پەش ىشىندە "ويانۋ"
Пеш ішінде "ояну"

بەيسەن – قالا ىشىندەگى ٴبىر نان شىعاراتىن زاۋىتتىڭ جۇمىسشىسى. جۇمىسىن تياناقتى ٴارى ۇقىپتى ىستەيتىن ول قاشاندا ٴوز ىسىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ، نەدە بولسا، تابىسىنىڭ ادالىنان بولعانىن قالايتىن. زاۋىتتان ەڭ كەش شىعاتىن دا سول. بۇل زاۋىتتىڭ نانى باسقالارعا قاراعاندا ارزانداۋ ٴارى ٴدامدى بولعاندىقتان، ەل نەگىزىنەن وسى زاۋىتتىڭ نانىن ساتىپ الۋعا قۇمار. زاۋىتتاعى نان سالاتىن ۇلكەن پەشتىڭ ٴىشى ارا-كىدىك تازالانىپ تۇرۋشى ەدى. ونى دا كوبىنە بەيسەن اتقاراتىن.

ايت مەرەكەسىنىڭ سوڭعى كۇنى. ەرتەسى كۇنى نان شىعارىلۋى كەرەك. بەيسەن تازالىق جاساپ قايتۋ ٴۇشىن زاۋىتقا باردى. ىشكە كىرىپ، سىرتقى ەسىكتى جاپتى. جارىقتى قوستى دا، پەشتىڭ قاقپاعىن اشىپ، ىشكە كىردى. كەرەكتى تازالىعىن جاساپ، ۇيگە قايتپاق. ادەت بويىنشا تاڭعى تورتكە جاقىن بىردى-ەكىلى جۇمىسشىلار دا كەلە باستايتىن، كەلە سالا توقپەن ىستەيتىن پەشتىڭ تۇيمەلەرىن باساتىن، ٴسويتىپ، ولار قامىردى يلەپ ازىرلەگەنشە، پەش تە قىزىپ داپ-دايىن تۇرۋشى ەدى.

بەيسەن تازالىققا بەرىلىپ كەتتى. ٴبىر جاعىنان، ٴوزى ۇناتاتىن ٴاندى دە ىڭىلداپ ايتۋمەن بولدى. ٴدال سول كەزدە زاۋىتتىڭ جاس جۇمىسشىلارىنىڭ ٴبىرى شىڭعىس زاۋىتقا قايتا سوقتى. ول كىرلەگەن جۇمىس كيىمىن الىپ كەتۋگە كەلگەن ەدى. كىر كيىمىن ۇيگە الا كەتىپ، جۋعىزىپ، ەرتەسى كۇنى تازا كۇيىندە كيمەك بولعان. سىرتقى ەسىكتى اشقاندا، تاڭعالدى. «وي، سۇمدىق، ىشتەگى جارىقتى ٴسوندىرۋدى بىرەۋ ۇمىتىپ كەتكەن-اۋ شاماسى» دەپ ويلاعان ول بارىپ، كىر كيىمىن الدى. پەشتىڭ الدىنان ٴوتىپ بارا جاتىپ، اشىق تۇرعان پەشتىڭ ەسىگىن قولىمەن ٴسال يتەرە سالدى. شىعىپ بارا جاتىپ، جارىقتى ٴسوندىرىپ كەتۋدى دە ۇمىتقان جوق.

جارىق سونگەندە، بەيسەن بىردەن پەشتىڭ ەسىگىنە ۇمتىلدى. ٴبىراق قايدان! پەشتىڭ قاقپاعى سىرتتان كىلتتەنىپ قالعان بولاتىن. بار كۇشىن سالا ايعايعا باستى. پەشتىڭ ەسىگىن ۇرعىلادى. ٴبىراق، قانشا تەپكىلەپ، توقپاقتاعانىمەن داۋسىنىڭ سىرتقا ەستىلۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. سىرتتان دا تىرس ەتكەن پەندە بولمادى. توبە شاشى تىك تۇردى. جۇرەگى اۋزىنا تىعىلىپ، الاسۇرا باستادى.

ٴبىرشاما ۋاقىت وز-وزىنە كەلە المادى. دەمى ازداپ باسىلعاندا، ساعاتىنا قارادى. ساعات تۇنگى 11- دەن بەس مينۋت كەتىپتى. شامامەن پەشتى قىزدىرۋعا بەس ساعاتتاي ۋاقىت قالىپتى. جاعى قۋسىرىلىپ، ٴبىر دەمدە-اق ولىممەن بەتپە-بەت كەلگەندەي بولدى.

قاتتى ۇرەيگە بەرىلگەنى سونشا، كوز الدىنا قورقىنىشتى ەلەستەر كەلدى. بۇدان ٴارى نە بولاتىنىن قازىردەن-اق سەزگەندەي ەدى. الدىمەن دەنەسىن تەر باسادى، ارتىنشا قينالىپ، دەمى جيىلەي بەرەدى، پەش قىزۋىمەن قوسا دەنە قىزۋى دا بىرتە-بىرتە ارتا تۇسكەن سايىن ارتا تۇسەدى، دەنەسىندەگى مايلاردىڭ بارلىعى اعىپ، ەتتەرى دە تۇرعان بويى قىزارا باستاماق...

مۇمكىن، بۇلاردىڭ ٴبارى باستالماي جاتىپ-اق جۇرەگى توقتاپ قالار، مۇمكىن، سول ساتتە جىندانىپ كەتەر، جىندانىپ تۇرىپ ەسى كەتە ايعايلاپ كۇلەتىن شىعار...

ٴاي، كىم بىلەدى، مۇمكىن، سونىڭ ٴوزى دە ٴتاۋىر شىعار! جىندانىپ كەتسە، مىناداي جانىن جەگەن ازاپتى ويلاردان بىردەن ارىلار ەدى-اۋ.

ويىنا پەشتەن كۇندەلىكتى ٴپىسىپ شىعاتىن ىپ-ىستىق ناندار ورالدى. سونداعى ىستىقتى ايتسايشى؟! ىستىق وتپەي جاتىپ، قولىن تارتىپ الا قوياتىن. وسى جولى سول نانداردىڭ ورنىندا ەندى ٴوزى پىسەتىن بولدى.

بىرنەشە كۇن بۇرىن جۇمىسشىلاردىڭ قارنى اشىپ، كىشكەنە عانا قازانعا تاماق جاساعان ەدى. ٴبىر ۋاقىتتا بايقاماي، الگى قازاننىڭ قىپ-قىزىل تۇبىنە جالاڭ قولىنىڭ ٴتيىپ كەتپەسى بار ما؟! قاراقوشقىلدانىپ، بىردەن ٴىسىپ، ىشىنە سۋ تولىپ شىعا كەلگەنى. سوندا بار بولعانى ەكى-اق ساۋساعى كۇيىپتى. سونىڭ وزىنە  شىداي الماي، ويبايلاعان كۇيى قولىن سۋىق سۋعا مالىپ ەدى. ال، ەندى شە؟..

ەندى ەكى ساۋساعى عانا ەمەس، بۇكىل دەنەسى تىرىسىپ-بىرىسىپ، كۇيىپ-جانباق. كوز الدىنا كينولارداعى جانعان ادامدار ەلەستەدى. ٴوز جايى ولاردان دا قيىن-دى. ويتكەنى، بۇل بىردەن جانىپ كەتۋ ەمەس. بىرتە-بىرتە، سەزىنە-سەزىنە... تەرلەپ-تەپشىپ، جىندانا ايعايلاپ...

پەشتىڭ ٴىشى ىسي باستاعانداي دەگبىرى قاشتى. قۇيقا تامىرى شىمىرلاپ كەتتى. جوق، الدە ەسىكتى جاپقان كىسى پەشتى دە قوسىپ كەتتى مە ەكەن؟!.

مىنا ىستىقتىڭ بارا-بارا ارتقانى نەسى؟.. وي، توبا! كۇتكەن ٴسات  قالاي تەز كەلدى. ساعاتىنا قارادى. ساعات تۇنگى 1.00. وي، سۇمدىق، ەكى ساعات قالاي تەز ٴوتتى؟! ۋاقىت تۋرا سۋ سەكىلدى. ٴومىرىڭ دە ٴبىر سۋ ەكەن عوي دەدى ىشتەي. قولىمەن قابىرعالاردى ۇستاپ كوردى. ٴجو-عا، دەنەسىنىڭ ىسىعانى بولماسا، پەش ٴالى سۋىق ەكەن.

ٴبىراز ەس جيدى. ٴۇيىن ويلادى. ايەلى ەسىنە ٴتۇستى. ايەلى مەن بالاسى ەلەگىزىپ، ۋايىمداي باستاعان بولۋى كەرەك. ۇيدەن شىعىپ بارا جاتىپ، نەگە عانا شەكە-باسى تىرىسىپ ايەلىنە ۇرىستى ەكەن؟! ومىرلىك جولداسىن سىيلاپ، كىشكەنە سىپايىلاۋ بوپ جۇرسە قايتەر ەدى؟! بالاسى شە؟ ونى دا ۇرعانى ٴجون بولمادى... و دۇنيەگە بارعاندا، ولار ٴۇشىن دە اللاھ الدىندا ٴوزى جاۋاپ بەرەدى ەمەس پە؟! شىركىن، انا ٴبىر جىلدارى ايەلىنىڭ  ايتقانىن تىڭداي سالۋى كەرەك ەدى. ايەلى وعان: «كەلسەيشى، ەكەۋمىز بىرگە نامازعا باستايىق» دەگەن ەدى. بەيسەن وعان: «ٴبىراز قارتايايىق تا» دەپ قيقارلانا جۇرە جاۋاپ قاتقان. كەيىن بۇكىل ٴبىر ٴومىردىڭ ەمەس، قارتتىقتىڭ عانا ەسەبىن بەرەتىندەي. 

پەش تازالاۋعا كەلە جاتىپ نەگە عانا مەشىتكە باس سۇقپادى؟! ازانشى جۇرەك تۇكپىرىنەن شىققان اۋەزدى داۋسىمەن جۇرتتى تۇنگى نامازعا شاقىرىپ، اللاھ تاعالانىڭ ۇلىلىعىنا باس ييۋگە، سونىڭ الدىندا قۇلشىلىق ەتۋگە شاقىرىپ جاتپاپ پا ەدى؟! ٴتىپتى بولماعاندا، ولەر الدىنداعى سوڭعى نامازىن وقىپ كەتەر ەدى. مۇمكىن، سول سوڭعى نامازىن اللاھ قابىل الىپ، باسقا نامازدارىنىڭ ەسەبىن كەشەر مە ەدى؟! «قاپ، قاپ، اقىماق باسىم-اي!» دەپ باسىن تومپەشتەدى.

ايتپەسە، ناماز وقىعان ادام قانداي جاقسى دەسەيشى؟! قاي نامازىن وقىسا دا، ونىڭ سوڭعى وقىعان نامازى بولىپ ەسەپتەلمەي مە؟ قۇدايدىڭ الدىنا ماڭدايى ساجدەگە ٴتيىپ بارادى عوي؟! نەگىزى، ٴوزى دە ىشتەي قاتتى قالاۋشى ەدى. ٴبىراق، قانشا قالاعانمەن، ٴبىر بىتپەيتىن كۇيبەڭ تىرشىلىك وعان جار بەرمەگەن-دى. ال، بالاسى شە؟

بالاسى جەتى جاستا. بالاسىنىڭ تاماعى مەن كيىمىنە  قانشا ٴمان بەرىپ، شاڭ جۋىتپاعانىمەن، ونىڭ تەلەديداردان نەبىر سويقاندار مەن ارسىزدىقتاردى كورگەنىنە ەش تىيىم سالىپ كورمەپتى. ودان دا وعان اللاھ پەن پايعامباردىڭ كىم ەكەنىن ۇيرەتسە شە؟!  

ويىنا بىردەن ٴوز بالالىق شاعى ورالدى. ٴار كۇنى كوز الدىنا ەلەستەپ وتكەندەي بولدى. ٴبىراق، ٴقايسىبىرىن ەسكە الماسىن، ول كۇندەردەن قاتتى وكىنەتىن كۇنالار مەن جيىركەنىشتى قىلىقتار عانا قالىپتى. بار ىستەگەن كۇنالارى بۇگە-شىگەسىنە دەيىن ەسىنە ٴتۇستى. دەمەك، وسىنىڭ ٴبارى ٴۇشىن اللاھ الدىندا جاۋاپقا تارتىلاتىنى ٴسوزسىز ەدى. وسى ٴسات ەسىنە ٴبىر نارسە ساپ ەتە قالدى. اتاسى دارەت الاتىن سۋ جوقتا تازا توپىراققا ٴتاياممۋم سوعىپ، ناماز وقۋعا بولادى دەۋشى ەدى. بۇل دا ٴسويتتى. پەش ىشىندەگى تازا توزاڭمەن دارەتىن الىپ، ٴتاياممۇم سوعىپ، نامازعا تۇردى. ٴبارى ابدەن شەگىنە جەتىپ ۇزىلەر شاقتا باسقا كىمگە جالبارىنسىن؟! نەگىزى، بار نامازدا ٴوزىن وسىلاي سەزىنۋى كەرەك ەدى. ٴوزىن ومىرىندە تۇڭعىش رەت جاراتۋشىمەن تىلدەسىپ تۇرعانداي سەزىندى. بۇكىل الەم اتاۋلىنىڭ جاراتۋشىسىنا شىن كوڭىلمەن شۇكىرشىلىك ايتۋدى، ٴبىر عانا سودان جاردەم تىلەپ، ٴبىر عانا سوعان ارقا سۇيەۋ كەرەكتىگىن، دۇرىس ادام بولۋدى بار جان-تانىمەن سەزىندى. شىن ىنتا-ىقىلاسىمەن ساجدەگە باس قويدى. ٴتۇپتىڭ تۇبىندە ٴبارىبىر سول قۇداي جاققا باراتىندىعىن ەستەن شىعارماۋى كەرەك ەدى. شارشاعان سايىن وتىرىپ ٴتاۋبا قىلدى. قۇدىرەتى شەكسىز اللاھ تاعالادان كەشىرىم تىلەدى. تاعدىردىڭ تالايىمەن تاپ-تار جەرگە قالاي تاڭىلىپ قالدى دەسەيشى؟! پەش ىشىندە وتىرعاندىعى ەسىنە تۇسكەن سايىن دەنەسىن تەر جۋىپ ٴوتتى...

...شىڭعىس ۇيىنە كەلە سالا جاستىققا باس قويدى. ٴتۇن ورتاسى شوشىپ وياندى. ساعاتقا قارادى. ساعات – 3.15. ٴتۇس كورىپتى. نە دەگەن قورقىنىشتى ٴتۇس دەسەيشى؟! تۇسىندە بەيسەندى لاۋلاعان وت قۇشاعىندا كوردى. مۇمكىن ەمەس! پەشتىڭ ەسىگىن جاپقان كەزدە ىشىندە بەيسەن قالىپ قويعان جوق پا؟! كيىنە سالا، دەرەۋ كوشەگە جۇگىرە شىقتى. ەكى وكپەسىن قولىنا الا توقتاماستان جانۇشىرا جەتتى. تۇنگى جۇمىسشىلار ٴالى كەلە قويماعان كەز. ەسىكتى اشتى. جارىقتى قوستى. بىردەن پەشتىڭ ەسىگىنە جارماسىپ، ىشكە داۋىستادى:- بەيسەن!!!

ىشتەن ەشقانداي داۋىس ەستىلەر ەمەس. بىرنەشە رەت تاعى دا ايعايلادى.

بەيسەن بولسا، جىلاي-جىلاي ەكى كوزى بۇلاۋداي بولىپ، ناماز وقىپ جاتىر. نامازعا بەرىلىپ، تۇڭعيىقتاپ كەتكەنى سونشا، توسىننان اتى اتالعان كەزدە سەلك ەتە قالدى. مۇمكىن ەمەس! قۇلاعى شالىس ەستىگەن بولۋ كەرەك. ٴسىرا، وي-قيالدىڭ اسەرى شىعار. ٴبىراق داۋىس تاعى دا ەستىلدى. بىرەۋ «بەيسەن!» دەپ شاقىرۋىن قويار ەمەس. پەشتىڭ ىشىندەگى جارىق تا ىسكە قوسىلدى. نامازىن  اياقتاپ، سالەم بەرگەن سوڭ، پەشتىڭ ەسىگىنە قاراي ٴجۇردى. پەشتىڭ ەسىگىنەن ٴۇڭىلىپ تۇرعان شىڭعىستى كوردى. ىشتەن شىقتى.

ٴوز كوزىنە ٴوزى سەنبەگەن شىڭعىس تۇرعان ورنىندا قاتتى دا قالدى. ٴالى سىلەيىپ تۇر. قاتتى قورىققان  شىڭعىستىڭ ٴتىلى:- سەن كىمسىڭ؟- دەۋگە عانا كەلدى.

بەيسەننىڭ شىڭعىستى قۇشاقتاماق بولعان قولدارى اۋا قارماپ بوس قالدى. بەيسەن ٴالى ەڭىرەپ تۇر. داۋسىندا وكسىك باسىم: «كىمسىڭ دەگەنى نەسى؟.. كورمەي تۇرسىڭ با، بەيسەنمىن عوي... كەشە كەشكىسىن پەشتى تازالاماق بولىپ ىشكە كىرگەن ەدىم.... بىرەۋ سىرتىمنان پەشتىڭ ەسىگىن جاۋىپ كەتتى»،- دەدى.

شىڭعىس بولسا: «مۇمكىن ەمەس!»،- دەدى بەيسەننەن كوز الماعان كۇيى. «سەن بەيسەن ەمەسسىڭ!»

بەيسەن العاشىندا شىڭعىستىڭ بۇل قىلىعىنا نە دەرىن بىلمەدى. كۇندە بىرگە جۇمىس ىستەيتىن دوسىنىڭ ٴوزىن تانىماعانى نەسى؟ ەسىنە الدەنە ٴتۇستى. جۇگىرىپ بارىپ ايناعا قارادى. جو-جوق! مىناداي ٴتۇر مەن مىناداي شاشتى وزىنىكى دەپ قالاي ايتا الادى؟! ٴبۇرىسىپ قالعان قولدارىن سولىپ كەتكەن ٴجۇزى مەن اپپاق بولىپ قۋارىپ كەتكەن شاشتارىنا اپارا بەردى. ٴبىر تۇندە-اق قالاي قارتايىپ كەتكەن! وكىرگەن كۇيى بەتىن باستى... ايناعا قايتىپ قاراۋعا جۇرەگى داۋالامادى... ويتكەنى، ٴتۇرى كىسى شوشىرلىق ەدى.

وي، جالعان دەسەيشى! وتقا كۇيۋدىڭ نە ەكەنىن شىنداپ سەزىنگەندە، ماعان ۇقساپ ٴبىر-اق تۇندە قانشا ادام قارتايىپ كەتەر ەدى؟!

الدىمىزدان توسار اقىرەتتى ويلاماي، ٴبىر كۇنگى قۋ تىرشىلىككە ٴماز بولىپ جۇرە بەرۋ قانشالىقتى اقىماقتىق دەسەيشى؟!

ٴبىر مەزەتتە بەيسەننىڭ كوكەيىن وسىنداي وتكىر ويلار وسىپ ٴوتتى.

ويتكەنى، اقىرەتتەگى لاۋلاعان توزاق وتىندا ماڭگىلىك جانباۋ ٴۇشىن دە بۇ دۇنيەدە يمان ەتىپ، كۇنالاردان ارىلۋدىڭ قاجەتىن ول جاڭا عانا شىنداپ تۇسىنگەن بولاتىن...

باق بەر
date26.04.2013readCount6296printباسىپ شىعارۋ