ٴدىن – ىرىتكى سالۋدىڭ قۇرالىنا اينالىپ بارا جاتقانداي...
Дін – іріткі салудың құралына айналып бара жатқандай...

بايقاساڭىزدار، سوڭعى بىر-ەكى ايدىڭ ىشىندە ٴتۇرلى ٴدىني نانىم-سەنىمدەرگە قول سۇعۋ، ٴدىني قۇندىلىقتاردى اياققا تاپتاۋ سەكىلدى ارەكەتتەر ٴورشىپ كەتتى. ەڭ ۇلكەن داۋ يسلام ٴدىنىنىڭ توڭىرەگىندە تۋدى. «داۋدىڭ باسى دايرابايدىڭ كوك سيىرى» دەمەكشى، بارلىق بۇلىك مۇسىلمانداردى جاپپاي ەرەۋىلگە الىپ شىعىپ، قان توگىسكە اكەپ سوققان «مۇسىلمانداردىڭ كۇناسىزدىگى» فيلمىنەن باستالدى. الەم مۇسىلماندارىن ارانداتىپ قويعان فيلم يسلام ٴدىنىنىڭ ٴقادىر تۇتقان تۇلعالارىن كەلەمەجدەپ، مۇسىلمانداردىڭ اشۋ-ىزاسىنا ٴتيدى.

بۇدان كەيىن فرانسيانىڭ ٴبىر باسىلىمىنا شىققان پايعامبارىمىزدىڭ كاريكاتۋراسى دا مۇسىلمانداردى ىزالاندىراتىن ارەكەتتىڭ ٴبىرى بولدى.

وسىدان ٴتورت كۇن بۇرىن عانا نيۋ-يوركتە فەدەرالدى سوتتىڭ يسلامعا قارسى، مۇسىلمانداردى «جابايى» دەپ تىلدەيتىن جارنامالاردى جاريالاۋعا رۇقسات بەرۋى دە جاقسىلىقتىڭ نىشانى ەمەس. مىنە، وسى سەكىلدى اراعا وت سالاتىن دۇنيەلەر تەك مۇسىلماندارعا عانا باعىتتالماي، حريستيانداردى دا شارپۋدا.

وتكەندە عانا رەسەي جۇرتشىلىعىن شۋلاتىپ وتكەن رussy riot-تىڭ دا ارەكەتى جوعارىدا ايتىپ وتىرعان ماسەلەلەردەن الىس ەمەس. شىركەۋدىڭ ٴتورىن جىن-ويناققا اينالدىرىپ، شىركەۋ كرەستتەرىن ورتەۋ اكسياسىن وتكىزگەن رussy riot-تىڭ بۇل ارەكەت تە قوعامنىڭ دۇمپۋىنە اكەپ تىرەدى. ەندى، مىنە، كەشە سول رەسەيدە حريستياندار ٴۇشىن كيەلى سانالاتىن يكونالاردى مازاق ەتكەن سۋرەتتەردىڭ كورمەسى ٴوتتى. كورمەنىڭ ارتى داۋعا اينالىپ، جۇرتتىڭ نارازىلىعىنا ۇلاستى.

جالپى، بۇل ماسەلەلەرگە مۇسىلمان الەمىنىڭ عالىمدارى ٴار ٴتۇرلى ٴپاتۋا بەرىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە، فيلمگە وركەنيەتتى جولمەن جاۋاپ قاتقان ٴال-ازحار مەشىتىنىڭ جوعارعى يمامى، مىسىر مۇسىلماندارىنىڭ بەتكە ۇستارى شەيح احمەد ال-تايەب بولدى. ول بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىن يسلامدى قورلاۋعا بۇكىلالەمدىك دەڭگەيدە جول بەرمەۋگە شاقىرىپ، بۇۇ-نىڭ باس حاتشىسى پان گي مۋنعا حات جولدادى. ٴدىني قايراتكەر ٴوز حاتىندا مۇسىلماندار ٴۇشىن كيەلى سانالاتىن قۇندىلىقتاردى قورلاۋعا جول بەرمەۋى ٴتيىس حالىقارالىق قارار قابىلداۋدىڭ قاجەتتىگىن اتاپ ٴوتتى.

جاياۋدىڭ – شاڭى، جالعىزدىڭ ٴۇنى شىقپايتىندىقتان بۇل ماسەلە بۇۇ-نىڭ كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر قاتارىنا كوتەرىلىپ، ٴتيىستى قارار قابىلدانبادى. سوندىقتان دا، بۇعان بارلىق ٴدىن وكىلدەرى ٴبىر جاعادان باس، ٴبىر جەڭنەن قول شىعارىپ، ٴبىر اۋىزدان ٴۇن قوسۋ قاجەت ەدى. سەبەبى، بۇگىن مۇسىلمانداردىڭ باسىنا ۇيىرىلگەن بۇلت ەرتەڭ وزگەنىڭ دە توبەسىنە تۇنەك بولىپ كەلەتىنىن كورىپ وتىرمىز. «ازىرەت سۇلتان» مەشىتىنىڭ باس يمامى قايرات جولدىباي ۇلى دا ٴوزىنىڭ وسى فيلمگە قاتىستى بىلدىرگەن ويىندا: «بۇل جاعداي بۇگىن مۇسىلمانداردىڭ باسىنان وتسە، ەرتەڭ وزگە دىندەر دە بۇعان تاپ بولۋى مۇمكىن. سول ٴۇشىن مۇنداي ٴدىن قۇندىلىقتارىنا قول سۇققاندارعا تەك قانا مۇسىلمان ٴدىن وكىلدەرى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار، وزگە دىندەگىلەر دە، جالپى ىزگىلىكتى ناسيحاتتاعان كۇللى ادامزات جۇمىلا ٴۇن قاتىپ، قارسىلىق ٴبىلدىرىپ، ايىپتاۋ كەرەك. سوندىقتان دا، ونداي زاڭ ادامزات يگىلىگى ٴۇشىن اۋاداي قاجەت»، – دەگەن ەدى.

مۇنداي ٴدىن توڭىرەگىندەگى داۋلار ەندى تەك ٴورشي بەرمەك. سەبەبى، كىنالىلەردى جازالايتىن حالىقارالىق دارەجەدە مىقتى تەتىك جوق. ايتپەسە، سوقپاعى مىقتى بولسا، كيىز قازىق تا جەرگە كىرمەي مە؟.. سونداي-اق، حالىقارالىق ۇيىمدار تاراپىنان مۇنداي كەلەڭسىز وقيعالارعا قاتىستى جاپپاي قارسىلىق تانىتۋ دا بايقالمايدى. وسى ەكى ماسەلەگە الەم نازارىن اۋدارسا ٴجون ەدى. ٴتىپتى، ەلىمىزدە كەلەسىدە وتەتىن الەمدىك جانە ٴداستۇرلى ٴدىن ليدەرلەرىنىڭ سەزىندە بۇل ماسەلە تاقىرىپقا تۇزدىق بولار ەدى.

ەگەر بۇل ماسەلە، راسىمەن دە، ٴتيىستى دەڭگەيدە شەشىمىن تاپپاسا، ٴدىن قۇندىلىقتارىن قورلاۋ – حالىقتار اراسىنا ىرىتكى سالۋدىڭ جانە ٴدىنارالىق قاقتىعىستىڭ قۇرالىنا اينالىپ كەتپەسىنە كىم كەپىل؟ 

سالتان سايران ۇلى
date24.09.2012readCount4058printباسىپ شىعارۋ