امانداسقاندا «ٴسالامۋن الەيكا» دەسە بولا ما؟
اسسالامۋ الەيكۋم! بۇگىندە جاستار اراسىندا بۇرىنان بەرى قالىپتاسقان «اسسالامۋ الەيكۋم» دەپ سالەم بەرۋدىڭ ورنىنا «ٴسالامۋن الەيكا» دەپ امانداساتىن بولدى. بۇل دۇرىس پا؟ قاتە بولسا، قاي جاعىنان؟


ۋا الەيكۋم اسسالام!

قۇران كارىمدە: «...ولارعا پەرىشتەلەر بارلىق قاقپالاردان كىرىپ: «سابىر ەتكەندەرىڭ ٴۇشىن «ٴسالامۋن الەيكۋم» سەندەرگە اماندىق بولسىن»، – دەيدى. بۇل سوڭعى مەكەن – نەتكەن كەرەمەت تۇراق[1]»، – دەگەن ايات بار. سونىمەن بىرگە، «ال، تاقۋالار ٴجانناتقا توپ-توبىمەن الىپ بارىلادى. ولار ٴجانناتقا كەلىپ، قاقپالارى اشىلعان كەزدە كۇزەتشىلەرى ولارعا: «ٴسالامۋن الەيكۋم» سەندەرگە اماندىق بولسىن! سەندەر جاقسى بولدىڭدار. ەندى ٴجانناتتا ماڭگى تۇراتىن بولىپ كىرىڭدەر، – دەيدى[2]» جانە «پەرىشتەلەر ولاردىڭ جاندارىن تازا كۇيىندە الىپ الىپ: «ٴسالامۋن الەيكۋم» سەندەرگە اماندىق بولسىن! ىستەگەن امالدارىڭ ٴۇشىن ٴجانناتقا كىرىڭدەر، – دەيدى[3]»، – دەلىنگەن.

دەمەك، سالەمدەسۋدىڭ بۇل ٴتۇرى قۇران كارىمدە ايتىلعان. ٴابۋ ھۋرايرا (ر.ا.) ريۋايات ەتكەن حاديستە: «ٴبىر كىسى اللا ەلشىسى (س.ع.س.) وتىرعان ٴماجىلىس جانىنان ٴوتىپ بارا جاتىپ: «ٴسالامۋن الەيكۋم»، – دەپ امانداستى. پايعامبار (س.ع.س.): «ون ساۋاپ»، – دەدى. تاعى ٴبىر كىسى جاندارىنان ٴوتىپ بارا جاتىپ: «ٴسالامۋن الەيكۋم ۋا راحماتۋللاھ»، – دەدى. پايعامبار (س.ع.س.): «جيىرما ساۋاپ»، – دەدى. ٴۇشىنشى كىسى ٴوتىپ بارا جاتىپ: «ٴسالامۋن الەيكۋم ۋا راحماتۋللاھي ۋا باراكاتۋھ»، – دەدى. پايعامبار (س.ع.س.): «وتىز ساۋاپ»، – دەدى. وسى كەزدە ماجىلىستەن ٴبىر كىسى تۇرىپ بارا جاتىپ سالەم ٴسوزىن ايتپادى. پايعامبار (س.ع.س.): «سەندەردىڭ جولداستارىڭ ۇمىتىپ كەتتى. سەندەر ماجىلىسكە كەلسەڭدەر، سالەم بەرىڭدەر، سوسىن وتىرسىن. كەتسەڭدەر دە سالەم بەرىڭدەر. ٴبىرىنشى سالەم ەكىنشى سالەمنەن ارتىق ەمەس[4]»، – دەدى.

دەمەك، سالەمدى «ٴسالامۋن الەيكۋم» كوپشە ٴتۇر ەتىپ جانە «ٴسالامۋن الەيكا» دەپ جەكەشەلەپ ايتۋعا دا بولادى.

الايدا، ەڭ ابزالى جانە بىزدە قالىپتاسقانى يمام ناۋاۋي ايتقانداي: «ەڭ ابزالى مۇسىلماننىڭ «ٴاس-سالامۋ الەيكۋم ۋا راحماتۋللاھي ۋا باراكاتۋھ» دەپ كوپشە ٴتۇر ۇلگىسىمەن سالەم بەرۋى. ٴتىپتى، ٴبىر عانا مۇسىلمانعا سالەم بەرسە-داعى. ال، سالەمگە جاۋاپ قايتارۋشىنىڭ «ۋا الەيكۋم ٴاس-سالام ۋا راحماتۋللاھي ۋا باراكاتۋھ» دەگەنى دۇرىس[5]».

ماسەلەنىڭ ەكىنشى تۇسى – «الەيكا ٴاس-سالام» نەمەسە «الەيكۋم اس-سالام» دەپ امانداسۋ جايلى.

ٴابۋ جۋراي ٴال-ھۋجايمي (ر.ا.) بىلاي دەيدى: پايعامبارعا (س.ع.س.) كەلىپ: «ۋا، اللا ەلشىسى! «الەيكا ٴاس-سالام» دەپ امانداستىم. سوندا: «الەيكا ٴاس-سالام» دەمە، شىندىعىندا، «الەيكا ٴاس-سالام» – مارقۇمدار سالەمى»، – دەدى[6]».

ريۋاياتتا ايتىلعانداي، مۇنداي امانداسۋ ۇلگىسىن پايعامبارىمىز (س.ع.س.) قۇپ كورمەگەن. سالەمدەسۋدىڭ ەڭ جاقسى ۇلگىسى – «ٴاس-سالامۋ الەيكۋم ۋا راحماتۋللاھي ۋا باراكاتۋھ».

بۇل جونىندە يمران بين حۋساين (ر.ا.): «پايعامبار (س.ع.س.) قۇزىرىنا ٴبىر كىسى كەلىپ، «ٴاس-سالامۋ الەيكۋم» دەدى. پايعامبار (س.ع.س.) وعان جاۋاپ قايىردى. كىسى كەلىپ وتىردى. پايعامبار (س.ع.س.): «ون»، – دەدى. سوسىن تاعى ٴبىر كىسى كەلىپ، «ٴاس-سالامۋ الەيكۋم ۋا راحماتۋللاھ» دەپ سالەم بەردى، پايعامبار (س.ع.س.) سالەمىنە جاۋاپ بەردى. كىسى وتىردى.  پايعامبار (س.ع.س.): «جيىرما»، – دەدى. سوسىن تاعى ٴبىر كىسى كەلىپ: «ٴاس-سالامۋ الەيكۋم ۋا راحماتۋللاھي ۋا باراكاتۋھ» دەپ سالەم بەردى، پايعامبار (س.ع.س.) جاۋاپ قايىردى. كىسى وتىرعان سوڭ، پايعامبار (س.ع.س.): «وتىز»، – دەدى»، – دەيدى.

دەمەك، سالەمدەسۋدىڭ ەڭ ابزال ٴتۇرى – «ٴاس-سالامۋ الەيكۋم ۋا راحماتۋللاھي ۋا باراكاتۋھ» دەپ ايتۋ، ال ەڭ قىسقا ٴتۇرى بىزدە قالىپتاسقان «ٴاس-سالامۋ الەيكۋم» بولىپ تابىلادى.



[1] راعد سۇرەسى، 23-24 اياتتار.
[2] ٴزۋمار سۇرەسى، 73-ايات.
[3] ناحىل سۇرەسى، 32-ايات.
[4] يبن حيببان.
[5] ازكار، 356-358.
[6] ٴابۋ ٴداۋىد، تيرميزي.

رۋسلان كامباروۆ
date14.10.2016readCount5746categoryٴارتۇرلىprintباسىپ شىعارۋ