رامازان – رۋحاني كەمەلدىك ايى

ارداقتى اعايىن! ٴبارىمىزدى جارىلقاۋشى، قورعاۋشى، مەيىرىمى شەكسىز اللانىڭ قالاۋىمەن قاسيەتتى رامازان ايىنا دا كەلىپ جەتتىك. قۇران كارىمنىڭ «باقارا» سۇرەسىنىڭ 185-اياتىندا: «رامازان – ادامدارعا تۋرا جول نۇسقاۋشى، اق پەن قارانى ايىرۋشى، بەكەم تۇتىناتىن جولباسشى رەتىندە قۇران تۇسىرىلە باستاعان اي. رامازان ايى تۋعانىن كورگەن ادام بىردەن ورازا ۇستايتىن بولسىن. ەگەر بىرەۋلەر اۋرۋ بولىپ، ايتپەسە جول ساپاردا جۇرسە، وندا باسقا كۇندەردە وتەسىن. اللا سەندەرگە جەڭىلدىك بولۋىن قالايدى، اۋىرلىق تۇسىرگىسى كەلمەيدى»، – دەيدى. اللا تاعالا مۇباراك ايداعى قۇلشىلىق-عيباداتتارىمىزدى قابىل، يمانىمىزدى كامىل ەتسىن.

بۇل ايداعى ٴاربىر ٴىسىمىزدىڭ ساۋابى نە زيانى وزگە ۋاقىتتارعا قاراعاندا ەسەلەنەتىنى ٴيىسى مۇسىلمان قاۋىمىنا ٴمالىم. سەبەبى، رامازان ايىن وزگە ايلاردان قۇرمەتتى قىلىپ، ساۋابىن ٴوزىم بەرەمىن دەپ اللانىڭ ٴوزى كالامىندا بىزگە باياندايدى. ونىڭ راحىم-نۇرى جاۋاتىن، مىسقالداي ىزگى امالىمىزعا تاۋداي ساۋاپتار جازىلاتىن ايدا قۇلشىلىق-عيباداتتارىمىزدى كوبەيتىپ، ٴسوزىمىز بەن ٴىسىمىزدى تۇزەپ، نيەتىمىزدى تازارتۋىمىز كەرەك.

اللا تاعالا قاسيەتتى قۇران كارىمنىڭ «باقارا» سۇرەسىنىڭ 183-اياتىندا: «ٴاي، مۇمىندەر! كۇنالاردان ساقتانىپ، تاقۋالىققا جەتۋلەرىڭ ٴۇشىن سەندەرگە بۇرىنعىلارعا پارىز ەتىلگەندەي، ورازا پارىز ەتىلدى»، – دەيدى. جالپى، مۇسىلماندارعا بۇيىرىلعان اياتتاردا اللا تاعالا تەك قانا بۇيىراتىن، ونىڭ سىرى – اللاعا بوي ۇسىناتىندار مەن تەرىس بۇرىلاتىنداردى اجىراتۋ ەدى. ال، بۇل اياتتا ورازانىڭ نە سەبەپتى بۇيىرىلاتىنىن ايتادى، ياعني، «تاقۋالىققا جەتۋلەرىڭ ٴۇشىن» دەيدى. اللانى جۇرەكپەن ەسكە الۋ، تىلمەن زىكىر قىلۋ، امالىمەن، ومىرلىك ولشەمدەرىمەن دالەلدەۋ. ەسەپسىز جاساعان وتكەن قاتە-كەمشىلىكتەرى، كۇنالارى ٴۇشىن اللانىڭ ازابىنان قورىققان كۇيدە ونىڭ راحىمى مەن مەيىرىمىنەن ٴۇمىت ەتە وتىرىپ، ورازانى وزىنە قالقان قىلۋ – شىنايى تاقۋا، مومىن جاننىڭ بەينەسى.

ٴاز ەلشى مۇحاممەد (س.ع.س.) «ەرەجەپ – اللانىڭ ايى، شاعبان – مەنىڭ ايىم، رامازان – ۇممەتىمنىڭ ايى»، – دەپ، مۇسىلمان ۇممەتى ٴۇشىن قاسيەتتى ۋاقىتتاردى ايقىنداپ بەرگەن. وسى سيپاتتاعى تاعى ٴبىر حاديستە ارداقتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) «ٴيا، اللا! ەرەجەپ جانە شاعبان ايىن قايىرلى ٴارى مۇباراك ەتكەي، ٴبىزدى رامازان ايىنا امان-ەسەن قاۋىشتىر»، –دەپ راببىسىنان سۇراپ، دۇعا ەتەتىن. پايعامبار تىلەگەن جاقسىلىققا، مەيىرىم مەن راحىم ايىنا، كەشىرىم مەن بەرەكە ايىنا ونىڭ ۇممەتى – مىنا ٴسىز بەن ٴبىز اللانىڭ اماندىعىندا جەتىپ وتىرمىز، اعايىن. حاق ەلشى قۇرمەتتەگەن ايلارعا دا قۇرمەتىمىز جوعارى بولسا، اللانىڭ الدىنداعى دارەجەمىز دە سوعان ساي بولماق. ورازانىڭ مۇسىلماندارعا پارىز بولۋ حيكمەتى جايىندا بۇحاريدەن جەتكەن حاديستە: «ەگەر ادام وتىرىك ايتۋ مەن كۇنالى ىستەرىن تاستاماسا، اللا ول ادامنىڭ تاعام مەن سۋدان تىيىلعانىنا مۇقتاج ەمەس»، – دەپ سيپاتتالىپ، ورازانىڭ ٴمان-ماعىناسى تەرەڭدە ەكەنىن بايقاتادى.

بۇل حاديستەن ۇعاتىنىمىز اللاعا شىن يمان كەلتىرىپ، مويىنسۇنعان مومىن جان ٴۇشىن ورازا دەگەنىمىز تەك قانا ٴتاننىڭ ورازاسى بولماۋى كەرەك. بۇل – كۇناعا تۇسەر كوزدىڭ، عايباتقا يكەم ٴتىلدىڭ، وسەك، قاڭقۋ ٴسوز بەن جالاعا جاقىن قۇلاقتىڭ، بۇكىل ون ەكى مۇشەمىزدىڭ ورازاسى بولسا كەرەك. ٴمۇمىننىڭ بويىندا بولۋعا ٴتيىستى ەمەس ارەكەتتەرىنەن تىيىلماعان ادامنىڭ ورازاسى جونىندە ارداقتى ەلشى (س.ع.س.): «ونىڭ ورازاسىنان اشتىقتان وزگە ەشنارسە بۇيىرماۋى مۇمكىن»، – دەپ سيپاتتايدى.

مىنە، قادىرمەندى اعايىن، ورازانىڭ مۇسىلمان قاۋىمىنا پارىز بولۋىنىڭ ٴمانى تەك ىشىپ-جەۋدەن تىيىلۋ عانا ەمەس ەكەن. ٴتانىمىز بەن رۋحىمىزدىڭ تولىق ۇيلەسىم تاپقان ورازاسى عانا كامىل ورازا قاتارىنا جاتاتىنىن جەتە ۇعىنۋعا تىرىسايىق.

قاسيەتتى قۇران كارىمنىڭ «حۋجۋرات» سۇرەسىنىڭ 10-12 اياتتارىندا ايتىلعانداي، اللا تاعالا ٴبىر قاۋىم ەكىنشى ٴبىر قاۋىمدى مازاق ەتۋدەن، لاقاپ اتپەن اتاۋ جانە كوپ كۇماندانۋدان تىيىلۋ تۋرالى بۇيىرادى. سەبەبى، كوپ كۇماننىڭ ٴبىرى ناعىز كۇنا بولۋىن مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتەدى راببىمىز. اقىرەت كۇنىنە دەيىن ەشبىر قۇندىلىعى جويىلمايتىن قۇران بۇيرىقتارى بۇگىنگى تاۋەلسىز قازاق ەلى ازاماتتارى ٴۇشىن دە ماڭىزدى. زايىرلى قوعامداعى دەموكراتيالى ەل شاڭىراعىندا ٴارتۇرلى ۇلتتار مەن ۇلىستار، وزگە دە ٴدىن وكىلدەرىنىڭ ٴومىر ٴسۇرۋى – ٴومىر زاڭدىلىعى. انىعىندا، سابىردىڭ ەڭ تومەنگى شەگىنە جەتكەن مۇسىلماننىڭ ٴوزى وزگەگە پايداسى تيمەسە دە، زيان ەتپەۋى شارت.

بۇل ايداعى اللانىڭ سانسىز ساۋاپتارىنان ٴۇمىتتى ادام سابىر مەن توزىمدىلىكتىڭ ۇلگىسى بولا ٴبىلۋى ٴتيىس. تىپتەن، ورازا كەزىندە ايىپتاپ، سوگە سويلەگەن كىسىنىڭ وزىنە دە شىدامدىلىق تانىتىپ، پايعامبار (س.ع.س.) وسيەتىندە ايتىلعانداي «مەن – ورازامىن» دەپ جاۋاپ بەرۋى شارت. پايعامبار (س.ع.س.) بۇيىرعان وسى ٴسوزدىڭ ٴوزى كوپ ادامعا ەسكەرتۋ بولارى انىق.

دانا قازاق اتالارىمىز ايتقانداي، «مۇسىلمانشىلىق استە-استە» دامىپ، وركەندەيدى. يسلام تاريحىنا كوز جۇگىرتەر بولساق، اللانىڭ حاق ٴدىنى دە جيىرما ٴۇش جىلدىق پايعامبار مويىنا جۇكتەلگەن امانات ارقىلى جەر جۇزىنە تارادى. سابىردىڭ ناق ٴوزىن كورسەتە بىلگەن العاشقى مۇسىلمانداردىڭ ومىرلەرى، حاق جولىندا كورگەن سىناقتارى كىمنىڭ دە بولسىن كوزىنە جاس ۇيىرمەي قويمايدى. نەبىر سىن ساعاتتارىن باستان كەشىرگەن ساحابالاردىڭ قيىن-قىستاۋ ساتتەرىنە بايلانىستى اللا تاعالا: «سەندەر يمان كەلتىرگەندىكتەرىمىز ٴۇشىن سىنالمايمىز دەپ ويلايسىڭدار ما؟»،[1] دەگەن اياتىن تۇسىرەدى. وسى ۋاقيعالاردى ەسكە العان بۇگىنگى كۇننىڭ مۇسىلماندارى اللانىڭ سانسىز نىعمەتتەرىنە شەكسىز شۇكىرلەر ايتىپ، سىن-سىناقتارعا كەزىككەندە تاريحتا التىن ارىپپەن اتى قالعان ساحابالار ٴومىرىن ەسكە الا وتىرىپ، بۇل دۇنيەنىڭ سىناعىن سابىرمەن قارسى السا، ينشااللا، اقىرەتتەگى ەگىنى مول بولماق. جىل ون ەكى ايدىڭ ٴبىر ايىندا عانا كەلەتىن سانسىز ساۋاپتار، نىعمەتتەر بەرىلەتىن رامازان ايىنا دەگەن ىستىق ىقىلاسىمىز ٴبىزدى ەكى دۇنيە باقىتىنا جەتۋگە سەپ بولادى.

ىلگەرىدە وتكەن ىزگى مۇسىلماندار رامازاننىڭ قۋاتى مەن شۋاعىنا شومىلىپ، ورازادان كەيىنگى التى ايدا اللانىڭ نىعمەتىنە دەگەن قۋانىشتان ايىعا المايتىن، ەندىگى التى ايى قالعاندا «راببىم، ٴبىزدى رامازانمەن قاۋىشتىرا كور» دەپ اسىعا كۇتەتىن بولعان. سەبەبى، بۇل ايدا جاسالار قۇلشىلىقتار، عيباداتتار مەن ىزگى امالداردىڭ ساۋابى مىڭ ايعا تاتىرلىق قاسيەتتى ٴقادىر ٴتۇنى بار. سانسىز ساۋاپتاردىڭ ەسىگى ايقارا اشىلىپ، شايتاندار شىنجىرلانىپ بايلاناتىن مۇباراك ايدىڭ كۇندەرىن الاڭسىز، تۇندەرىن قاپەرسىز وتكىزۋدەن ساق بولايىق، ٴقادىرلى مۇسىلمان قاۋىم!

قۇدسي-حاديستەردىڭ بىرىندە اللا تاعالا: «اۋزى بەرىك ادام ىشىپ-جەۋىن مەن ٴۇشىن دوعاردى. ورازا – مەنى مەن ق ۇلىمنىڭ اراسىنداعى عيبادات. وعان بەرىلەتىن سىيدى مەن عانا ولشەپ، مەن عانا بەرەمىن. اۋزى بەرىك ق ۇلىمنىڭ اشتىق پەن شولدەگەندە شىعاتىن اۋزىنىڭ ٴيسى مەن ٴۇشىن ميسكتەن دە ارتىق»، – دەيدى. بۇل دۇنيەدەگى وڭاي ولجا تابۋ جولدارىنىڭ جەڭىل بولىپ، ال ەڭبەكپەن تاپقان تابىستىڭ كوزى قيىنشىلىق پەن ادالدىق ٴجىبىن اتتاماعاندا عانا بەرەكەلى بولاتىنى امبەگە ايان. ٴبىر اللانىڭ رازىلىعى، دۇنيە اقىرەتىمىزدىڭ جارىق بولۋى ٴۇشىن ۇستاعان ورازادا كەزدەسكەن قيىنشىلىقتار مۇسىلمان بالاسىن جاسىتپايدى دەپ بىلەمىز. كۇنى ۇزاققا ورازا بولعان جاننىڭ اۋىز قۋىسىنان شىققان ٴيىستىڭ ٴوزىن الەمدەردىڭ راببىسى جۇپار ٴيىس ميسكتەن جوعارى باعالاپ، ق ۇلىنىڭ سىيىن ٴبىر ٴوزى ولشەپ، ٴبىر ٴوزى بەرەر بولسا، مومىن مۇسىلمان ٴۇشىن بۇدان اسقان نەندەي نىعمەت كەرەك بولار؟ استە، وزگەنى قالاماس ەدىك.

قادىرمەندى اعايىن، سابىر مەن تاقۋالىقتىڭ، شىنايى يماننىڭ ٴدامىن سەزىندىرەتىن ماۋسىمنىڭ اپتابى مەن شىلدەنىڭ شىلىڭگىرىنە سايكەس كەلگەن رامازان ايىندا اللانىڭ نىعمەتتەرىنەن قۇر قالمايىق.

سالمان فارسي (ر.ا.) ايتادى: «راسۋلاللا (س.ع.س.) شاعبان ايىنىڭ سوڭىندا بىزگە: «وتە ۇلى ٴارى بەرەكەلى رامازان ايى كەلە جاتىر. بۇل ايدا مىڭ ايدان ارتىق ٴبىر ٴتۇن بار. حاق تاعالا رامازان ايىنىڭ ورازاسىن پارىز ەتىپ، تۇنگى نامازدى ساۋاپ العانعا سەبەپ ەتتى. بۇل ايدا ىزگى امال ىستەۋمەن اللا تاعالاعا جاقىنداعان ادام، رامازان ايىنان تىس ۋاقىتتا پارىز امالىن ىستەگەن بولادى. رامازان ايىندا پارىز امالىن ورىنداعان ادام باسقا ايدا ورىنداعان جەتپىس پارىز امالدىڭ ساۋابىن الادى. بۇل – سابىر ايى. ال سابىرلىقتىڭ سىيى – ٴجاننات. بۇل – قايىرىمدىلىق، ياعني، اشتىقتى سەزىنىپ، كەمباعالدارعا جاناشىرلىق ەتۋ ايى. بۇل ايدا ٴمۇمىننىڭ ريزىعى مولايادى. بىرەۋ ورازا ۇستاعاندى تاماقتاندىرسا، ونىڭ كۇنالارى كەشىرىلىپ، توزاق وتىنان ازات ەتىلۋىنە سەپتىگىن تيگىزەدى. ٴارى ول ورازا ۇستاعاننىڭ ساۋابىنداي ساۋاپ الىپ، ودان ورازا ۇستاۋشىنىڭ ساۋابى كەمىتىلمەيدى»، – دەدى. سوندا ساحابالار: «ۋا، راسۋلاللا! ٴبىزدىڭ ٴاربىرىمىزدىڭ ورازا ۇستاعاندى تاماقتاندىرعانعا شامامىز جەتە بەرمەيدى»، – دەگەندە، ول: «اللا تاعالا ٴتىپتى ٴبىر قۇرما، ٴبىر ۇرتتام سۋ نەمەسە ٴسۇتتىڭ سەبەبىمەن دە ساۋابىن بەرەدى. بۇل ايدىڭ ٴبىرىنشى بولىگى – حاق تاعالانىڭ راحمەتى، ەكىنشى بولىگى – كەشىرىمى، ٴۇشىنشى بولىگى – توزاقتان ازات بولۋ. حاق تاعالا رامازان ايىندا ق ۇلىنا كەڭشىلىك ەتكەن، ياعني، قىزمەتىن جەڭىلدەتكەن ادامنىڭ كۇناسىن كەشىرىپ، ونى توزاقتان ازات ەتەدى. رامازاندا ٴتورت ٴىستى كوبەيتىڭدەر. ونىڭ ەكەۋىمەن راببىلارىڭدى رازى ەتسەڭدەر، ەكەۋىن ىستەۋ مىندەتتى. راببىلارىڭدى رازى ەتەتىن ەكى ٴىس، ول: «حاق تاعالادان وزگە ٴتاڭىر جوق» دەپ كۋالىك ەتۋ جانە كوپ يستيعفار ايتۋ. ىستەلۋى مىندەتتى بولعان ەكى امال، ول: حاق تاعالادان ٴجانناتقا كىرگىزۋىن سۇراپ، توزاقتان پانا تىلەۋ. ورازا ۇستاۋعا سۋ بەرگەندى حاق تاعالا قيامەت كۇنى مەنىڭ حاۋزىمنان سۋسىنداتادى. كەيىن ول ٴجانناتقا كىرگەنگە دەيىن شولدەمەيدى»، – دەدى».

قادىرمەندى اعايىن، تاۋەلسىز ەلدىڭ كوك بايراعىنىڭ استىندا بىرلىكتە تىرلىك قىلىپ، اۋىزبىرشىلىك پەن ىنتىماقتا عۇمىر كەشەيىك. ەل ەرتەڭى مەن باياندى بولاشاق ٴۇشىن قىزمەت قىلىپ جۇرگەن ەل ازاماتتارىنىڭ اماندىعىن تىلەيىك جاراتقاننان. دۇعالار كەرى قايتارىلمايتىن قاسيەتتى ايلاردا مەكەنىمىزدىڭ مامىراجايتىنىشتىعى ٴۇشىن كوپتەن-كوپ دۇعا-تىلەكتەر جاسايىق.

مۇباراك ايداعى ىزگى امالدارىڭىزعا اللا سانسىز ساۋاپتار جازىپ، ەكى دۇنيە باقىتىنا بولەسىن. ارداقتى پايعامبارىمىز مۇحاممەدتىڭ (س.ع.س.) ۇممەتىنە لايىقتى جانداردىڭ قاتارىنان بولۋىمىزدى اللا ٴوزى ٴناسىپ ەتكەي! قاسيەتتى رامازان ايى بارشامىزعا قۇتتى، بەرەكەلى، كۇللى مۇسىلمان جۇرتشىلىعىنا قايىرلى بولسىن! ورازالارىڭىز قابىل بولعاي، الەۋمەت!



[1] «انكابۋت» سۇرەسى، 2-ايات.

 

 
ناۋرىزباي تاعان ۇلى
date20.06.2015readCount3485printباسىپ شىعارۋ