دۋانى سيقىرمەن ەمدەۋ دۇرىس پا؟
اسسالامۋ الەيكۋم! مەنىڭ جاعدايى جاقسى وتباسىنان شىققان دوسىم ومىردەن ٴتۇڭىلىپ، وزىنە-وزى قول جۇمساماق بولدى. ەشكىممەن ارالاسپاي، اتا-اناسى جانە جورا-جولداستارىمەن سويلەسپەي قويدى. بۇل ونىڭ دۋالانۋى سەبەپتى بولۋى مۇمكىن بە؟ دۋانى سيقىرمەن قايتارۋعا بولا ما؟ جالپى سيقىرمەن ەمدەلۋگە رۇقسات ەتىلە مە؟

ۋا الەيكۋم اسسالام!

سيقىر نەمەسە دۋالانعان ادامدى سيقىرمەن ەمدەۋگە بولمايدى. ويتكەنى، جامان جامانمەن قايتارىلمايدى. سەبەبى، سيقىر – كۇپىرلىك. كۇپىرلىك كۇپىرلىكپەن جويىلمايدى. جاماندىقتى تەك جاقسىلىقپەن جويۋعا، ەمدەۋگە بولادى. پايعامبارىمىزدان (س.ع.س.) نۋشرا – سيقىرمەن دەم سالۋ جايلى سۇراعاندا، «ول – شايتاننىڭ ٴىسى»،-دەپ جاۋاپ بەرگەن. ادام سيقىردى شايتان ارقىلى ۇيرەنەدى. سيقىر تەك شايتانعا قۇلشىلىق ەتۋمەن، ولارعا قىزمەت جاساۋمەن بويعا داريدى.

سيقىر جانە دۋانى ەمدەۋدىڭ جولدارى – قۇران كارىم وقۋ، شاريعي دەم سالۋ جانە مەديسينا. حاديستە: «ٴاربىر دەرتتىڭ داۋاسى بار. ەگەر داۋا دەرتكە ٴدوپ تيسە، اللانىڭ قالاۋىمەن اۋرۋىنا ەم تابادى[1]»،-دەگەن. سونىمەن بىرگە، «اللا جىبەرگەن ٴاربىر دەرتكە ونىڭ شيپاسىن دا جىبەرگەن[2]»،-دەلىنگەن.

دەم سالۋدىڭ كوپتەگەن پايداسى جانە جاقسىلىعى بار. سيقىردان ەم رەتىندە قۇراننىڭ ەڭ ۇلىق سۇرەسى فاتيحانى وقىعان ابزال. بۇل ورايدا، فاتيحانى قايتا-قايتا ٴتيلاۋات ەتكەن دۇرىس. فاتيحا سۇرەسىمەن بىرگە، اياتۋل كۋرسي، ىقىلاس، فالاق، ٴناس جانە باسقا دا شيپالى سۇرەلەر مەن اياتتاردى وقۋعا بولادى. بۇعان قوسا، پايعامبارىمىز (س.ع.س.) دەم سالعاندا وقىعان دۇعالار بار. مىسالى، ايشا (ر.ا.) انامىز ريۋايات ەتكەن دۇعا:

اللهم رب الناس ، أذهب البأس ، واشف أنت الشافي لا شفاء إلا شفاؤك شفاء لا يغادر سقماً

«ٴاللاھۋمما ٴروببان ٴناس، ٴازھيبيل ٴباس، ٴۋاشفي ٴانتا ٴاش-شافي، ٴلا ٴشيفاا ٴيللا شيفاۋك، ٴشيفاان ٴلا يۋعوديرۋ ٴساقومان[3]» (ۋا، اللا! ادامداردىڭ راببىسى! زيانكەستى كەتىر. شيپا بەر، سەن – ٴشافي، شيپا بەرۋشىسىڭ. سەنىڭ بەرگەن شيپاڭنان باسقا شيپا جوق. دەرت پەن سىرقاتتان قۇلان-تازا ايىقتىراتىن شيپا بەر).

بسم الله أرقيك ، من كل شيء يؤذيك ، ومن شر كل نفس أو عين حاسد الله يشفيك ، بسم الله أرقيك

«ٴبيسميللاھي ۋرقيكا، مين كۋللي ٴشايين يۋۋزيكا، ٴۋا مين ٴشارري كۋللي ٴنافسين ٴاۋ اينين حاسيدين اللاھۋ ياشفيكا، ٴبيسميللاھي ۋرقيكا[4]» (اللانىڭ اتىمەن ساعان دەم سالامىن. ساعان زيان تيگىزەتىن ٴاربىر نارسەگە قارسى. ٴاربىر جاننىڭ نەمەسە كوزدىڭ جاماندىعىنان اللا ساعان شيپا بەرەدى. اللانىڭ اتىمەن ساعان دەم سالامىن). بۇل دۇعالاردى ٴۇش نەمەسە ودان كوبىرەك وقۋعا بولادى.

سيقىرعا قارسى وقىلاتىن اياتتاردى سۋعا وقىپ، ناۋقاسقا ىشكىزۋگە بولادى. بۇل اياتتار:

وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَلْقِ عَصَاكَ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ. فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ.فَغُلِبُوا هُنَالِكَ وَانْقَلَبُوا صَاغِرِينَ.

«ٴۋا ٴاۋحاينا ٴيلا مۇسا ٴان ٴالقي اسوكا ٴفايزا ٴھيا ٴتالقوفۋ ٴما يافيكۋن. ٴفا ٴۋاقوال حاققۋ ٴۋا ٴباتولا ٴما كانۋ ٴامالۋن. ٴفا عۋليبۋ ھۋناليكا ٴۋانقولابۋ سوعيرين[5]»;

ائْتُونِي بِكُلِّ سَاحِرٍ عَلِيمٍ. فَلَمَّا جَاءَ السَّحَرَةُ قَالَ لَهُمْ مُوسَى أَلْقُوا مَا أَنْتُمْ مُلْقُونَ. فَلَمَّا أَلْقَوْا قَالَ مُوسَى مَا جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللَّهَ سَيُبْطِلُهُ إِنَّ اللَّهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ. وَيُحِقُّ اللَّهُ الْحَقَّ بِكَلِمَاتِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ 

«يتۋني بيكۋللي ساحيرين ٴاليم. ٴفا ٴلامما ٴجااس-ساحاراتۋ ٴقولا ٴلاھۋم مۇسا ٴالقۋ ٴما ٴانتۋم مۋلقۋن. ٴفا ٴلامما ٴالقوۋ ٴقولا مۇسا ٴما جيتۋم بيھيس-سيحرۋ ٴيننا اللاھا ٴسايۋبتىلۋھۋ ٴيننا اللاھا ٴلا يۋۋسليحۋ ٴامالال-مۋفسيدين. ٴۋا يۋحيققۋ اللاھۋل حاققا بيكاليماتيھي ٴۋا ٴلاۋ كاريھال مۋجريمۋن[6]»;

قَالُوا يَا مُوسَى إِمَّا أَنْ تُلْقِيَ وَإِمَّا أَنْ نَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقَى. قَالَ بَلْ أَلْقُوا فَإِذَا حِبَالُهُمْ وَعِصِيُّهُمْ يُخَيَّلُ إِلَيْهِ مِنْ سِحْرِهِمْ أَنَّهَا تَسْعَى. فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسَى. قُلْنَا لَا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلَى. وَأَلْقِ مَا فِي يَمِينِكَ تَلْقَفْ مَا صَنَعُوا إِنَّمَا صَنَعُوا كَيْدُ سَاحِرٍ وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُ حَيْثُ أَتَى.

«قولۋ ٴيا مۇسا ٴيمما ٴان ٴتۋلقيا ٴۋا ٴيمما ٴان ناكۋنا ٴاۋۋالا ٴمان ٴالقو. ٴقولا ٴبال ٴالقۋ ٴفايزا ٴحيبالۋھۋم ٴۋا اسىيۋھۋم يۋحاييالۋ ٴيلايھي مين سيحريھيم ٴانناھا ٴتاسا. ٴفا ٴاۋجاسا في نافسيھي ٴحيفاتان مۇسا. ٴقۋلنا ٴلا ٴتاحوف ينناكا ٴانتال ٴالا. ٴۋا ٴالقي ٴما في يامينيكا ٴتالقوف ٴما ٴسوناۋ ٴينناما ٴسوناۋ كايدۋ ٴساحيرين، ٴۋا ٴلا ٴيۋفليحۋس-ساحيرۋ حايسۋ ٴاتا[7]».

وسى اياتتاردى سۋعا دەم ەتىپ سالىپ، ىشكىزۋ قاجەت. بۇعان قوسا، فاتيحا، اياتۋل-كۋرسي، ىقىلاس، فالاق جانە ٴناس سۇرەلەرىن دە وقىعان دۇرىس. بۇل تاجىريبەدەن وتكەن شاريعي تاسىلدەر. ارينە، دەم سالۋشى تاقۋا بولعانى ٴجون.

كەيدە ناۋقاس دەرتىنەن ايىقپاۋى مۇمكىن. ويتكەنى، ٴدام-تۇزى تاۋسىلىپ، بۇل دەرت ونىڭ اجالىنا سەبەپ بولۋى مۇمكىن. الايدا، ٴولىم توسەگىندە جاتقان ادامعا دا دەم سالۋ ادامعا جەڭىلدىك بەرەدى.



[1] مۋسليم

[2] بۇحاري

[3] بۇحاري

[4] مۋسليم، بايھاقي

[5] اعراف سۇرەسى، 117-119 اياتتارى

[6] يۋنۋس سۇرەسى، 79-82 اياتتارى

[7] تاھا سۇرەسى، 65-69 اياتتارى

رۋسلان كامباروۆ
date11.07.2016readCount7576categoryاقيدا-سەنىمprintباسىپ شىعارۋ