا، وندا ونى قولدانۋعا بولادى». ياعني ەكى قولدانىسقا پايدالانا بەرەتىن نارسەلەردى، كىم حارام جولعا قولدانسا كۇناسى وزىنە، وعان جاساۋشى، ساتۋشى جانە دەلدال جاۋاپتى ەمەس. يمام ٴاز-زايلاعي «ٴتابيين ٴال-حاقايىق» اتى كىتابىندا نەگىزى حارام بولماعان بىرنەشە نارسەلەردى (ٴمۇيىزدى قوشقار، توبەلەسەتىن اتەش، كوگەرشىن) اتاپ بولعان سوڭ، «بۇلاردى ساتۋ حارامعا جاتپايدى. ويتكەنى ولاردىڭ بولمىسى حارام ەمەس، كەرىسىنشە تىيىم سالىنعان تۇسى، قولدانىسقا پايدالانعان ٴىسى حارام بولىپ تۇر دەيدى»[1]. ەندەشە ٴاربىر نارسەنى جاقسىعا دا جامانعا دا قولدانۋعا بولاتىن بولسا، وندا ونى ساتۋعا رۇقسات ەتىلەدى.

ايەلدەر كيىمدى، ماكياجدى ٴوز ۇيىندە كۇيەۋىنىڭ الدىندا نەمەسە كوشەگە شىققاندا قولدانۋى مۇمكىن. ونىڭ قانداي جولعا قولدانىپ جاتقانىنا ساتۋشى جاۋاپتى ەمەس. ىستەگەن ىسىنە وزدەرى جاۋاپ بەرەدى.

وسىعان وراي، ايەلدەردىڭ كيىمىن، بوياناتىن زاتتارىن جاساۋعا دا، ساتۋعا دا بولادى. جاۋاپكەرشىلىك قولدانىپ جاتقان ادامنىڭ موينىنا تۇسەدى. ەگەر دۇرىس پايدالانسا حالال، حارام ىسكە قولدانسا كۇناسىن ٴوزى كوتەرەدى.

fatua.kz

[1]ٴاز-زايلاعي، «ٴتابيين ٴال-حاقايىق»، 3/297.

date25.03.2017readCount2577categoryساۋدا-ساتتىقprintباسىپ شىعارۋ