دارەتتەگى كۇماننان قالاي ارىلۋعا بولادى؟
اسسالامۋ الەيكۋم!
مەندە كەيدە دارەتحانادان شىققان سوڭ ٴىش كيىمىمە بىرەر ٴزار تامشىسى تامعانداي كۇمان پايدا بولادى. تامعان نەمەسە تامباعانىن انىق بىلمەيمىن. نامازعا دارەت الار كەزدە، وسى جايت مەنى مازالايدى. وسىنداي كۇماننان ارىلۋ ٴۇشىن نە ىستەۋگە كەڭەس بەرەسىزدەر؟

ۋا الەيكۋم اسسالام!
ساۋال قويۋشى ايتقانداي، دارەتحانادان شىققان سوڭ كيىمگە ٴزار تامشىسى تامعانداي بولۋى تەك كۇمان عانا. ال، شاريعات قاعيداسى بويىنشا كۇدىك (ٴناجىس) انىق جايتتى (دارەتتى) بۇزبايدى. سەبەبى، ٴناجىس تامعانى انىق ەمەس، كۇدىكتى. ال، العان دارەتى انىق قيمىل-ارەكەت. فيقھ قاعيداسىندا بولسا: «انىق جايت كۇمانمەن جويىلمايدى[1]»، – دەپ كورسەتىلگەن.
بۇعان قوسا، مىناداي ەكى ىقتيمال جاعداي بولۋى دا مۇمكىن.
ٴبىرىنشىسى، دارەت الۋشى وسىنداي جاعدايمەن بۇرىن-سوڭدى كەزدەسپەگەن بولسا، ياعني توسىننان العاش رەت ورىن السا، ناماز وقۋى ٴۇشىن كيىمنىڭ ٴناجىس تامعان جەرىن تازالاپ، قايتادان دارەت الۋ قاجەت. مىنە، وسى دارەتپەن قالاعانشا پارىز جانە ٴناپىل ناماز وقۋىنا بولادى.
ەكىنشى، ٴزار تامۋى سىرقاتىنا بايلانىستى قالىپتى جاعداي جانە ۇنەمى قايتالانىپ تۇراتىن بولسا، ٴۇزىرلى ادام دارەتىنىڭ ۇكىمىن قولدانادى. ياعني، ٴاربىر ناماز ۋاقىتى ٴۇشىن جەكە دارەت الۋى قاجەت. سول دارەتپەن كەلەسى ناماز ۋاقىتىنا دەيىن ٴزار تامسا دا، دارەتى بار ادام سەكىلدى ناماز وقۋىنا، قۇران كىتابىن ۇستاپ ٴتيلاۋات ەتۋىنە رۇقسات.
ٴاسىلى، مۇنداي كۇماننىڭ اقيقاتپەن ەشبىر بايلانىسى جوق. مۇنداي كۇمان ادامدى راببىسىمەن بايلانىستىرىپ تۇرعان دارەتىن قاتە دەپ ساناتۋ ٴۇشىن شايتاننىڭ جاسايتىن ازعىرۋى عانا. قۇلشىلىقتاعى كۇمان تورىنا تۇسكەن ادام شايتاننىڭ وڭاي ولجاسىنا اينالارى ٴسوزسىز. سەبەبى، شايتان ادامنىڭ قان تامىرىمەن ٴجۇرىپ، ازعىرۋىن توقتاتپايدى.
سونداي-اق، وسىنداي ماسەلەلەرمەن بەتپە-بەت كەلگەن ادام يسلامنىڭ جەڭىل جانە وڭايلىق ٴدىنى ەكەنىن ۇمىتپاعانى ٴجون. ويتكەنى، قۇران كارىمدە: «...سەندەرگە دىندە قيىندىق قىلعان ەمەس...[2]» جانە «...اللا تاعالا سەندەرگە وڭايلىق قالايدى، اۋىرشىلىق قالامايدى...[3]»، – دەپ ٴامىر ەتىلگەن.
سونىمەن بىرگە، كۇمانعا جول بەرمەي دارەتكە ەرەكشە مۇقيات بولىپ شايتاننىڭ ٴۋاسۋاساسىن جەڭىپ وتىرۋ كەرەك.



[1] شارح قاۋاعيد فيقھيا، 79-بەت
[2] حاج سۇرەسى، 78-ايات
[3] باقارا سۇرەسى، 185-ايات

date08.08.2014readCount13534categoryعۇسىل-دارەتprintباسىپ شىعارۋ