ٴ پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.س.) رامازان ايىنداعى اس ٴمازىرى قانداي بولعان؟ - muslim.kz
پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.س.) رامازان ايىنداعى اس ٴمازىرى قانداي بولعان؟
Пайғамбарымыздың (с.а.с.) Рамазан айындағы ас мәзірі қандай болған?

زامانعا ساي ٴومىر ٴسۇرۋ سالتىمىز دا، تىرشىلىك ەتۋ قالپىمىز دا، ٴتىپتى، كيگەن كيىمىمىز دە، ادەت-عۇرپىمىز دا، اس-اۋقاتىمىز دا باتىستىڭ سالتىنا تارتىپ بارا جاتقانى جاسىرىن ەمەس. بۇل ماسەلەدە قۇران ٴتالىمى مەن پايعامبارىمىزدىڭ (اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى جاۋسىن) ونەگەسى  ۇمىتىلا باستادى.

دەسەك تە، اسىل ٴوزىنىڭ اسىلدىعىن قاشان دا كورسەتەدى. سوڭعى زەرتتەۋلەر پايعامبار سۇننەتىنىڭ ارتىقشىلىقتارىن ٴبارىبىر دالەلدەپ وتىر. ماسەلەن، عالىمدار تاماقتانۋ ادەپتەرىنىڭ، تاماقتىڭ الدىندا جانە سوڭىندا قول شايۋ سەكىلدى ادەتتەردىڭ ارتىقشىلىقتارىن ٴسوز ەتە باستادى. ال مۇنىڭ ٴبارى وسىدان 1400 جىل بۇرىن قاسيەتتى قۇران مەن سۇننەتتە ايتىلىپ قويعان.

اسىل ٴدىنىمىز رامازان ايى جانىمىز بەن ٴتانىمىزدى ساۋىقتىرىپ، ٴومىرىمىزدى جاقسى جاعىنا قاراي وزگەرتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك.

ورازانىڭ، ەڭ الدىمەن، اس قورىتۋ جۇيەمىزدىڭ تىنىعۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ەسكەرەيىك. اس قورىتۋعا كەتەتىن قۋات پەن كۇش اعزانى تازارتۋعا، جاسۋشالاردى قالپىنا كەلتىرۋگە، ت.ب. جۇمسالادى.

وسىنى ايتا وتىرىپ، پايعامبارىمىزدىڭ (اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى جاۋسىن) ٴسۇيسىنىپ جەگەن كەي تاعام تۇرلەرى تۋرالى دەرەك بەرە كەتكىمىز كەلىپ وتىر. پايعامبارىمىزدىڭ (س.ا.س.) سۇننەتىن ۇستانساق، دەنساۋلىعىمىزدى كۇتىپ قانا قويماي، سونىمەن بىرگە، مول ساۋاپقا كەنەلەرىمىز دە انىق.

قۇرما

قۇرما – قۇراندا كوپ ايتىلاتىن جەمىس. ول جاسۇنىققا، تەمىرگە، دارۋمەنگە، مينەرالعا باي جەمىس ٴتۇرى. ەكى الەم ساردارى (اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى جاۋسىن) بىردە: «قۇرماسى جوق ٴۇي ازىعى جوق ۇيگە ۇقسايدى» دەگەن ەكەن (حاديس – ساحيح ٴمۇسلىم).

پايعامبارلار پاديشاسىنىڭ (س.ا.س.) ورازا ۇستاعان كۇنى اۋزىن ادەتتە قۇرمامەن نەمەسە سۋمەن اشقانىن ايتا كەتۋ كەرەك. ەگەر ول (س.ا.س.) ساباعىنان جاڭا ۇزىلگەن قۇرما تابا الماسا، كەپكەن قۇرمانى قاناعات تۇتاتىن. تيرميزيدەن جەتكەن حاديس بويىنشا ول (س.ا.س.): «ارالارىڭنان كىم اۋزىن اشسا، قۇرمامەن اشسىن، ويتكەنى، وندا بەرەكە بار. ال قۇرما تابىلماسا، سۋمەن اشسىن. ويتكەنى، سۋ تازارتادى» دەگەن بولاتىن. ول (س.ا.س.) قۇرمانى كوبىنەسە قيارمەن، سارى مايمەن، قايماقپەن نەمەسە نانمەن بىرگە جەگەن. 

كەڭەس: اۋىزاشار كەزىندە قۇرمادان ٴسۇت كوكتەيلىن، توقباسار دايىنداۋعا بولادى. سونداي-اق، ونى سالاتقا قوسۋعا بولادى. قانتتىڭ ورنىنا قۇرمانى ۇنتاقتاپ پايدالانۋعا بولادى. ونى نانعا جاعىپ جەۋگە دە نەمەسە كەكسكە، كەپكەن نانعا قوسۋعا دا بولادى.

ٴزايتۇن مايى

الەم ديەتولوگتارى ٴزايتۇن مايىنىڭ جۇرەك قىزمەتىن جاقسارتاتىن، سونداي-اق، توتىعۋعا قارسى ٴارى ۇشىنۋ مەن قابىنۋعا قارسى تۇراتىن قاسيەتى بارىن ايتادى. ٴاربىر جاڭا زەرتتەۋ ونىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىن بەلگىسىز بولىپ كەلگەن قاسيەتتەرىن اشىپ، شيپالى-ەمدىك ەرەكشىلىگىنە كوز جەتكىزىپ كەلەدى. 

ادامزاتتىڭ اسىل ٴتاجى بولعان اللا ەلشىسى (س.ا.س.): «ٴزايتۇن مايىن جاقپا ماي رەتىندە پايدالانىڭدار، ويتكەنى، ول بەرەكەلى اعاشتان ونگەن» دەگەن ٴسوز بار. (تيرميزيدەن جەتكەن حاديس).

كەڭەس: رامازان ايىندا ٴزايتۇن مايىن نانمەن جەۋگە نەمەسە سالاتقا قوسۋعا بولادى. اشىق ٴتۇستى ٴزايتۇن مايىن تاماق دايىنداۋ ٴۇشىن پايدالانعان دۇرىس.

ارپا

ريدەرز دايجەستىڭ جۋىردا جارىق كورگەن ماقالاسىندا ارپا دەنساۋلىققا اسا پايدالى بەس ازىقتىڭ ٴبىرى بولىپ تابىلادى دەپ جازىلعان. ادەتتە ارپانى اسا ۇناتا بەرمەسەك تە ول اللا ەلشىسىنىڭ (س.ا.س.) ٴجيى تۇتىنعان ازىقتارىنىڭ ٴبىرى بولىپ تابىلاتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك. وسى زامانعى زەرتتەۋ كورسەتىپ بەرگەندەي، ارپا ەرىتىندىگە اينالاتىن تالشىققا باي داقىل. ول ٴوز كەزەگىندە ارتەريانىڭ جۇمىسىن رەتتەپ وتىرادى.

پايعامبارلارىمىز (س.ا.س.) ارپانى قالاي پايدالانعان؟

ساۋىق – بيداي مەن ارپادان جاسالاتىن قويۋ كوجە.

تاريد – ارپادان دايىندالاتىن نان.

تالبينا – ارپا مەن سۇتتەن ازىرلەنەتىن بوتقا.

حاديستەن بىلگەنىمىزدەي، ەكى الەم ساردارى (س.ا.س.) ومىرىندە ەلەكتەن وتكىزىلگەن ۇندى پايدالانباعان ەكەن. ٴبىز وسىدان ساباق الۋىمىز كەرەك. ويتكەنى، ٴبىز وڭدەۋدەن وتكەن ونىمدەردى پايلانۋعا قۇشتارمىز. ونداي ونىمدەردىڭ  ٴنارلى ٴارى جۇعىمدى دا ٴسىڭىمدى زاتتارى وڭدەۋ كەزىندە جوعالاتىنىن انىق. اللاھ تاعالا قۇران كارىمدە ٴداننىڭ قاۋىزىن ادامعا سىيلاعان نىعمەتتەردىڭ ٴبىرى رەتىندە اتاپ وتەدى. ەلەكتەن وتكىزىلمەگەن ۇننىڭ قۇرامىندا پايدالى زاتتار ۇشىراسادى.

كەڭەس: رامازان ايىندا ارپادان كوجە جاساۋعا بولادى نەمەسە ودان سۋسىن قايناتۋعا بولادى. بۇحاريدەن جەتكەن حاديستەن بىلەتىنىمىزدەي، اللا ەلشىسى (س.ا.س.) ارپادان جاسالعان كوجەمەن اۋزىن اشقان ەكەن. ارپا ۇنىنان نان جابۋعا بولادى. 3 توستاعان كادىمگى ۇندى 1،5 ستاكان ارپا ۇنىمەن ارالاستىرىپ، نان جاباتىندار بار. ارپا قاۋىزى بار استىق داقىلىن ساتىپ الۋعا دا بولادى. ارپا ۇلپەگىن پەچەنەگە، توقاشقا، نانعا، ت.ب. قوسۋعا بولادى.

بال

وسى زامانعى عىلىم بالدىڭ ادام دەنساۋلىعىنا پايداسى جايلى جاق جاپپاي جارىسا ايتىپ، جار سالۋدا. ال اسىل دىنىمىزدە بالدىڭ بۇل قاسيەتى 1400 جىل بۇرىن ايتىلىپ قويعان. قاسيەتتى قۇراننىڭ «ارا» سۇرەسىندە بۇل جايلى ايتىلىپ كەتكەن.

ارداقتى ەلشى (اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى جاۋسىن): «ەكى ٴدارىنى پايدالانىڭدار – قۇران مەن بالدى»، – دەگەن سوزىنەن بالدىڭ مىڭ دا ٴبىر دەرتكە ەم ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. (حاديس يبان مادجادان جەتكەن).

ارداقتى ەلشىنىڭ (س.ا.س.) سۋعا بال قوسىپ ىشكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك.  

كەڭەس: بالدى شايعا، شىرىنعا، ٴسۇت قاتقان سۋسىنعا قوسىپ، پايدالانۋعا بولادى. بالدى، سونداي-اق، دارشىنمەن (كوريسا) ارالاستىرۋعا دا رۇقسات.

ٴجۇزىم جانە مەيىز

ٴجۇزىمنىڭ قۇرامىندا توتىعۋعا قارسى كۇشتى زات بار. ول ادام اعزاسىن جاسۋشا دەڭگەيىندە زاقىمدانۋدان ساقتايدى. داقىل فلاۆونويدكە باي. ال ول ٴوز كەزەگىندە جۇرەكتى ماي باسۋ قاتەرىنەن ساقتايتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك.

ارداقتى ەلشى (اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى جاۋسىن) ٴجۇزىم جەگەندى جاقسى كورەتىن. ٴابۋ داۋد كەلتىرگەن حاديستە ايتىلعانداي، ەكى الەم ساردارى (س.ا.س.) مەيىزدەن الىنعان «نابيز» سۋسىنىن ٴجيى ىشكەن. نابيز سۋسىنىن دايىنداۋ ٴتاسىلى قاراپايىم. ول ٴۇشىن مەيىزدى سۋعا سالىپ قويسا، بولعانى. كەلەسى كۇنى سۋىن ٴىشىپ، مەيىزدىڭ ٴوزىن جەۋگە بولادى. نابيز سۋسىنىن ون ەكى ساعاتتىڭ ىشىندە ٴىشىپ تاۋىسۋ كەرەك. ال ايتىلعان ۋاقىتتان اسىپ كەتسە، سۋدا تۇرعان مەيىز بوگىپ، بوجىپ كەتەدى.

كەڭەس: ٴنابيزدى نەمەسە ٴجۇزىم شىرىنىن تاراۋىق نامازىنان كەيىن دايىنداۋعا بولادى. سونداي-اق، ٴجۇزىمدى سالات تۇرىندە دە نەمەسە توقباسار تۇرىندە دە داستارحانعا قويۋعا بولادى. ال مەيىزدى جاڭعاقپەن بىرگە جەسە،  ٴدامى ٴتىل ۇيىرەتىن بولادى.

***

وسى ايتىلعانداردى ەسكەرە وتىرىپ، پايعامبارلار پاديشاسىنىڭ (س.ا.س.) سۇننەتىن ٴتىرىلتىپ، ٴارى ساۋاپقا كەنەلەيىك، ٴارى جانىمىز بەن ٴتانىمىزدى ساۋىقتىرايىق. تيرميزيمدەن جەتكەن حاديستەن بىلەتىنىمىزدەي، ادامزاتتىڭ اسىل ٴتاجى – ارداقتى ەلشىنىڭ (اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى جاۋسىن): «كىمدە-كىم مەنىڭ سۇننەتىم بويىنشا ٴجۇرىپ-تۇرسا، مەنى شىن جاقسى كورگەنى، ول ادام جۇماقتا مەنىمەن بىرگە بولادى» دەگەن وسيەتى بارىن ۇمىتپايىق.

ورازالارىڭىز قابىل بولسىن!

date29.07.2013readCount9145printباسىپ شىعارۋ