جاماندىققا – جاقسىلىق...
Жамандыққа – жақсылық...

كوپ ادام جاقسىلىققا جاقسىلىق جاساي العانىمەن، جاماندىق جاساعان ادامعا كەلگەندە، جاقسىلىق جاساي الماسى انىق. بىلايشا ايتقاندا، جاقسىلىققا جاقسىلىق ٴار كىسىنىڭ ٴىسى بولعانىمەن، جاماندىققا جاقسىلىق تەك ەر كىسىنىڭ ٴىسى دەۋگە بولادى.

قۇران كارىمنىڭ ٴفۇسسيلات سۇرەسىندە: «جاقسىلىق پەن جاماندىق بىردەي بولا المايدى. سوندىقتان، جامان قىلىقتان بارىنشا الىس تۇرۋعا تىرىس. سوندا ساعان دۇشپان بولعان ادامدار ۋاقىت وتە كەلە جانىڭا جيىلىپ، سەنى جاقسى كورەتىندەردىڭ سانىن تولىقتىرادى!»، – دەلىنەدى (فۋسسيلات، 41/34).

اشۋ مەن قاھار، شىن مانىسىندە، ادامنىڭ بويىنداعى ٴالسىز جانە جاعىمسىز قاسيەتكە جاتادى. ال جاقسىلىق سۇيگىشتىك پەن بيازىلىق جۇرتتىڭ كوڭىلىن جاۋلاپ الاتىن، سول كىسى جايلى جىلى پىكىر قالىپتاستىراتىن قاسيەتتەر. اتالعان جاقسى جانە جامان قاسيەتتەر تايتالاسقا تۇسكەن ساتتە جامان قاسيەتتى ەمەس جاقسى قاسيەتتى تاڭداپ، سونىڭ ايتقانىمەن جۇرەتىن ادامدار ايتارلىقتاي از. ال جاقسى قاسيەت پەن جامان قاسيەتتىڭ ٴبىر دەڭگەيدە ەمەستىگى تاعى تالاسسىز.

وزگەنىڭ ناشار قىلىعىنا كەشىرىممەن قاراۋ دا جاقسىلىقتىڭ نىشانى. ويتكەنى، تەك كەشىرىپ قانا قويماي، وعان جاقسىلىق جاساۋ الگى كىسىنىڭ كوڭىلىن جاۋلاپ، جاقسىلىققا دەگەن ماحابباتىن وياتادى. بۇل ارەكەتتىڭ جاعىمدى ناتيجەسى مول.

«جاماندىققا جاقسىلىقپەن جاۋاپ بەرۋ تەك سابىرلى ادامعا ٴتان قاسيەت. بۇل ارەكەت ادامعا كوپتەگەن نەسىبە اكەلەدى. ەگەر بويىڭدا سايتاني تۇرعىداعى جاعىمسىز قىلىقتار بوي كورسەتە باستاسا، دەرەۋ اللاھقا جالبارىن. ويتكەنى، جاراتۋشى يە بارلىق داۋىستى ەستيدى، بولعان ٴاربىر ٴىستى بارىنەن دە جاقسى بىلەدى» (فۋسسيلات، 41/35-36).

جاقسىلىق پەن جاماندىقتىڭ تايتالاسىندا مۇسىلمان كىسى اللاھ ٴامىر ەتكەندەي جاقسى قاسيەتتى تاڭداعانىندا، ٴىبىلىس وكىنىشتەن بارماق تىستەيدى. سايتان ادامداردىڭ ٴسال دە بولسا قاتە تۇسىنىكتە بولعانىن قاتتى قالايدى. ويتكەنى، ول مۇسىلماندى وسال تۇسى ارقىلى ۇلكەن كۇنالار جاساۋعا يتەرمەلەي الادى. انىعىندا اشۋ مەن دورەكىلىك ارقىلى كەز-كەلگەن ادام بويىنداعى كۇش-قۋاتىن جوعالتىپ الادى. اشۋمەن ارەكەت ەتكەن كىسى ٴجۇز پايىز دۇرىس بولىپ تۇرسا دا، وكىنىشكە ۇرىنباي تۇرمايدى. مىنا ٴبىر حاديس ٴشارىپتىڭ وسى تۇستا بەرەرى مول:

«ٴبىر كۇنى ٴبىر كىسى ٴابۋ باكىرگە (ر.ا.) كەلىپ، ونىڭ نامىسىنا تيەتىن اۋىر سوزدەر ايتادى. سول جەردە ارداقتى پايعامبارىمىز مۇحاممەد (س.ا.س.) تە بار بولاتىن. بەيتانىس كىسى بىلاپىت سوزدەرىن توقتاتپاي ايتىپ جاتقانىنا قاراماستان ٴابۋ باكىر ٴۇنسىز، سابىر ساقتاپ تۇردى. ال اللاھ ەلشىسى (س.ا.س.) دە بولعان جاعدايعا كۇلىمسىرەپ، قاراپ تۇردى. ٴبىر مەزەت اۋىر سوزدەرگە شىداي الماعان ٴابۋ باكىر اشۋ شاقىرىپ، بەيتانىس كىسىگە دۇرسە قويا بەردى. وسى ساتتە پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.س.) ٴتۇرى بۇزىلىپ، ول جەردەن جەدەل كەتىپ قالادى. ٴابۋ باكىر جىلدامداتىپ اللاھ ەلشىسىنە (س.ا.س.) جەتىپ مۇنىڭ سەبەبىن سۇراعاندا پايعامبارىمىز: «باعانا بەيتانىستىڭ سوزدەرىنە ٴۇنسىز قاراپ تۇرعانىڭدا سەنىڭ ورنىڭا ٴبىر پەرىشتە كەلىپ، انا كىسىگە جاۋاپ بەرىپ جاتتى. ال سەن اشۋلانىپ دۇرسە قويا بەرگەن ساتتەن باستاپ قاسىڭا سايتان كەلدى. ال مەن سايتان جۇرگەن جەردەن الىس بولامىن»، – دەيدى (ٴابۋ ٴداۋىت، ادەپ 49).

تاعى ٴبىر اياتتا بىلاي دەلىنگەن:

«ولار نە قالاسا سونى جاساسىن. ال سەن جاماندىقتى مەيلىنشە الىستاتىپ وتىر. ويتكەنى، ٴبىز ولاردىڭ سەن جايلى ايتقان جاعىمسىز ۋاجدەردىڭ اق-قاراسىن وتە جاقسى بىلەمىز. سەن بىلاي دەپ دۇعا ەت: ۋا، اللا تاعالا! سايتاننىڭ ايداۋى مەن ونىڭ قاسىندا بولۋدان مەنى ساقتاي گور!» (مۋمينۋن، 23/96-98).

كەزدەسكەن جاماندىقتارعا سابىر ساقتاۋمەن قاتار، جاماندىققا جاقسىلىق جاساۋ دا اسىل قاسيەتكە جاتادى.

«سەن كەشىرىم جاساۋ مەن ەلەمەۋدى دۇرىس كور. جاقسىلىقتى تالاپ ەت. نادانمەن نادان بولما. ەگەر كەز-كەلگەن ساتتە تۇلەن ٴتۇرتىپ، جاماندىققا قۇلقىڭ تارتسا دەرەۋ اللاھ تاعالاعا سىيىن. ويتكەنى، جاراتۋشى يە بارلىق دۇعانى ەستىپ قابىل ەتۋشى. ول كۇمانسىز ٴبارىن ٴبىلۋشى» (اعراف، 7/199-200).

ادامنىڭ ويىنا شاريعاتقا قايشى كولدەنەڭ ويلار كەلگەندە، مۇسىلمان كىسى دەرەۋ جاراتۋشىسىنا سىيىنىپ، كومەك سۇراۋى ٴتيىس. وزگە دە جاعىمسىز قىلىقتار بوي كورسەتە باستاسا دەرەۋ اللاھقا سىيىنىپ، جاماندىقتان ساقتانۋ دىنىمىزدە ٴامىر ەتىلگەن. بۇل اياتتىڭ ۇلگىسى پايعامبارىمىز (س.ا.س.) ارقىلى دالەلدەنىپ، بۇكىل مۇسىلماندارعا ارنالىپ تۇسىرىلگەن.

«اللاھقا قارسى شىعۋدان قورقۋشى ادامعا سايتان كولدەنەڭ ٴبىر وي سالعان ساتتە دەرەۋ وز-وزىنە كەلىپ، ىستەيتىن ٴىسى مەن ويىنا باقىلاۋ ورناتاتىن بولادى» (اعراف، 7/199-200).

تاقۋا كىسىلەر ەش ۋاقىتتا ٴوزىن ٴقاۋىپسىز سەزىنە المايدى. ويتكەنى، سايتان ولاردى دا ازعىرۋعا تىرىسادى. ٴبىراق اللاھتىڭ مۇنداي قۇلدارى ازعىرۋعا بەرىلمەي، وزدەرىنىڭ ىزگى قۇل ەكەندىكتەرىن دالەلدەي بىلەدى. دەرەۋ اللاھقا سىيىنىپ، اداسۋشىلىققا باسپايدى.

پايعامبارىمىز (س.ا.س.) وزىنىكى دۇرىس بولسا دا، پىكىرتالاستان اۋلاق بولعان كىسىگە بىلاي دەيدى: «مەن وزىنىكى ٴجون بولا تۇرىپ، پىكىرتالاستان قاشقان كىسىگە ٴجاننات باقشاسىنىڭ شەتىنەن اسەم ٴبىر ٴۇي كەپىلدىك بەرەمىن. ال ٴازىل دە بولسا وتىرىك ايتۋدان اۋلاق بولعان كىسىگە ٴجانناتتىڭ ورتاسىنان ٴبىر ٴۇي، كوركەم مىنەزدى بولعان كىسىگى دە ٴجانناتتىڭ ەڭ جوعارعى قاباتىنان اسەم ٴبىر ٴۇي كەپىل ەتەمىن» (ٴابۋ ٴداۋىت، ادەپ 7).

م.ەسەنالى
date25.09.2012readCount17506printباسىپ شىعارۋ