كەنجە بالانى كوبىرەك ەركەلەتۋگە بولادى ما؟
اسسالامۋ الەيكۋم!
وتباسىندا ەڭ ەركە بالا دەگەن بار. ونى اتا-اناسى ەرەكشە جاقسى كورىپ، كوپ ويىنشىق الىپ بەرىپ جاتادى. وسى ەكى جانە ودان كوپ بالاسى بار اتا-انا پەرزەنتتەرىنىڭ ٴبىرىن ەرەكشە قاتتى جاقسى كورۋىنە بولادى ما؟ ەرتەڭگى كۇنى پەرزەنتتى بولعاندا اكە رەتىندە وسى ماسەلەدە نە ىستەۋىم كەرەك؟ رينات

ۋا الەيكۋم اسسالام!
پەرزەنت اتا-اناسىنا قامقور بولۋى جانە بار جاقسىلىعىن اياماۋى پارىز بولعانى سياقتى اكە-شەشەنىڭ دە ٴوز بالالارىنىڭ الدىندا تاربيە بەرۋ، باعىپ-قاعۋ جانە ٴادىل بولۋ سياقتى مىندەتتەرى بار.

قۇران كارىمدە: «...ادىلدىك ىستەڭدەر. سول تاقۋالىققا جاقىنىراق. جانە اللادان قورقىڭدار...[1]»،-دەپ ٴامىر ەتىلگەن. اكە سىيلىق، كيىم-كەشەك جانە ت.ب. زات الۋدا بالالارىنىڭ اراسىندا ادىلدىك جاساۋى سۇننەت. ٴبىر بالانى ەكىنشىسىنەن ارتىق كورۋ قۇپتالمايدى. وسىعان قاتىستى مىناداي حاديس بار. نۇعمان بين باشير (ر.ا.) ريۋايات ەتەدى: «اكەم مەنى كوتەرىپ اللا ەلشىسىنە (س.ع.س.) الىپ باردى. اكەم:

-ۋا، اللا ەلشىسى! كۋا بولىڭىز مىنا بالاما پالەن جانە تۇگەن مال-دۇنيەنى سىيعا بەردىم،-دەدى.

-سەن بارلىق بالاڭا نۇعمانعا بەرگەندەي سىيلىق جاسادىڭ با؟،-دەپ سۇرادى اللا ەلشىسى (س.ع.س.).

-جوق،-دەدى اكەم.

-ولاي بولسا، مەنەن باسقا بىرەۋدى كۋا ەت. بالالارىڭ ساعان جاقسىلىق جاساۋدا تەڭ بولعانىن قالايسىڭ با؟،-دەدى.

ٴ-يا،-دەدى اكەم.

-ولاي بولسا، بۇلاي جاساما،-دەدى پايعامبار (س.ع.س.)[2]».

حاديستەگى «ولاي بولسا، مەنەن باسقا بىرەۋدى كۋا ەت» دەگەن ٴسوز نەگىزىندە بالالار اراسىندا تەڭدىك ەتۋ – سۇننەت. پارىز ەمەس.

ادىلدىك ەتۋ جايلى يمام مۇحاممەد بين حاسان، ماليكي مەن شافيعي عالىمداردىڭ كەيبىرى جانە يمام احمەد ۇل بالاعا ميراس ۇكىمىندەگىدەي قىز بالانىڭ ۇلەسىنىڭ ەكى ەسەسىن بەرۋ دەسە، باسقا عالىمدار ۇل مەن قىزعا تەڭ قاراۋدى قۇپ ساناعان.

سوندىقتان اكە پەرزەنتتەرىنىڭ اراسىنداعى سۇيىسپەنشىلىككە زيانى تيمەيتىن جانە ٴوز بالالارىنىڭ مۇددەسىنە ساي كەلەتىن جايتتى ەسكەرە وتىرىپ، وسى ەكى پىكىردىڭ ٴبىرىن تاڭداۋىنا بولادى.

جوعارىداعى حاديستە: «بالالارىڭ ساعان جاقسىلىق جاساۋدا تەڭ بولعانىن قالايسىڭ با؟» دەپ ايتىلعانداي بالالاردىڭ اراسىندا تەڭدىك جاساماۋ، ٴاعا-ىنى باۋىرلاردىڭ بىر-بىرىنە قالا بەرسە اكە-شەشەسىنە دەگەن رەنىش تۋدىرۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل رەنىش كەيدە، باۋىرلاردىڭ، ٴتىپتى اكە مەن بالانىڭ اراسى الىستاپ كەتۋىنە سەبەپ بولۋى ىقتيمال.

پايعامبارىمىز (س.ع.س.):«اللا تاعالادان قورقىڭدار، بالالارىڭنىڭ اراسىندا ٴادىل بولىڭدار[3]»،-دەگەن.

سونىمەن بىرگە، اتا-انا پەرزەنتتەرىنىڭ بىرىنە كوبىرەك كوڭىل بولۋگە ٴماجبۇر بولاتىنداي، بالا اۋىرىپ قالۋ، ستۋدەنت بوپ وقۋعا ٴتۇسۋ، بالا-شاعاسى كوپ بولۋ، بەلگىلى سەبەپتەرمەن جۇمىسسىز نەمەسە قارىز بولىپ قالۋ سياقتى جاعدايلاردا بولادى.

قالعان جاعدايلاردا، پەرزەنتتى ۇل نەمەسە قىز، تۇڭعىش نەمەسە كەنجە دەپ اجىراتپاي ارالارىندا، ٴتىپتى بەتتەرىن سۇيۋدە دە، تەڭ قاراۋ اكە-شەشەگە مىندەت.



[1] ٴمايدا سۇرەسى، 8-ايات
[2] بۇحاري، مۋسليم
[3] بۇحاري

date17.04.2014readCount6625categoryوتباسىprintباسىپ شىعارۋ