Ағайынның қадірі...
قازاق حالقى تۋىستىق بايلانىستى ەرەكشە باعالايتىن ەل. ٴتىپتى، تۋىستىق قارىم-قاتىناستى ٴدال قازاقتاي ساقتايتىن ەل الەمدە كەمدە-كەم. حالقىمىزدىڭ بولمىسىن باسقالاردان ەرەكشەلەيتىن بىردەن-بىر قاسيەتى وسى تۋىستىق بايلانىس دەۋگە دە بولادى. «اعايىن تاتۋ بولسا ات كوپ، ابىسىن تاتۋ بولسا اس كوپ» دەپ اعايىن اراسىنداعى تاتۋلىقتىڭ ساقتالۋىن قوعام بىرلىگىنىڭ باستى العىشارتى دەپ قاراعان. «اتا-انانىڭ ٴقادىرىن بالالى بولعاندا بىلەرسىڭ، اعايىننىڭ ٴقادىرىن جالالى بولعاندا بىلەرسىڭ» دەپ تۋىستىق...
date27.08.2014readCount6079readmoreتولىعىراق
«Алғыс алған арымас...»
قازاق حالقى قايىرىمدىلىقتىڭ قادىرىنە جەتە بىلگەن حالىق. جاقسىلىق جاساعان جانعا لايىقتى العىسىن ايتا بىلگەن جۇرت. العىس ايتۋدىڭ بىرنەشە فورمالارى بار. قازىردە كەڭ تاراعانى «راحمەت» دەپ ايتۋ. بۇل ٴسوزدىڭ تۇپ-توركىنى «سىزگە اللانىڭ راحىمى جاۋسىن!» دەگەن تىركەس. ۋاقىت وتە كەلە قىسقاشا نۇسقاسى قالىپتاسقان. ۇلتىمىزدىڭ بۇرىنعى مۇرالارىنا زەر سالساق، كوپشىلىك اراسىندا قايىر قىلعان جانعا «قۇداي جارىلقاسىن»، «اللا الدىڭنان جارىلقاسىن»، «جولىڭدى اشسىن»، «جاعىڭ...
date22.08.2014readCount6941readmoreتولىعىراق
Ырыс алды – ынтымақ
«ىرىس الدى – ىنتىماق» دەگەن قاعيدانى باستى نازاردا ۇستاعان قازاق حالقى ەل اراسىنداعى ىنتىماق-بىرلىكتى، تاتۋلىقتى ەرەكشە باعالاعان. «ىنتىماقتى ەل وزادى، ىنتىماقسىز ەل توزادى» دەپ، الەۋمەت اراسىندا بىرلىكتىڭ ساقتالۋىنا باسىمدىق بەرگەن. سوندىقتان قوعامداعى ىنتىماقتى كۇشەيتەتىن ٴىس-شارالارعا قاتتى كوڭىل بولگەن. ٴبىر-بىرىنىڭ جەتپەي جاتقان جەرلەرىن جالعاپ، قولىنان كەلگەنشە جاردەم كورسەتۋگە تىرىسقان. ٴسويتىپ، ۇلى ابايدىڭ «ٴبىرىڭدى قازاق ٴبىرىڭ دوس، كورمەسەڭ ٴىستىڭ ٴبارى بوس»...
date13.08.2014readCount27393readmoreتولىعىراق
Алланың разылығы – ата-ананың разылығында
بارشا ادامزات بالاسى ٴۇشىن اتا-انانىڭ ورنى ەرەكشە. ٴاربىر جان ٴوزىنىڭ ومىرگە كەلۋىنە سەبەپشى بولعان قىمبات جانداردى بارىنشا قۇرمەتتەپ، قادىرلەيدى. قازاق حالقىندا دا اتا-انانىڭ مارتەبەسى ايرىقشا. «اللانىڭ رازىلىعى – اتا-انانىڭ رازىلىعىندا»، «جۇماق انانىڭ اياعىنىڭ استىندا»، «انانىڭ ٴسۇتىن اقتاماعان ادام اللاعا جاقپايدى»، «اناڭدى مەككەگە ارقالاپ اپارساڭ دا پەرزەنتتىك بورىشىڭنان قۇتىلمايسىڭ» دەگەن سياقتى ماقال-ماتەلدەر حالىق اراسىندا كەڭ تاراعان. يسلام ٴدىنى اتا-انانى...
date01.08.2014readCount7126readmoreتولىعىراق
Қазақ қалай амандасқан ?!
قازاقتىڭ قانعا سىڭگەن ٴداستۇرى بويىنشا ەكى كىسى جولىعا قالعاندا الدىمەن جاسى كىشىسى «اسسالاۋماعالەيكۇم!» دەپ ٴبىرىنشى بولىپ سالەم بەرەدى. جاسى ۇلكەنى «ۋاعالايكۇماسسالام!» دەپ جاۋاپ قاتادى. سودان سوڭ مال-جان اماندىعى سۇرالادى. مۇسىلمانشا سالەمدەسۋ ٴبىر-بىرىن تانىمايتىن بەيتانىس ادامدار ٴۇشىن دە مىندەتتى سانالعان. كەيىننەن اتەيزمدى تۋ ەتكەن كوممۋنيستەر قوعامى سالەمدەسۋدىڭ بۇل ٴتۇرىن ۇلت جادىنان ٴوشىرىپ، ارحايزمگە اينالدىرۋعا تىرىستى. الايدا دەگەندەرى بولماي، وزدەرى...
date28.06.2014readCount8636readmoreتولىعىراق
Тәуекел түбі – жел қайық
قىسىلتاياڭ شاقتاردا جاراتقانعا جالبارىنىپ، تاۋەكەل ەتۋ ناعىز مۇسىلماندىقتىڭ بەلگىسى. «ەر جولداسى – تاۋەكەل» دەپ تاڭىرگە شىنايى تاۋەكەل ەتۋدى تىرشىلىكتىڭ باستى نەگىزى ەتىپ العان اتا-بابالارىمىز حاقيقي يماننىڭ ۇلگىسىن كورسەتتى. تىرشىلىكتە اللا تاعالانىڭ قولداۋىنا ٴۇمىت ارتىپ، «نار تاۋەكەل» دەپ بىلەكتى سىبانا ارەكەت ەتۋ قازاققا ٴتان قاجىرلىلىق قاسيەتى. سودان بولار ەل اۋزىندا مىناداي ۇلاعاتتى سوزدەر كەڭ تاراعان. «ۋايىم ٴتۇبى − تۇڭعيىق، باتاسىڭ دا كەتەسىڭ، تاۋەكەل ٴتۇبى...
date17.06.2014readCount6569readmoreتولىعىراق
Маңдайы терлемегеннің қазаны қайнамайды
ٴوز ٴناسىبىن ارام جولمەن ەمەس، ادال كاسىپ ارقىلى تابۋ كۇللى ادامزاتقا جاعاتىن اسىل قاسيەتتەردىڭ ٴبىرى. قازاق حالقىندا دا ەڭبەك ەتۋگە شاقىراتىن، ادال كاسىپ ەتۋگە ۇندەيتىن سوزدەر جەتكىلىكتى. كاسىبىنىڭ باسىم بولىگى مال شارۋاشىلىعى بولىپ تابىلاتىن دالا حالقىندا ەڭبەك ەتپەگەن جان ەسكەرۋسىز قالاتىن. سوندىقتان قاجىرلىلىق، ادال كاسىپپەن مال تابۋ ەر جىگىتكە قويىلاتىن باستى تالاپتاردىڭ ٴبىرى سانالاتىن. تىلىمىزدە ٴتىرى جاندى تىربانىپ تىرشىلىك ەتۋگە ۇندەيتىن مىناداي ماقال-ماتەلدەر بار. «ادال...
date09.06.2014readCount3668readmoreتولىعىراق
Жігіттіктің белгісі түзде мырза, үйде құл
« ۇلىق بولساڭ كىشىك بول» دەپ قانداي لاۋازىمدا بولسا دا قارا جۇرتتان بولەكتەنبەۋگە، مەنمەندىككە بوي الدىرماۋعا ناسيحات ەتكەن حالقىمىز ٴاردايىم بەتەگەدەن بيىك جۋساننان الاسا ورتاشا، قاراپايىم جولدى قادىرلەگەن، قوڭىرقاي تىرشىلىكتى قوش كورگەن. حانى دا، قاراشاسى دا، بايى دا، كەدەيى دە قاراپايىم، جۇرتشىلىقپەن ەمەن-جارقىن ارالاسقان. مەيماندى كۇتىپ، مۇقتاجدىڭ قاجەتىن وتەۋگە تىرىسقان. باجايلاپ قاراعان جان وسى سيپاتتاردىڭ تۇپ-توركىنى پايعامباردىڭ (س.ا.س.) سۇننەتىندە جاتقاندىعىن اڭعارادى....
date02.06.2014readCount4562readmoreتولىعىراق
Әдептілік және сыпайылық
قازاق حالقىندا ادەپتىلىك، سىپايىلىق تاربيەدەگى باستى ۇستانىمداردىڭ ٴبىرى. ادامنىڭ قانداي جاعدايدا دا ادەپتىلىك ساقتاۋى ۇنامدى قاسيەت. حالقىمىزداعى ادەپتىلىكتىڭ، كىشىپەيىلدىلىكتىڭ ٴبىر كورىنىسى  ۇلكەندى سىيلاۋ، قۇرمەتتەۋ، «ٴسىز» دەپ سويلەۋ، اتىن اتاماي، ەسىمىنىڭ سوڭىنا ەكە دەگەن سىپايىلىقتى بىلدىرەتىن جۇرناق ٴسوز قوسىپ ايتۋ. ماسەلەن، قازبەك − قازەكە، داۋلەت − داۋكە، باۋىرجان − باۋكە دەگەن سياقتى. مۇنداي جۇرناق باسقا تىلدەردە كەزدەسپەيدى. مۇنى xx عاسىردىڭ باس...
date28.05.2014readCount12296readmoreتولىعىراق
Оң жақты жақсы көру
حالقىمىزدا بارلىق ىستەردى وڭشىلدىقتى جاقسى كورۋ ٴۇردىسى بار. يگىلىكتى ٴىس باستاعاندا «ٴىس وڭ بولسىن!» دەپ تىلەك تىلەگەن. مەيرام-مەرەكەدە « ۇلىس وڭ بولسىن!» دەپ قۇتتىقتاعان. ٴاربىر ٴىستى وڭ جاقتان باستاعاندى دۇرىس كورگەن. ادامدارمەن امانداسقاندا وڭ قولمەن امانداسقان، بىردەڭە بەرگەندە نەمەسە العاندا وڭ قولمەن، وڭ جاقتان باستاعان. ۇيگە كىرگەندە وڭ اياقپەن كىرگەن. جاڭا تۇسكەن كەلىندى بوساعادان وڭ اياعىمەن اتتاتقان. العاش قادام باسقان بالاعا، جاڭادان كەلگەن كىسىگە «قادامىڭ وڭ...
date21.05.2014readCount3217readmoreتولىعىراق