بەتىمە سۋ تيگىزۋگە بولمايدى، دارەت العاندا نە ىستەۋىم كەرەك؟
سالەمەتسىز بە؟ ەم قابىلداپ جۇرگەن ەدىم. سول سەبەپتى، التى  كۇنگە دەيىن بەتىمە دە، شاشىما دا مۇلدەم سۋ تيگىزۋگە بولمايدى. مۇنداي جاعدايدا دارەت الۋدىڭ باسكا جولدارى بار ما؟ نەمەسە بەتىمە سۋ تيگىزبەي دارەت الا بەرسەم بولا ما؟ قانداي جەڭىلدىكتەر بار؟ ٴبالحيا بالتابايەۆا.

سالەمەتسىز بە! ٴبالحيا، شاريعات بويىنشا جاراقات، جارا نەمەسە سىنىققا سۋ تيگىزۋ زيان بولىپ جاتسا، دەنەنىڭ الگى  جەرىنە ٴماسيح تارتىلادى (سيپايدى) دا ساۋ جەرلەرى جۋىلادى.

ال، ەگەر ٴماسيح تارتۋ دا زالالىن تيگىزسە، تاڭعىشپەن تاڭىپ، ۇستىنەن ٴماسىح تارتۋ، ياعني سيپالاۋ جەتكىلىكتى. تاڭعىش ۇستىنە ٴماسىح تارتار كەزدە، تۋرا جارا ورنىنا ٴماسيح تارتىپ، مۇمكىندىك بولسا، تاڭعىشتى شەشىپ قالعان ساۋ جەرلەرىن جۋعان ٴجون. شەشۋگە مۇمكىندىك بولماسا، ۇستىنەن ٴماسىح تارتا بەرەدى[1].  

بۇل جاعدايلاردا «ٴماسيح تارتۋ جەتكىلىكتى» دەگەنگە دالەل كەلتىرەر بولساق، ٴابۋ داۋىدتە كەلگەن ٴبىر ريۋاياتتا، ساحابا ٴجابىر بىلاي دەيدى:

  • «ٴبىز جولدا ەدىك. ارامىزدا تاس ٴتيىپ، باسى جارىلعان كىسى بار ەدى. ول ٴجۇنۇپ بولىپ قالىپ، بىزدەن: «مەن (شومىلماي) تەك ٴتاياممۋم السام، جەتكىلىكتى مە، قالاي ويلايسىڭدار؟، – دەپ سۇرادى. ٴبىز وعان: «جوق. ويتكەنى، سەندە سۋمەن شومىلۋ مۇمكىنشىلىگى بار»، – دەپ جاۋاپ بەرگەن ەدىك. وسىدان كەيىن، الگى كىسى شومىلعاندىقتان قايتىس بولىپ كەتتى. ٴبىز كەلگەننەن كەيىن، ٴمان-جايدان حاباردار بولعان اللا ەلشىسى: «ولار ونى ولتىرگەن ەكەن. ولاردى اللا ٴولتىرسىن! بىلمەيتىن بولسا سۇراپ المايدى ما؟! ٴسوزسىز ناداندىقتىڭ ەمى – سۇراپ ٴبىلۋ. وعان ٴتاياممۋم سوعىپ الىپ، جاراقاتىنا تاڭعىش تاڭىپ، سول تاڭعىشقا ٴماسىح تارتىپ، قالعان جەرلەرىن جۋسا، جەتكىلىكتى ەدى»،[2]دەپ كەيىدى.

ٴسىزدىڭ جاعدايىڭىزدا نە ىستەگەن دۇرىس؟

يمام اعزام ٴابۋ حانيفادان كەلگەن ٴبىر ٴپاتۋا بويىنشا، ەگەر ٴماسىح تارتۋ دا زيان تيگىزسە، ول جەرگە ٴماسىح تە تارتپايدى دەلىنگەن.  سوندىقتان، بەتىڭىزگە ٴماسيح تارتۋ دا زياندى بولسا، بەتىڭىزگە ٴماسىح تارتپاي، سول كۇيىنشە قالدىرىپ، قالعان جۋىلۋى كەرەك اعزالاردى جۋاسىز.   

ال، ەندى شاشىڭىزعا سۋ تيگىزبەۋ جايىندا ايتار بولساق، عۇسىل نەمەسە دارەت الۋ بارىسىندا باستىڭ ەڭ كەمى ٴۇش ساۋساق كولەمىندەي كەز كەلگەن (شۇيدە، ساماي، توبە شاشى) ساۋ جەرى بولسا، وندا سول جەرگە ٴماسىح تارتىلۋى ٴتيىس[3]. ال، ەگەر ەش جەرىنە سۋ تيگىزبەۋ كەرەك بولسا، بۇل جاعدايدا باسىڭىزعا ورامال تاعىپ، ۇستىنەن ٴماسىح تارتاسىز.

[1]ٴال-بينايا – 1/613 بەت.
[2]ٴابۋ ٴداۋىد، ٴبابۋ فيل ٴماجرۋح – №336 حاديس.
[3]ٴبادايع – 1/151 بەت.

ابدۋسامات قاسىم
date16.11.2013readCount5685categoryعۇسىل-دارەتprintباسىپ شىعارۋ