ٴۇي الۋعا جينالعان اقشادان زەكەت بەرىلە مە؟
اسسالاۋماعالەيكۋم! مەنىڭ شاڭىراق كوتەرگەنىمە ٴبىر جىلدان استى. ٴوزىم جالدامالى پاتەردە تۇرامىن. ٴۇي السام با دەپ جيناپ جاتقان ازدى-كوپتى اقشام بار. ەگەر ول اقشا نيساب كولەمىنە جەتسە، زەكەتى بەرىلۋى كەرەك پە؟ الدە ٴۇيدى الىپ العانشا، بەرمەي تۇرسام بولا ما؟ قۇلماقان.

 

ۋاعالەيكۋماسسالام! شاڭىراق كوتەرۋىڭىزبەن قۇتتىقتايمىز. ٴىشى ٴارقاشان دا قۋانىش پەن شاتتىققا تولا بولسىن. اللا قالاسا، باسپاناڭىزعا جىلدامىراق قول جەتكىزۋدى ٴناسىپ ەتسىن!

زەكەتتىڭ بەرىلۋى ٴۇشىن مىنا تالاپتار ورىندالۋى ٴتيىس:

1) نيساب[1] مولشەرىنە يە بولۋ;
2) وعان تولىق ٴبىر (قاماري)[2] جىل  ۋاقىت تولۋ;
3) باسقا ادامدارعا نيسابتىڭ مولشەرىن ازايتاتىنداي قارىزى بولماۋ;
4) ٴارى زەكەت بەرەتىن مال-مۇلكى (اقشاسى) نەگىزگى قاجەتتىلىكتەرىنەن[3] تىس بولۋ. سەبەبى نەگىزگى قاجەتتىلىك زەكەت مالى بولىپ ەسەپتەلمەيدى.

حانافي مازحابىنىڭ كورنەكتى عالىمى يبن ماليك نەگىزگى قاجەتتىلىكتىڭ نە ەكەنىڭ عىلىمي تۇردە تىزبەكتەپ، ناقتىلاپ كورسەتىپ بەرگەن. ول بىلاي دەيدى: «نەگىزگى قاجەتتىلىك دەگەنىمىز – ادامنىڭ قۇردىم بولۋىنىڭ الدىن الاتىن نارسەلەر. مىسالعا: ٴناپاقا، تۇراتىن ٴۇي، شايقاس قۇرالدارى، ىستىق پەن سۋىقتان قورعايتىن كيىم سياقتى نارسەلەر. نەمەسە سونىڭ ۇكىمىندەگى: بىرەۋگە بەرەشەگىنىڭ بولۋى; سەبەبى بەرەشەگى بار ادام قينالىپ قالماسى ٴۇشىن قارىزىن نيسابىنان بەرەدى. سول سياقتى نەگىزگى كۇنكورىسى بولىپ تابىلاتىن قۇرالدارىنان، ٴۇي جيھازدارىنان، كولىگىنەن، ٴىلىم يەلەرى كىتاپتارىنان دا زەكەت بەرمەيدى. بۇل نارسەلەر – نەگىزگى قاجەتتىلىكتەر.

ەگەر ادامنىڭ قولىندا ديرحامدارى (اقشاسى) بولا تۇرىپ، ٴبىراق ونى وسى قاجەتتىلىكتەرگە جۇمسايتىن بولسا، وندا ول ادامنىڭ قولىنداعى ديرحامى جوقتىڭ ۇكىمىندە بولادى. بۇل بەينە ٴبىر شولدە قالىپ كەتىپ، قولىندا ىشۋگە عانا قالعان سۋى بار ادامعا ۇقساس. ونىڭ قولىندا سۋى بولسا دا، ول سۋى جوق ادام سياقتى ٴتاياممۋم الادى»[4].

ارتىنشا يبن ابيدين باسقا دا كوزقاراستاردى كەلتىرىپ، ولاردى ساراپتاپ، ارتىنشا وسى كوزقاراستى ەڭ دۇرىس كوزقاراس دەپ پايىمداعان[5].

ايبەك ٴابدىقادىر
muslim.kz سايتىنىڭ ٴدىني ساراپشىسى



[1] 80،18گ التىننىڭ قۇنى.
[2] 354 كۇن.
[3] ادام ٴۇشىن ەڭ نەگىزگى قاجەتتى بولعان نارسەلەر: ٴۇي، كيىم، تاماق ت.ب.
[4] حاشيات يبن ابيدين
[5] ٴپاتۋانىڭ تولىق نۇسقاسى: http://www.dar-alifta.org/ar/viewfatwa.aspx؟id=11882&langid=1&muftitype=0

date28.03.2018readCount996categoryزەكەتprintباسىپ شىعارۋ