ٴزۇلحيدجا ايىنىڭ العاشقى ون كۇندىك ورازاسى
اسسالاۋماعالەيكۋم! بىلگىم كەلگەنى زۋلحيدجا ايىندا ورازا تۇتۋ كەرەك پە؟ كەيبىر ادامدار مىندەتتى دەپ جاتادى، سول قانشالىقتى راس؟

قۇران كارىمدە: «تاڭعى ارايمەن انت ەتەمىن. ٴارى ون تۇنمەن[1]»، – دەپ ٴامىر ەتىلگەن. تاپسىرشىلەر اياتتاعى «ون ٴتۇن» زۋلحيدجا ايىنىڭ العاشقى ون كۇنى دەپ تۇسىندىرەدى. بۇل ون كۇننىڭ ٴبىرقاتار ۇكىمى، ارتىقشىلىعى مەن ادەبى بار. سولاردىڭ ەڭ ماڭىزدىلارى:

1. زۋلحيدجانىڭ العاشقى ون كۇندىگىنىڭ ارتىقشىلىعى.

بۇل – كۇنى جانە ٴتۇنىنىڭ قاسيەتى مەن ارتىقشىلىعى مول ون كۇندىك. وسى كۇندەرى ساۋاپتار ەسەلەنە تۇسەدى. سوعان وراي، كوپ قۇلشىلىق ەتۋ مۇستاحاپ سانالادى. تۇرلىشە جاقسى دا ىزگى امالداردى ايانباي ىستەگەن ابزال. بۇل كۇندەرى جاسالعان ىزگى امال جىلدىڭ باسقا كۇندەرىندە جاسالعان جاقسىلىقتان قايىرلى كەلەدى. يبن ابباس (ر.ا.) ريۋاياتىندا بۇل جايىندا بىلاي باياندالادى: «اللا ەلشىسى (س.ع.س.): «جىلدىڭ باسقا كۇندەرىنەن قاراعاندا، وسى كۇندەرى جاسالعان قايىرلى ىستەر اللا تاعالاعا ۇنامدىراق»، – دەدى. ادامدار: «ۋا، اللا ەلشىسى! اللا جولىنداعى جيھادتا ما؟» – دەپ سۇرادى. سوندا پايعامبار (س.ع.س.) بىلاي دەپ جاۋاپ قايتاردى: «اللا جولىنداعى جيھاد تا، تەك ەگەر كىسى ٴوزى مەن مال-دۇنيەسىن الا شىعىپ، قايتا ورالماسا عانا»[2].

2.زۋلحيدجانىڭ العاشقى 8 كۇنىندە ورازا تۇتۋدىڭ ۇكىمى.

بۇل كۇندەرى ورازا تۇتۋ – جاقسى امال. الايدا، سۇننەت ەمەس. ويتكەنى، پايعامبارىمىز (س.ع.س.) بۇل كۇندەرى ورازا تۇتۋدى بۇيىرماعان. ٴبىراق، ورازا تۇتۋ ەڭ ساۋاپتى امالداردىڭ ٴبىرى رەتىندە ورىندالۋى مۇمكىن. سەبەبى، جوعارىدا ايتىلعان حاديسكە ساي بۇل ايدىڭ العاشقى ون كۇنىندە قايىرلى دا ساۋاپتى امالداردى مەيلىنشە مول ورىنداۋعا ۇندەۋدە. ال، ورازا تۇتۋ – ەڭ ساۋاپتى امالداردىڭ ٴبىرى.

3. ارافا كۇنى اۋىز بەكىتۋدىڭ ۇكىمى

ارافا كۇنى اۋىز بەكىتۋ – سۇننەت. پايعامبارىمىز (س.ع.س.) وسى كۇنى ورازا تۇتقان. ٴابۋ قاتادا (ر.ا.): «ارافا كۇنى ورازاسىمەن اللا تاعالا الدىڭعى جىلدىڭ جانە كەلەر جىلدىڭ كۇنالارىن كەشىرەدى دەپ ٴۇمىت ەتەمىن[3]»، – دەگەن. ارافا كۇنى ورازا تۇتۋ – قاجىلىققا بارماعان ادامدارعا عانا سۇننەت. ارافا – زۋلحيدجا ايىنىڭ 9-كۇنى. بۇل ورازا ەكى جىلدىڭ: وتكەن جانە كەلەر جىلداردىڭ قاتەلىكتەرىن جۋىپ-شايادى.

4. زۋلحيدجانىڭ 10-كۇن ورازاسىنىڭ ۇكىمى

بۇل كۇنى ورازا تۇتۋ، عۇلامالار شەشىمى بويىنشا، ٴبىراۋىزدان – حارام. ويتكەنى، بۇل – قۇرباندىق كۇنى. سونىمەن بىرگە، ورازا ايت كۇنى، قۇربان ايت كۇنى، قۇرباندىق كۇنىنەن كەيىنگى ٴۇش تاشريق كۇندەرى دە ورازا تۇتۋعا تىيىم سالىنادى. ٴابۋ ساعيد (ر.ا.): «اللا ەلشىسى (س.ع.س.) ەكى كۇنى: ورازا ايت جانە قۇربان ايت كۇندەرى ورازا تۇتۋعا تىيىم سالدى[4]»، – دەپ ريۋايات ەتەدى. تاعى ٴبىر حاديستە: «تاشريق كۇندەرى – تاماقتانۋ، سۋسىن ٴىشۋ جانە اللا تاعالانى زىكىر ەتۋ كۇندەرى[5]»، – دەپ باياندالعان.


[1] ٴفاجر سۇرەسى، 1-2 اياتتار
[2] بۇحاري
[3] مۋسليم
[4] بۇحاري، مۋسليم
[5] مۋسليم

date24.09.2014readCount5301categoryقاجىلىقprintباسىپ شىعارۋ