مۇسىلمان ەمەستەردىڭ رامازان ايىنا كوزقاراسى
Мұсылман еместердің Рамазан айына көзқарасы

رامازان – بەيبىتشىلىك، رۋحاني تولىسۋ جانە مۇسىلمان جانىنان، مالىنان، تانىنەن قۇرباندىق قىلاتىن اي. وسى ايعا ٴتان نەگىزگى ەرەكشەلىكتەردىڭ ٴبىرى – جەر بەتىندەگى ميلليونداعان مۇسىلمانداردىڭ ورازا ۇستاۋى. بۇل ايدىڭ ٴقادىرىن مۇسىلماندار وتە جاقسى تۇسىنەدى. دەگەنمەن، ۇلكەن الەمنىڭ كىشكەنە ٴبىر بولشەگى رەتىندە ٴبىز باسقا سەنىمدى ۇستانعان ادامداردىڭ دا وسى ٴبىز اۋىز بەكىتكەن مەزگىل تۋرالى وي-پىكىرلەرىن، جەكە كوزقاراستارىن بىلە كەتكەندى ٴجون كوردىك. ٴبىز ٴوزىمىزدى قورشاعان ورتادان تىس، ودان بەيتاراپ، وزگە ٴدىن وكىلدەرىنە ٴمان بەرمەي ٴومىر سۇرە المايتىنىمىز ايدان انىق. ەندەشە ٴدىنى مەن سەنىمى بولەك ادامداردىڭ قاسيەتتى رامازان تۋرالى ويلارىن ٴبىلۋ قىزىقتى بولىپ شىقتى.

ولاردىڭ كوكىرەكتەرىندەگى سەزىم سىرلارىن قاز-قالپىندا ۇعىنۋ ٴۇشىن ٴبىز ارنايى ساۋالدار ازىرلەدىك. ماسەلەن، ولار مۇسىلمانداردىڭ رامازان كەزىندەگى ىس-ارەكەتتەرىنە قاتىستى قانداي ويدا بولادى; ولاردىڭ ٴدىني نانىمىنداعى ورازا ۇستاۋداعى ۇقساستىقتار; وسى ايدا مۇسىلمانداردىڭ ەرەكشە سالتپەن ورازا ۇستاۋىنا توزىممەن قاراي الا ما دەگەن سەكىلدى سۇراقتاردى قويدىق.

ۋيتني، تەحاستان.

«بۇل كەزەڭ – قۇراندا كورسەتىلگەندەي كۇندىزگى ۋاقىتتا بارلىق جاستاعى مۇسىلمان ادامدار ٴۇشىن ورازا ۇستايتىن اي. دەنساۋلىعىندا كىنارات بولماعانى ماڭىزدى. مەنىڭ ويىمشا، ورازانىڭ تاعىلىمى – سابىرلىلىققا ۇيرەنۋ مەن ٴوزىن كەلەسى جاڭا جىلعا دايىنداۋ، ەگەر قاتەلەسپەسەم».

ۋيتني بۇل ايدا مۇسىلمانداردىڭ ىس-ارەكەتىنەن بالەندەي ۇلكەن وزگەشەلىكتەردىڭ بايقاماعانىن ايتادى. ول ادەتتە «اش ادام ۇرىسقاق» دەگەندەي اۋىز بەكىتۋ كەيبىر ادامداردى اگرەسسيۆتى بولۋعا يتەرمەلەيتىنىن، ٴبىراق مۇسىلمانداردىڭ ورازاسى كەزىندە ٴىس جۇزىندە مۇنداي وقىس جاعدايلارعا كۋا بولماعانىن ايتىپ تاڭعالادى.

ونىڭ جاقىن دوسى بىرنەشە جىل بۇرىن يسلامدى قابىلداپتى، سودان بەرى قۇربىسى ٴۋيتنيدى مۇسىلمان مادەنيەتى مەن سەنىمى تۋرالى ٴبىراز نارسەگە قانىقتىرىپتى. ۋيتني: «مەن وسىدان رامازان ايىندا ورازا ۇستاۋ دوسىمنىڭ سەنىمىندەگى ماڭىزدى نارسە ەكەنىن جاقسى بىلەمىن»، - دەيدى

حريستياندىقتى ۇستاناتىن ۋيتني حريستيانداردا ورازا ۇستاۋ ٴۇشىن ارنايى مەزگىلدىڭ جوق ەكەنىن ايتادى. حريستياندار دا ورازانى دەنە قاجەتتىلىگىنە قاراي ەمەس، رۋحاني سۇرانىستارىنا وراي ۇستانادى، سوندىقتان، ۋيتني بارلىق دىندەگى اۋىز بەكىتۋدىڭ توركىنى ٴبىر دەيدى.

وسى ايداعى مۇسىلماندارعا قاتىستى توزىمدىلىك تۋرالى ۋيتني باسقا سەنىمدەگى ادامداردىڭ توزىممەن قاراۋى جەتكىلىكتى دارەجەدە ەمەس، سەبەبى، ولار مۇسىلمانداردىڭ ٴبىر ايى بويى كۇندىز ٴنار تاتپاي جۇرەتىنىن تۇسىنۋگە ورەسى جەتپەيدى دەپ ويلايدى.

دەنيەل، اقش-تان.

ال دەنيەلدىڭ ويى ٴتىپتى قىزىق. ول مۇسىلماندار وسى ايدا باسقا ايلارعا قاراعاندا مومىن، سابىرلى بولىپ كەلەدى دەيدى. بۇل جىگىت وتباسىمەن نەمەسە بىرنەشە قاۋىم بولىپ جينالعان مۇسىلمانداردىڭ اۋىزاشاردى كادىمگى تويعا اينالدىرىپ، مەرەكەگە ۇلاستىرعانىنا كۋا بولىپتى.

دەنيەل – ەۆرەي، ولاردىڭ بارشاعا تانىمال ورازاسى «يوم كيپپۋر» دەپ اتالادى. بۇل ٴبىر كۇندىك اۋىز بەكىتۋ. ول باسقا دا ورازا كۇندەرى بار دەيدى، ٴبىراق ولار جاقسى ساقتالمايتىن كورىنەدى.

دەنيەل اقش-تا مۇسىلماندارعا توىزمممەن قارامايدى دەپ ەسەپتەيدى. ول: «مەن مۇسىلمانداردىڭ ٴوز سەنىمىن بىرەۋلەرگە كۇشتەپ تاڭعانىن مۇلدە كورمەپپىن. بۇلاي دەپ ايتىپ وتىرعانىم، باسقا دىندەگىلەر ٴوز سەنىمدەرىن باسقالارعا ٴماجبۇرلى تۇردە ۇستاتقىسى كەلەتىنىن ٴجيى وقىپ ٴجۇرمىز»، - دەيدى.

شارون، كەيپتاۋننان (وڭتۇستىك افريكا).

شارون جاڭا اپوستول سەنىمىن ۇستانادى. ول مۇسىلمان قاۋىمى رامازان ايىندا كەدەيلەر مەن جاعدايى جوق اش-جالاڭاش ادامدار ٴۇشىن تاماقتان تيىلاتىن اي دەپ سانايدى. افريكالىق بيكەش بۇل ايدى باسقالارعا سىي-قۇرمەت كورسەتۋ شاراسى رەتىندە قاراستىرادى. ول: «كەيبىر مۇسىلماندار كوڭىلدى ٴارى مەيىربان، ال كەيبىرى سونداي دورەكى بولىپ جۇرەدى»، - دەگەن سىن ايتادى.

دجەيكوب، دەنۆەردەن:

دجەيكوب رامازان تۋرالى كوپ بىلمەيدى ەكەن. ول «مەن وسى ايدا جابىرەيىل پايعامبارعا كەلگەن كەز دەپ ويلايمىن»، - دەيدى. دجەيكوب ورتودوكسالدى حريستان ٴدىنىن ۇستانادى. ولار اپتاسىنا ەكى رەت – سارسەنبى جانە جۇما كۇندەرى اۋىز بەكىتەدى ەكەن.

دەن، شۆەسيادان:

ال دەننىڭ قاسيەتتى اي تۋرالى ماعلۇماتى جەتكىلىكتى ەكەن. شۆەسيالىق ازامات رامازان قۇران مۇحاممەد پايعامبارعا بەرىلگەن اي دەپ انىق ايتتى. ول بۇل ايدا مۇسىلماندار ورازا ۇستاپ، قۇراندى كوبىرەك وقيتىنىن دا ٴبىلىپ تۇر. ال مۇسىلمانداردىڭ وسى ايداعى ٴوزىن ۇستانۋى تۋرالى سۇراققا «ولار سابىرلى، مومىن قالىپتا جۇرەدى، ٴارى تەك بۇل ايدا عانا ەمەس، اركەز وسىلاي» دەيدى.

دەن ٴوز سەنىمى تۋرالى بىلاي دەدى: «حريستيان دىنىندە ٴبىز دە ورازا ۇستايمىز، ٴبىراق كىشكەنە باسقاشالاۋ. بىزدە تولىق ٴبىر اي اۋىز بەكىتۋ دەگەن جوق. ادەتتە اپتالاپ نەمەسە ٴۇش كۇننەن ورازا ۇستايمىز. ٴبىراق، كەشكە اۋىز اشپايمىز. مىسالى، ٴبىر جەتى ورازا ۇستاساق، ۇزبەي، كۇنى-تۇنى ۇستايمىز».

دەن مۇسىلمان وتانداستارىنىڭ قۇرمەتىنە رامازان ايىندا دا اۋىز بەكىتەتىنىن ايتتى.

بۇل ماقالا www.onislam.net سايتىنان الىنىپ، قازاق تىلىنە ىقشامدالىپ اۋدارىلدى.
ماقالانىڭ اۆتورى: تاسنيم مۋللا (tasneem moolla)، وڭتۇستىك افريكا.
ماقالانى اۋدارعان – ەرنات قاشقىنوۆ.
تاسنيم مۋللا
date22.08.2012readCount3351printباسىپ شىعارۋ