ٴ ورازاعا بايلانىستى ٴجيى سۇرالاتىن سۇراقتار - muslim.kz
ورازاعا بايلانىستى ٴجيى سۇرالاتىن سۇراقتار
قۇرمەتتى وقىرمان! قاسيەتتى رامازان ايى قارساڭىندا ورازاعا قاتىستى ٴجيى قويىلاتىن ٴبىرقاتار سۇراقتاردىڭ جاۋابىن الدىن الا وزدەرىڭىزگە ۇسىنعاندى ٴجون كوردىك.

ناماز وقىماعان ادامنىڭ ورازا ۇستاۋىنا بولا ما؟

ورازا – جەكە-دارا قۇلشىلىق. ناماز وقىماعان ادام دا ۇستاي الادى. ورازا – ۇلى جاراتقانعا جاقىنداۋدىڭ ٴبىر ٴتۇرى. مۇنى بولمايدى دەپ تىيۋ دۇرىس ەمەس. ناماز وقىمايتىن كىسى ورازا ارقىلى دىنگە ٴبىر تابان جاقىنداپ، كەلەر جىلدارى نامازعا جىعىلۋى ابدەن مۇمكىن. ورازا ۇستاعان كىسىگە «ورازاڭ قابىل بولسىن!» دەپ دەمەۋ بەرىپ، مۇسىلمانشىلىققا دانالىقپەن شاقىرۋ – سانالى ٴاربىر مۇسىلماننىڭ مىندەتى.

ۇيىقتاپ قالىپ، سارەسىنى وتكىزىپ العان كىسىلەر نە ىستەيدى؟

سارەسى ٴىشۋ – پارىز ەمەس. ۇيىقتاپ ياكي باسقا سەبەپتەرمەن سارەسىنى وتكىزىپ العاندار ەشتەڭە ىشىپ-جەمەستەن ورازا ۇستاۋىن ارى قاراي جالعاستىرا بەرەدى. ٴبىراق، سارەسىنى جىبەرىپ الماۋعا تىرىسقان ٴجون. حاديستە: «سارەسى ىشىڭىزدەر، سەبەبى، سارەسىدە بەرەكەت بار. ٴبىر جۇتىم سۋ ىشسەڭدەر دە سارەسىنى تاستاماڭدار. سەبەبى، سارەسىگە تۇرعاندارعا اللاھ تاعالا راقىم ەتىپ، پەرىشتەلەر كەشىرىپ تىلەيدى»،- دەلىنگەن. سارەسى مەزگىلى – دۇعا-تىلەكتەر قابىل بولاتىن ەڭ بەرەكەتتى ۋاقىت. سارەسى ٴىشۋ ادامعا كۇش بەرەدى، كۇندىزگى جۇمىستارىن تىڭعىلىقتى اتقارۋعا، عيباداتتارىن كەمشىلىكسىز ورىنداۋعا كومەكتەسەدى. بۇعان قوسا، سارەسىگە تۇرعان كىسى سۇننەت ساۋابىن الادى. سەبەبى، سارەسى جەۋ – پايعامبارىمىزدىڭ سۇننەتى. سارەسىگە تۇرعان كىسى ارتىنشا سارە ۋاقىتى شىقپاي تۇرىپ «ٴتاھاججۋد» نامازىن وقىپ، راببىسىنا ٴمىناجات ەتسە نۇر ۇستىنە نۇر.

ۇمىتىپ ىشىپ-جەپ قويعانداردىڭ ورازاسى بۇزىلا ما؟

ەگەر اڭداۋسىزدا ۇمىتىپ ىشىپ-جەپ قويسا، وندا ورازا بۇزىلمايدى. ٴبىراق، ورازا ۇستاپ جۇرگەندەرى ەسىنە تۇسكەن ساتتەن باستاپ ىشىپ-جەۋدى دەرەۋ توقتاتىپ، اۋىزدارىن شايىپ، ورازالارىن ارى قاراي جالعاستىرادى. پايعامبارىمىز حاديسىندە: «كىمدە-كىم ۇمىتىپ ىشىپ-جەپ قويسا، ورازاسىن قايتا جالعاستىرسىن. ويتكەنى، وعان اللاھ تاعالانىڭ ٴوزى ىشكىزىپ-جەگىزگەن»،-دەيدى.

ورازا ەكەندىگى ەسىنە تۇسكەندە، دەرەۋ استان تىيىلۋ كەرەكتىگىن بىلە تۇرا «بولدى، بۇزىلدى» دەپ تاماق جەۋىن جالعاستىرعان ادام كۇناھار بولادى. ال، وندايدا دەرەۋ استى دوعارۋ كەرەكتىگىن بىلمەي ىشىپ-جەپ كەش باتىرعان ادام ورازا ايى بىتكەننەن كەيىن سول كۇننىڭ قازاسىن وتەيدى.

رامازان ايىنىڭ باسىندا ٴۇش كۇن، ورتاسىندا ٴۇش كۇن، اياعىندا ٴۇش كۇن اۋىز بەكىتۋ دۇرىس پا؟

ورازا ايىن اۋرۋ ياكي جولاۋشىلىق سەبەپتەردەن تىس بۇلاي بولە-جارىپ ۇستاۋعا بولمايدى. «باقارا» سۇرەسىنىڭ 185-اياتىندا: «كىمدە-كىم ورازا ايىنا جەتسە، ونى تولىقتاي ۇستاسىن» دەلىنگەن.

ٴقادىر ٴتۇنىن تاڭ اتقانشا ۇيىقتاماي وتكىزۋ شارت پا؟

ٴقادىر ٴتۇنى – رامازان ايىنداعى ەڭ قاسيەتتى مۇباراك ٴتۇن. بۇل ٴتۇنى جاسالعان عيبادات 83 جىلدىق ساۋاپقا بارا-بار. سوندىقتان بۇل ٴتۇندى ٴناپىل ناماز، قۇران وقىپ، زىكىر ايتىپ، ساليقالى ىستەر جاساپ، عيبراتتى اڭگىمەلەر مەن ۋاعىزدار تىڭداپ وتكىزگەن ابزال.
ٴقادىر ٴتۇنىن تاڭ اتقانشا كوز ىلمەي وتكىزۋ شارت ەمەس. اركىم ٴوز جاعدايى مەن ىڭعايىنا قاراي وتكىزەدى. ٴتۇنى بويى داستارقان جايىپ ۇيدە كۇتۋ دە، مەشىتتە وتكىزۋ دە شارت ەمەس.

اۋىز بەكىتكەندە ٴتىس پاستاسىن قولدانۋعا بولا ما؟

ٴتىستى مۇمكىندىگىنشە سارەسى ۋاقىتى شىقپاي تۇرىپ جۋىپ العان ابزال. ال، ول مۇمكىن بولماعان جاعدايدا تاماققا كەتپەيتىندەي ەتىپ اسا ساقتىقپەن جۋۋعا رۇقسات ەتىلەدى.

اۋىز بەكىتۋ دۇعاسى مەن اۋىز اشار دۇعالارىن قازاقشا ايتۋعا بولا ما؟

ۇلى جاراتۋشى بارلىق ۇلتتاردىڭ تىلىمەن قوسا ىشتەيگى ايتىلماعان تىلەكتەرىن دە بىلەدى. سوندىقتان اۋىز بەكىتۋ دۇعاسى مەن اۋىز اشار دۇعالارىن ارابشا ايتۋ شارت ەمەس، ٴار ۇلت ٴوز تىلىندە ايتسا دا بولادى.

ورازا كەزىندە ينە سالدىرۋعا بولا ما؟

ينە ەكتىرۋدىڭ ورازانى بۇزىپ-بۇزباۋىنا بايلانىستى كەيىنگى حانافي عۇلامالارى اراسىندا ەكى ٴتۇرلى ۇكىم بار. بۇل ۇكىمدەر ٴابۋ حانيفا جانە ونىڭ شاكىرتتەرى: ٴابۋ يۋسۋف پەن مۇحاممەدتىڭ دەنەگە كىرگەن پىشاق سەكىلدى ت.ب. قاتتى زاتتاردىڭ قالدىرعان دەنە جاراقاتىنا ٴدارى ماي جاعۋدىڭ ورازانى بۇزىپ-بۇزبايتىندىعى توڭىرەگىندەگى ٴفاتۋلارىن نەگىزگە الا وتىرىپ انىقتالعان. ايتالىق،

ا) ٴابۋ حانيفانىڭ «تەرەڭ جاراعا جاعىلعان دارىلىك مايدىڭ ورازانى بۇزاتىندىعى» جايلى پىكىرىن نەگىزگە العان عالىمدار، ينە ارقىلى تامىرمەن دەنەگە ٴبىر نارسەنىڭ تارايتىندىعىن العا تارتىپ، ورازا بۇزىلادى دەگەن. قورەكتىك جاعى داۋ تۋدىرعانمەن، قابىلدانعان ونداي زاتتىڭ دەنەنى كۇشەيتەتىندىگى بەلگىلى.
ەندەشە، ٴدارى مەيلى اۋىزبەن ىشىلسە دە، ينەمەن قابىلدانسا دا، كاففاراتتى قاجەت ەتپەيدى، ٴبىراق ورازانى بۇزادى جانە قازاسى وتەلەدى. ٴدارى ىشكەن يا بولماسا ينە ەكتىرگەن ادام نە سول كۇنى ورازا ۇستاماۋى، نە ٴدارى مەن ينەنى سارەسى مەن اۋىزاشار ۋاقىتتارىنا قالدىرعانى ٴجون.

ٴا) ال ٴابۋ حانيفانىڭ شاكىرتتەرى ٴابۋ يۋسۋف پەن مۇحاممەدتىڭ «تەرەڭ جاراعا جاعىلعان دارىلىك ماي ورازانى بۇزبايدى» دەگەن پىكىرىن نەگىزگە العان عالىمدار، ينە ەكتىرۋدىڭ ورازانى بۇزبايتىندىعىن ايتقان. ويتكەنى، ازىق تابيعي جولمەن بارماعاندىقتان، ول قورەكتىڭ قارىنعا نە ميعا جەتۋى اسا ماڭىزدى ەمەس. سول سەبەپتى، بۇنداي جاعدايدا ورازا بۇزىلمايدى. 1948 جىلى ٴازحار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ٴفاتۋا كوميسسياسى تابيعي ويىقتاردان دەنەگە وتكەن نارسەنىڭ ورازانى بۇزبايتىندىعى جونىندە ٴفاتۋا بەرگەن. ويتكەنى، بۇل ەمدىك ٴتاسىلىنىڭ اۋىزعا ٴدارى سالىپ جۇتۋعا ۇقسامايتىندىعى انىق. سونداي-اق، دەمىكپە نە تىنىس جۇيەلەرىندە اقاۋى بارلار دا اۋىزعا ٴدارى شاشىراتسا، ول وكپەدەن ٴوتىپ، اسقازانعا جەتپەيتىندىكتەن ورازانى بۇزبايتىندىعى العا تارتىلعان. كەيبىر اۋرۋلاردان قورعانۋ ماقساتىندا ينە ەكتىرۋ دە ورازانى بۇزبايدى. ويتكەنى، بۇنداي جاعدايدا دەنەگە قورەك الۋ كوزدەلمەيدى دەلىنۋدە. ٴبىراق، قورەكتەنۋ ماقساتىندا دەنەگە قۋات بەرەتىن ارنايى گەموگلوبين سەكىلدى نارسەلەردى ينە ارقىلى قابىلداۋ ورازانى بۇزادى.

جوعارىداعى قاي پىكىردى تاڭداسا دا، ۇستانسا دا نەگىزگى جاۋاپكەرشىلىك تاڭداۋشىعا ٴتان. نەگىزى، ٴدىنىمىز سىرقاتتانعان نەمەسە ەم قابىلداپ جۇرگەن كىسىلەردىڭ ورازا ۇستاماۋىنا رۇقسات ەتكەن. سوندىقتان ەمدىككە ٴدارى ٴىشىپ نە ينە قابىلداپ جۇرگەن ادامنىڭ جاقسى ەمدەلىپ، بولاشاقتا قۇلشىلىقتارىن ۇلكەن ىقىلاسپەن اتقارۋى ماقساتىندا رامازان كەزىندە ورازا ۇستاماۋىنا بولادى. بۇل – وزدەرى شەشەتىن ماسەلە.

ال، اۋىرسا دا كوپشىلىكپەن بىرگە ورازا ۇستاپ، رامازان ايىنىڭ قاسيەتىنەن قۇر قالعىسى كەلمەگەن كىسى ەكىنشى توپتاعى فيقھ عالىمدارىنىڭ پىكىرىنە سۇيەنىپ، ورازا كەزىندە ينە قابىلداي بەرۋىنە بولادى.

 

date12.07.2012readCount54274categoryورازاprintباسىپ شىعارۋ