كوزى ٴىلىنىپ كەتسە، دارەت بۇزىلمايدى ما؟
ٴبىر جەرگە جاستانىپ وتىرىپ (مىسالى ديۆانعا سۇيەنىپ) كوزى ىلىنسە، ٴبىراق جان-جاعىندا نە بولىپ جاتقانىن سەزىپ، ٴتۇسىنىپ جاتسا، دارەتى بۇزىلادى ما؟ وسى سياقتى جاعدايلارداعى دارەت جايلى ٴتۇسىندىرىپ وتسەڭىز! قازىبەك.

ٴقادىرلى قازىبەك، دارەت بۇزاتىن جاعدايلاردىڭ ٴبىرى –ۇيقى. دەگەنمەن، ۇيقى قالپىنا قاراي ۇكىمى دە وزگەرەدى.

كىمدە-كىم جاتىپ نەمەسە ٴبىر جامباسىنا جامباستاپ وتىرىپ ۇيىقتاسا، سونداي-اق، ٴبىر نارسەگە سۇيەنىپ جانە سول سۇيەنگەن نارسەسىن العان كەزدە قۇلاپ قالاتىنداي دارەجەدە ۇيقىعا كەتەتىن بولسا، بۇل كىسىنىڭ دارەتى بۇزىلادى. ويتكەنى، ۇيقىداعى ادامنىڭ اعزالارى بوساڭسىپ، قىراعىلىعىن جوعالتۋ ناتيجەسىندە دارەت بۇزاتىن جاعدايلار ەرىكسىز تۋىندايدى.

پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ) تيرميزيدە كەلگەن ٴبىر حاديسىندە: «تەك جاتىپ ۇيىقتاعان ۇيقى ٴۇشىن عانا دارەت الۋ كەرەك. ويتكەنى، جاتىپ ۇيىقتاعان كەزدە ادام اعزالارى بوساڭسيدى»[1]، – دەي كەلە، دارەتتى بۇزاتىن ۇيقىداعى باستى سەبەپتى ايقىنداۋدا.

سوندىقتان، ەشتەڭەگە سۇيەنبەي مالداس قۇرىپ نەمەسە ەكى اياعىن الدىعا سوزىپ ەشتەڭەگە سۇيەنبەي ۇيىقتاسا، ٴجۇرىپ بارا جاتىپ بولماسا تىكەسىنەن تىك تۇرىپ ۇيىقتاسا، دارەت بۇزىلمايدى. سەبەبى، مۇنداي ۇيقىداعى كىسى ٴوزىنىڭ ۇستانىمدىلىعىن جوعالتپايدى[2].

ەندى، ٴسىزدىڭ سۇراعىڭىزعا كەلەر بولساق، بۇل جايىندا حانافي عۇلامالارىنىڭ ٴبىرى ٴابۋل ماعالي ماحمۋد يبن احماد ٴال-بۋحاري (حيجري 616 ج.ٴو.) ٴوزىنىڭ اتاقتى ٴال-مۋحيت ەسىمدى كىتابىندا بىلاي دەيدى:

  • «جاتقان كۇيى كوزدىڭ ٴىلىنۋى جايىندا كەلەر بولساق، بۇنىڭ ٴوزى اۋىر جانە جەڭىل بوپ بولىنەدى. ەگەر اينالاسىندا ايتىلىپ جاتقان نارسەلەردى ەستىپ جاتقان بولسا، ول جەڭىل كوز ىلگەندىك بولماق. ال، ەگەر اينالاسىندا ايتىلعان نارسەلەردىڭ كوبىن ەستىمەيتىندەي دارەجەدە مىزعىعان بولسا، ول – اۋىر. جەڭىل تۇردە كوزدىڭ ىلىنگەنى دارەتتى بۇزبايدى. ال، اۋىر ٴتۇرى دارەتتى بۇزادى»[3]
[1]تيرميزي، كيتابۋت تاھارات – №77 حاديس.
[2]ٴال-بينايا – 1/278-281 بەت; بادايع – 1/254 بەت.
[3]ٴال-بۋحاري، ٴال-مۋحيتۋل بۋرحاني – 1/69 بەت.
ابدۋسامات قاسىم
date06.11.2013readCount13176categoryعۇسىل-دارەتprintباسىپ شىعارۋ