مۇسىلماندىقتى قابىلداعان نەمىس قىزىنىڭ ومىرىنەن ٴبىر ۇزىك سىر...
Мұсылмандықты қабылдаған неміс қызының өмірінен бір үзік сыр...

حاليما الەمدە مۇسىلماندارعا قارسى دۇربەلەڭ بەلەڭ الماي تۇرعاندا يسلامدى قابىلدادى. ول كەزدە كارى قۇرلىقتىڭ قۇشاعى بارلىعىنا بىردەي ايقارا اشىق بولاتىن. بەرليندەگى گۋمبولد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى اتانعان كەزدە ول حافەز اسادتىڭ رەجيمىنەن قاشىپ، گەرمانياعا باس ساۋعالاعان ۋىزداي جاس سيريالىق جىگىتپەن تانىسادى. ازامات سوعىسى شارپىعان سيرياداعى بوسقىنداردىڭ اراسىنان تەك حريستياندارعا عانا ەسىگى اشىق بۇگىنگى گەرمانيادا ولاردىڭ تابىسا قويۋى دا ەكىتالاي ەدى.  

«مەنىڭ جۇمىسىم جەكسەنبىدە كەشكىسىن باستالادى. بالالار باقشاسىنداعى جۇمىسىمدى بىرنەشە كۇن بۇرىن الدىن-الا جوسپارلاۋعا تۋرا كەلەدى. ارىپتەستەرىمنىڭ، ولار التى ادام، بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋعا ارنالعان ٴتۇرلى كۋرستارعا نەمەسە سەمينارلارعا ٴجيى باراتىندىقتان، ولاردىڭ مىندەتىن قوسا اتقاراتىن كۇندەرىم كوپ. مۇنداي كۇندەرى قات-قابات جۇمىستان سىڭبىرۋگە مۇرشاڭ بولمايدى.

مونتەسسوري جۇيەسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن بالا باقشانى 7 جىل بۇرىن اشقان بولاتىنمىن. ونىڭ الدىندا بەرلين قالاسىنداعى الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان نويكەلن اتىنداعى مەكتەپكە دەيىنگى بالالاردى تاربيەلەيتىن مەملەكەتتىك مەكەمەدە تالاي جىل جۇمىس ىستەدىم. وسى اۋداندا شەتەلدىكتەردىڭ جانە بايىرعى تۇرعىندار اراسىندا مەملەكەتكە تەلمىرىپ، جۇمىسسىزدىقتان الەۋمەتتىك جاردەماقىعا اۋىز اشىپ وتىرعانداردىڭ قاراسى كوپ. ٴبىزدىڭ بالا باقشاعا كەلەتىندەردىڭ دەنى ەكى قولعا ٴبىر كۇرەك تاپپاي جۇرگەندەردىڭ بالالارىنان تۇرادى.

مەملەكەتتىك بالا باقشانىڭ جەتىسپەۋى – گەرمانيانىڭ، اسىرەسە، ونىڭ باتىس بولىگىندەگى ٴتۇيىنى تارقاتىلماعان تۇيتكىلگە اينالعان ماسەلەلەردىڭ زورى دەسە دە بولادى. بالكىم، سوندىقتان بولار، نەمىس قوعامىندا جۇمىستى دا، مانساپتى دا بىلاي ىسىرىپ قويىپ، بالالاردىڭ قولى ٴوز اۋزىنا جەتكەنشە ولاردى ۇيدە تاربيەلەۋ كەرەك دەگەن ۇعىم قالىپتاسقان. نەمىستەردىڭ اراسىندا وسى كۇنى «ۇشتىك «ك» – kinder-kueche-kirche (بالا-اس ۇي-شىركەۋ) دەگەن ٴسوز تىركەسى قالىپتاسقان – بۇل جاي ايتىلا سالعان ٴسوز ەمەس، نەمىستەردىڭ ومىرىندە ايەلدەرگە قاتىستى مىقتاپ ورنىققان ۇعىم بولىپ تابىلادى. اسىرەسە، بۇل ٴوزىم تۋىپ-وسكەن گەرمانيانىڭ باتىس بولىگىنە ٴتان.

ارمانى - مونتەسسوري جۇيەسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن بالا باقشا اشۋ ەدى

مەملەكەتتىك بالا باقشادان كەتكەننەن كەيىن ٴبىرشاما ۋاقىت بالا كۇتۋشى بولىپ ٴناپاقامدى تاپتىم. اتا-انالارى جۇمىستان كەلگەنشە ٴوز ۇيىمدە باعىپ-قاقتىم. ولاردىڭ دەنى مەملەكەتتىك بالا باقشادان ورىن تيمەگەن نەمەسە ولاردىڭ جۇمىسىنا كوڭىلدەرى تولماعان تامىر-تانىستارىم مەن قۇربى-قۇرداستارىمنىڭ بالالارى بولاتىن. بىرنەشە جىلدان كەيىن باياعىدان اڭساعان ارمانىما قول جەتكىزدىم – مونتەسسوري جۇيەسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ٴوز بالا باقشامدى اشتىم.

مەنىڭشە، ول بالانىڭ تۇلعالىق قاسيەتىن قالىپتاستىرۋعا كوپ كومەكتەسەتىن وزىق جۇيە بولىپ تابىلادى. كوپ جىلعى تاجىريبەمنەن بايقاعانىمداي، بارىنە بىردەي قاتىناس جاساپ، ٴبىر شىبىقپەن «ورگىزىپ-جۋساتىپ» تاربيەلەۋ بالالاردىڭ تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنا كەسىرىن تيگىزىپ، ويلاۋ قابىلەتى مەن قيالىن تەجەيدى جانە ٴوز بەتىنشە شەشىم قابىلداپ، دەربەس ارەكەت ەتۋىنە تۇساۋ سالادى. وزدىگىنەن كيىنە المايتىن بەس جاستاعى بالالاردى دا كوردىك. اناسى وڭاي كيىلەتىن، شەشىنۋدە دە قيىندىق تۋدىرمايتىن قولايلى كيىمدەردى الىپ بەرگەندىكتەن بالا اۋىردىڭ ٴۇستى، جەڭىلدىڭ استىمەن جۇرۋگە داعدىلانادى. الايدا، ٴومىر جولى تاقتايداي تەگىس بولىپ كەلمەيدى عوي. سوندىقتان دا بالالاردى تىم جايلى ومىرگە ٴۇيىر ەتىپ تاربيەلەمەۋ كەرەك. يسلام ٴدىنى بويىنشا بالا ٴبۇلدىرشىن كەزىنەن جاقسىنى جاماننان ايىرا ٴبىلۋى ٴتيىس. «بالانى – باستان» دەگەندەي، ولاردى جەتى جاسىنان باستاپ، قۇلشىلىققا باۋلۋدىڭ سىرى وسىندا جاتسا كەرەك.

بالالارعا تاڭداۋ ەركىن بەرۋ كەرەك

مەن ٴوز بالا باقشامدا بۇلدىرشىندەردىڭ ٴبىر ٴسات بولسا دا وزىمەن-وزى قالماي، ول ويىن بولا ما نەمەسە باسقا بولا ما، ٴبىر نارسەنى الدانىش ەتىپ، اينالىسقانى كەرەك. سوندا عانا ٴبىز جوعارىدا ٴسوز ەتكەن قاسيەتتەر بالانىڭ بويىنان تابىلاتىن بولادى. مەن وسىنداي وزگە مەكەمەلەردەگى سەكىلدى تاعامعا تاپسىرىس بەرمەيمىن. ەسەسىنە، اتا-انالار بالا باقشا اسحاناسىندا كەزەكتەسىپ، تاعام دايىندايدى. مۇنىڭ تاربيەلىك ٴمانى بار. بالالار نەنى قالايدى، نەنى جەگىسى كەلەدى؟ ٴبارىن ەسكەرۋ كەرەك.

مەنىڭ بالا باقشامدا مۇسىلماندارمەن قاتار كاتوليكتەر مەن ەۆانگەليستەر دە بار. ەشقانداي دىنگە قۇلقى جوق اتا-انالار دا كەزدەسەدى. مۇسىلمان بالالارىنا اپتاسىنا ەكى رەت يسلامنان ساباق بەرەمىن. قالعان بالالار، اتا-انالارىنىڭ نەمەسە وزدەرىنىڭ قالاۋىنا قاراي دارىسكە قاتىسا الادى. نەمەسە وسى ۋاقىت ارالىعىندا وزگە ىستەرمەن اينالىسادى. 

باعىتىنان جاڭىلمايتىن نەمىسكە ٴتان باقىت

ەگەر وسىدان جيىرما ەكى جىل بۇرىن كۇيەۋىم فاريدانى جولىقتىرماعانىمدا، يسلام الەمىنەن ماقۇرىم قالىپ، ٴومىرىم باسقا ارناعا تۇسەر مە ەدى، قايتەر ەدى؟ دەسە دە، ول ەرتە مە، كەش پە، ٴبارىبىر مەنىڭ تۋرا جولعا تۇسۋىمە سەبەپكەر بولىپ، حاق دىنگە الىپ كەلەر ەدى. مەن ودان قاتاڭ «پرۋسسيالىق تاربيە» ۇستەمدىك ەتەتىن اكە-شەشەمنىڭ ۇيىنەن، مەكتەپ قابىرعاسىنان، كەيىنگى ومىرىمدە كەزدەستىرە الماي بۇرىننان ىزدەگەنىمدى تاپتىم.

مەن يسلامدى قابىلداپ، فاريدانىڭ ەتەگىنەن ۇستاعانىمدا قۇربىلارىم بۇل قادامىمدا باسقاشا جورىپ، ۋاقىتشا جەلىك دەپ قابىلدادى. ەكەۋمىزدىڭ ٴتۇبى اجىراسىپ تىناتىنىمىزعا سەنىمدى بولدى. ٴبىراق، اللاعا شۇكىر، ارادا جيىرما جىل وتسە دە، ٴبىز باقىتتى عۇمىر كەشىپ كەلەمىز.

date19.04.2013readCount4037printباسىپ شىعارۋ