«بۋرۋج» سۇرەسى

«بۋرۋج» سۇرەسىنىڭ بۇرىنعى سۇرەلەرمەن ٴۇش جاعىنان بايلانىسىن كورۋگە بولادى:

1.  سۇرەلەردىڭ باستالۋىنداعى ۇقساستىق. بارلىعى اسپاندى تىلگە تيەك ەتىپ باستالادى. ٴتىپتى، وسى ٴتورت سۇرەنى مەڭزەي وتىرىپ «اسپاندار» سۇرەسى دەپ كەلگەن حاديس تە بار.

2.  ەكى سۇرە دە مۇسىلماندارعا ۋادە مەن كاپىرلەرگە ەسكەرتۋدى جانە قۇران كارىمنىڭ ۇلىلىعىن قامتىعان.

3.  الدىنعى سۇرەدە اللا تاعالا مۇشرىكتەردىڭ پايعامبارعا (س.ع.س.) جانە مۇسىلماندارعا ٴتۇرلى ۇرۋ، ٴولتىرۋ جانە كۇن ىستىعىندا ازاپتاۋ سياقتى ٴزابىر كورسەتۋىنىڭ جانە كورە الماۋ، قاستاسۋ، دۇشپاندىق پەن ايلا جاساۋ سياقتى زالال كەلتىرۋىندەگى ويلارىن بىلەتىندىگى ايتىلۋدا. ال، بۇل سۇرەدە اتالمىش ارەكەتتەر بۇرىن وتكەن كاپىر حالىقتىڭ ادەتى ەكەندىگىن ەسكەرتە وتىرىپ، سەرىك قوسۋشىلارعا عيبرات، ال مۇسىلماندارعا يماندارى ودان سايىن كۇشەيە ٴتۇسۋى ٴۇشىن ناسيحات ەتىلۋدە.

مەككەلىك سۇرەلەردىڭ قاتارىنا جاتاتىن «بۋرۋجدا» يماننىڭ ەڭ ماڭىزدى تۇسى ەرەكشە ايتىلادى. ول يمان مەن سەنىم جولىندا قۇربان بولۋ. ونى سۇرەدە شۇڭقىرعا تۇسكەندەر وقيعاسى ارقىلى كورسەتۋدە.

قاسيەتتى سۇرە جۇلدىزداردىڭ قوزعالۋ ورنى اسپانمەن، قيامەت كۇنىمەن، ٴوز ۇمبەتتەرىنە كۋالىك ەتۋشى پايعامبارلارمەن سەرت ەتۋدە. مۇسىلمان ەر مەن ايەلدەردى اقيقات دىنىنەن قايتارۋ ٴۇشىن وتقا لاقتىرعان قىلمىسكەرلەردى جويىپ جىبەرۋگە سەرت ەتۋدە.

كەيىن شەكتەن شىققان بۇزىق ەلگە توزاق ازابىن ايتىپ ەسكەرتۋدە، ال مۇسىلماندارعا ٴجاننات ۋادە ەتىلۋدە.

سۇرە سوڭىندا، اللا تاعالا دۇشپاندارىنان ەسە الۋدا ۇلىق ٴارى قۇدىرەتتى ەكەندىگىن كورسەتەدى. جانە شەكتەن شىققان پەرعاۋىن قيسساسىنان عيبرات الۋعا شاقىرادى.

ارتىقشىلىعى:

ٴابۋ حۇرايرا (ر.ا.): اللا ەلشىسى (س.ع.س.) قۇپتان نامازىندا «ٴزاتيل بۋرۋج» بەن «ٴۋاس ٴساماي ٴۋات تاريق» سۇرەلەرىن وقيتىن ەدى[1]، – دەيدى.

سۇرەنىڭ ٴتۇسۋ سەبەبى:

سۇرە كاپىرلەردەن قورلىق كورگەن پايعامبار مەن ساحابالاردىڭ ەڭسەسىن كوتەرۋ ٴۇشىن ٴتۇستى. بۇل سۇرەدە ٴسوز ەتىلگەن بۇرىنعى وتكەن ۇمبەتتەر دە مەككەلىكتەر سياقتى ەدى. ماسەلەن، يەمەندەگى ناجرانداعى ور يەلەرى، پەرعاۋىن مەن سامۋد قاۋىمى سياقتى. ولاردىڭ بارلىعى دا پايعامباردى مويىندامادى. اقىرى، اللا تاعالا ولاردان كەك الدى. سەبەبى، بارلىق جاراتىلىس اللا تاعالانىڭ قۇدىرەتتى ۋىسىندا.

بسم الله الرحمن الرحيم

وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ

1.جۇلدىزدى اسپانعا انت،

ون ەكى جۇلدىزدىڭ ورنى مەن جۇرەتىن جەرىنە سەرت. ولاردىڭ ىشىندە كۇن دە بار.

وَالْيَوْمِ الْمَوْعُودِ

2.ۋادەلى كۇنگە سەرت،

اللا تاعالا پەندەلەرىنە ەسەپ-قيساپ الۋدى ۋادە ەتكەن كۇن قيامەتكە سەرت.

وَشَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ

3.كۋالىك بەرۋشىگە، كۋالىك بەرىلگەنگە سەرت.

سول كۇنى بىر-بىرىنە كۋا بولاتىن، سونداي-اق، ٴوز امالدارى وزدەرىنە كۋا بولاتىن كۇن. بۇل پايعامبارلار مەن ولاردىڭ ۇمبەتتەرىن قامتيدى.

قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ

4.وردىڭ يەلەرى جويىلىپ كەتسىن!

ور قازعاندار لاعىنەتكە ۇشىرادى. ولار كاپىر قاۋىم ەدى. يەمەندەگى يمان ەتكەن ٴبىر توپ مۇسىلمانداردى وتقا لاقتىردى. جازىقسىز قۇربان بولعاندار تاۋحيد دىنىندەگى ناجران ناسارالارى ەدى.

النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ

5.وتىنمەن جانعان وتتى (وردىڭ).         

إِذْ هُمْ عَلَيْهَا قُعُودٌ

6.سول ۋاقىتتا ولار ونىڭ (وردىڭ) ماڭىندا وتىرعان;

قاتتى لاۋلاعان وت ەدى. ال ادامدار قازىلعان وردىڭ شەتىندە وتىرعان بولاتىن.

وَهُمْ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ

7.ولار مۇمىندەرگە نە ىستەگەندەرىنە وزدەرى كۋا بولىپ.

اللا تاعالاعا يمان ەتكەندەردى وتقا لاقتىرۋمەن ازاپتاپ جاتقانىنا كۋا بولدى.

وَمَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَنْ يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ

8.ولاردىڭ وشىگۋىنىڭ سەبەبى، مۇسىلمانداردىڭ ازيز (بارلىعىنان ۇستەم)، حاميد (ەرەكشە ماقتاۋلى) اللاعا سەنۋى عانا ەدى.

مۇسىلماندارعا قاراداي وشىگۋىنىڭ ٴبىر عانا سەبەبى ولاردىڭ اللا تاعالاعا يمان ەتكەندەرى بولدى.

الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ

9.ول اسپاندار مەن جەردىڭ يەلىگى – وزىنىكى بولعان (اللا تاعالا). ٴارى اللا – ٴار نارسەنىڭ ۇستىنەن شاھيد (كۋا).

ال، كوكتەر مەن جەردىڭ يەسى ارينە جالعىز وزىنە عانا يمان ەتۋگە لايىقتى. اللا تاعالا كاپىرلەردىڭ ىس-ارەكەتتەرىن ٴبىلۋشى جانە باقىلاۋشى ٴارى جازاسىن بەرۋشى

إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ
عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ

10.نەگىزىندە ٴمۇمىن ەرلەر مەن ٴمۇمىن ايەلدەردى سىناققا سالىپ (ازاپتاپ) كەيىن جاساعان كۇنالارىنا (قىلمىسىنا) شىن جۇرەكتەن وكىنبەگەندەر ٴۇشىن توزاقتىڭ ازابى ٴارى كۇيدىرەتىن ازاپ بار.

نەگىزىندە مۇسىلمان ەر كىسىلەر مەن ايەلدەردى دىننەن قايتارۋ ٴۇشىن ازاپتاپ، وتقا لاقتىرعاندار، وسى سوراقى ىستەرى ٴۇشىن تاۋبە ەتپەگەندەرگە قيامەت كۇنى يمان ەتپەگەنى جانە مۇسىلمانداردى وتقا لاقتىرعاندارى ٴۇشىن توزاق وتى كۇتىپ تۇر.

إِنَّ الَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي
 مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ

11.نەگىزىندە، يمان كەلتىرگەن جانە ىزگى ٴىس ىستەگەندەرگە استارىنان وزەندەر اعاتىن (پەيىشتەر) باقتار بار. بۇل – مۇراتقا جەتۋشىلىك.

اللا تاعالاعا، ونىڭ ەلشىسىنە جانە قيامەت كۇنىنە يمان كەلتىرىپ، اللا ٴامىر ەتكەن ىزگى امالداردى ورىنداعاندارعا قيامەت كۇنى باقشالارى مەن بولمەلەرىنىڭ استىنا وزەندەر اعاتىن جانناتتار ٴازىر. مىنە، ول ەڭ ۇلكەن جەتىستىك، ەشبىر باسقا جەتىستىك ونىمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى.

إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ

12.انىعىندا، راببىڭنىڭ قولعا الۋى – وراسان قاتتى.

نەگىزىندە، راببىڭنىڭ قولعا الۋى وراسان قاتتى. مۇنداعى ماقسات اللا تاعالا كاپىرلەرگە ەسەلەپ جازا بەرەتىندىگىن ەسكەرتۋ.

إِنَّهُ هُوَ يُبْدِئُ وَيُعِيدُ

13.راسىندا، ول باستاپقىدا جاراتىپ، ٴارى قايتا تىرىلتەدى.

راسىندا اللا جوقتان بار ەتىپ باستاپقىدا جاراتادى، سوسىن قيامەت كۇنى ولگەندەردى قايتا تىرىلتەدى، اۋەلگى قالپىنا قايتارادى.

وَهُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ

14.ول – عافۋر (تىم جارىلقاۋشى)، ٴۋادۋد (اسا جاقسى كورۋشى).

ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُ

15.عارشىنىڭ يەسى، ٴماجيد (اسا ماقتاۋلى).

اللا تاعالا تاۋبە ەتۋشىلەرگە كوپ كەشىرىم جاساۋشى، ولاردى جاقسى كورۋشى. راسىندا اللا ارشىنى جاراتۋشى، ونىڭ يەسى جانە زاتى مەن سيپاتتارىندا ۇلىق.

فَعَّالٌ لِمَا يُرِيدُ

16.ول قالاعانىن بۇلجىتپاي ىستەۋشى.

اللا تاعالا كوپ ٴىس جاساۋشى، قالاعان ٴىسىن جاسايدى. ونىڭ ۇكىمىن ەشكىم جانە ەش نارسە وزگەرتە المايدى.

هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْجُنُودِ

17.مۇحاممەد، ساعان اسكەرلەردىڭ حابارى كەلدى مە؟

ۋا، اللا ەلشىسى! ساعان ٴقادىرلى ەلشىلەرمەن سوعىسىپ، ولاردى ولتىرگەندەر جايى جەتتى مە؟

فِرْعَوْنَ وَثَمُودَ

18.پەرعاۋىن جانە ٴسامۇد اسكەرلەرىنىڭ؟

ول ەلشىلەرمەن سوعىسۋ ٴۇشىن قارۋ-جاراعىن تۇگەل سايلاعان اسكەر پەرعاۋىننىڭ جانە مىسىرعا قاراستى ەلدەردىڭ اسكەرلەرى ەدى. سونداي-اق، ساليح پايعامباردىڭ (ع.س.) ەلى – سامۋد قابيلاسى. اياتتىڭ مەڭزەگەنى: ولاردىڭ اللا تاعالاعا سەنبەۋى، قاسارىسۋى، اقىر سوڭىندا ازاپقا ۇشىراۋى.

بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي تَكْذِيبٍ

19.دەگەنمەن، قارسى بولعاندار (كاپىرلەر) وتىرىكسىنىپ مويىنداماۋدا.

ال، مىناۋ اراب كاپىرلەرىنىڭ اللا ەلشىسى مەن قۇراندى وتىرىك دەۋى ودان دا سوراقى. ولار وزدەرىنەن بۇرىن وتكەن يمانسىزدار وقيعاسىنان عيبرات الىپ وتىرعان جوق. سوندىقتان، قۇرايىش كاپىرلەرىنىڭ جاعدايى بۇرىنعى وتكەن يمانسىز قاۋىمداردىڭ كۇيىنەن دە سوراقى ەدى.

وَاللَّهُ مِنْ وَرَائِهِمْ مُحِيطٌ

20.اللا ولاردى سىرتتاي وراپ، قامتۋشى.     

اللا تاعالا ولارعا قۇدىرەتى جەتۋشى. بارلىعى دا اللا تاعالانىڭ ۋىسىندا جانە يەلىگىندە. ولاردى بۇرىنعى كاپىر ەلدەردى ازاپتاعانداي ازاپقا سالادى

بَلْ هُوَ قُرْآَنٌ مَجِيدٌ

21.ارينە، ول – ۇلى قۇران.

راسىندا ول كىتاپ – ۇلىق قۇران. كاپىرلەر ويلاعانداي ولەڭ، ساۋەگەيلىك نەمەسە سيقىر ەمەس.

فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ

22لاۋحى ماحفۇزدا ساقتاۋلى.   

قۇران – اسپانداعى لاۋحى ماحفۇزدا. ول ارتىق ٴبىر نارسە جازىلۋدان نەمەسە كەمىتۋدەن ساقتالعان جانە بۇرمالاۋ مەن وزگەرتۋدەن قورعالعان كىتاپ.



[1]    احمەد

 

سەرىكباي قاجى وراز
date01.06.2015readCount3482printباسىپ شىعارۋ