تاماقتى ىسىراپ ەتۋدىڭ ۇكىمى قانداي؟
اسسالامۋ الەيكۋم! مەنىڭ سۇراعىم، كەيدە داستارقاندا ىشىپ-جەلىنبەي قالعان تاماقتى، ناندى تاستاپ جاتادى، بۇل ىسىراپ پا؟ سونىمەن بىرگە، توي-تومالاق جانە باسقا دا كوپشىلىك داستارقانداردا مۇنداي جايت كورىنىس تابۋدا. بۇعان شاريعات نە دەيدى؟

ۋا الەيكۋم اسسالام!

ادەتتە ىسىراپشىلدىق كوبىنە-كوپ تاماق پەن سۋسىنعا قاتىستى ورىن الىپ جاتادى. ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەۋ جايلى قۇران كارىمدە بىلاي باياندالادى: «...جەڭدەر، ىشىڭدەر ٴارى ىسىراپ ەتپەڭدەر. اقيقاتىندا، اللا ىسىراپ ەتۋشىلەردى جاقسى كورمەيدى[1]» جانە دە «نەگىزىندە، ىسىراپشىلار – شايتاننىڭ اعايىندارى. ال، شايتان راببىسىنىڭ يگىلىكتەرىن مۇلدەم مويىندامايدى[2]».

اۋەلگى اياتتا «ىسىراپ»، ال ەكىنشى اياتتا «تابزير» سوزدەرى ىسىراپتى بىلدىرەدى. بۇل جونىندە يبن ابيدين: «تابزير – ىسىراپ ٴسوزىنىڭ ماعىناسى رەتىندە ٴمالىم. دەگەنمەن دە، بۇل ەكى ٴسوزدىڭ ايىرماشىلىعى بار. ىسىراپ – رۇقسات ەتىلگەن جاعدايدا قاجەتتەن تىس، كەرەگىنەن ارتىق پايدالانۋدى بىلدىرەدى. ال، تابزير – رۇقسات ەتىلمەگەن جاعدايدا قولدانۋدى بىلدىرەدى»، –دەگەن.

ماسەلەن، تاماقتانۋ رۇقسات، ال سول رۇقساتتى قاجەتىنەن ارتىق پايدالانۋ – ىسىراپ. قۇمار ويىنى جانە اراق-شاراپ ٴىشۋ – حارام امالدار. تىيىم سالىنعان ىستە قاراجات جۇمساۋ – ٴتابزير. 

حاديستە: «ىسىراپ ەتپەي جانە تاكاپپارلىققا بارماي تاماقتانىڭدار، سۋسىن ىشىڭدەر، كيىم كيىڭدەر جانە ساداقا جاساڭدار[3]»، – دەلىنگەن. يبن ابباس (ر.ا.): «قالاعان اسىڭدى ٴىش جانە قالاعان كيىمىڭدى كي، ٴبىراق ىسىراپ جانە تاكاپپارلىق ەتپە»، – دەگەن.

قورىتا ايتساق، وتباسىندا جانە توي-تومالاق نەمەسە اس بەرۋ سياقتى داستارقاندا ىسىراپ ەتۋگە تىيىم سالىنادى. ارتىق تاماقتى كەيىن قولدانۋ ٴۇشىن ساقتاعان ٴجون نەمەسە مۇقتاجدارعا تاراتىپ بەرگەن دۇرىس. ال، تۇتىنۋعا كەلمەيتىن بولسا قوقىسقا تاستاماي، مالدارعا جۋىندى رەتىندە بەرۋ قاجەت. ىسىراپ ەتۋ نىعمەتتى اياق استى ەتۋمەن پارا-پار. جۇرت اراسىندا «قۇدايدىڭ نىعمەتى شۇكىرشىلىكپەن تۇراقتايدى، ال قادىرلەمەۋمەن قاشادى» دەگەن ناقىل ٴسوز بار.



[1] اعراف سۇرەسى، 31-ايات

[2] يسرا سۇرەسى، 27-ايات

[3] بۇحاري

رۋسلان كامباروۆ
date22.12.2016readCount4291categoryٴارتۇرلىprintباسىپ شىعارۋ