رامازاننىڭ «قانشا» سۇراعىنا جاۋاپ بەرە الاسىز؟

ادەتتە ٴبىز رامازان ايى دەگەندە كوبىنە ورازانى عانا ەسكە الۋمەن شەكتەلىپ جاتامىز. ورازا – ٴسوزسىز بۇل ايداعى نەگىزگى قۇلشىلىق ٴتۇرى. دەگەنمەن رامازان ايىندا ورازامەن قاتار باسقا دا قۇلشىلىقتار مەن يگىلىكتى ىستەردى اتقارۋعا نە كەدەرگى؟ قۇراندا ساحابالارىمىزدىڭ ٴبىر قاسيەتى ۇنەمى قۇلشىلىقتارىن ازىرقانىپ تۇراتىندىعى ايتىلعان.

ٴبىر جولى ساحابالارىمىزدان ابدۋللا يبن امردى (ر.ا.) ارداقتى ەلشى شاقىرتىپ، وعان ٴبىرقاتار ەسكەرتۋلەر جاسايدى.  

– ەستۋىمشە، كۇندە-كۇندە ورازا ۇستاپ ٴجۇر ەكەنسىڭ؟
– ٴيا، راسۋلاللا.
– تۇنىمەن ناماز وقيدى ەكەنسىڭ؟
– ٴيا، راسۋلاللا.
– قۇراندى ٴبىر تۇندە حاتىم ەتەدى ەكەنسىڭ؟
– ٴيا، راسۋلاللا.

ٴتىپتى،قۇلشىلىققا قاتتى بەرىلگەن بۇل ساحاباسى جاڭا ۇيلەنگەن جارىنا دا ٴالى كوڭىل بولمەپ ەدى. پايعامبارىمىز (س.ع.س.) وعان بۇل تۇرعىدا ەسكەرتۋ جاساپ، ورازالارى مەن نامازدارىن ازايتۋدى ەسكەرتەدى. اۋەلى ٴار ايدا ٴۇش كۇن ورازا ۇستاسا جەتەتىنىن ايتادى. ساحاباسى ودان دا كوبىنە شاماسى جەتەتىنىن بىلدىرگەندە، وندا اپتاسىنا ەكى كۇن ورازا ۇستاۋ جەتكىلىكتى ەكەندىگىن ەستيدى. ساحاباسى ودان دا ارتىعىنا كۇشى جەتەتىنىن ايتىپ، سوڭىندا ٴداۋىت پايعامباردىڭ ورازاسىن ۇستاۋعا رۇقسات الادى. ٴداۋىت (ا.س.) ٴبىر كۇن ۇستاپ، ٴبىر كۇن ۇستاماعان ەكەن. قۇراندى دا ٴبىر تۇندە حاتىم ەتەتىنىن شەكتەپ، ٴبىر ايدا ٴبىر رەت حاتىم ەتۋدى ۇسىنادى. الايدا ساحاباسى ون كۇندە ٴبىر رەت حاتىم ەتۋدى دە ازىرقانىپ، ٴۇش كۇندە ٴبىر رەت حاتىم جاساۋعا رۇقسات الادى.  

تاعى ٴبىر جولى ارداقتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) مەشىتتە جۇماق جايلى اڭگىمەلەپ، «تىرشىلىگىندە ساداقا بەرگەندەر، جۇماقتىڭ ساداقا بەرگەندەرگە ارنالعان ەسىگىنەن شاقىرىلادى. كىم ناماز وقىسا، جۇماقتىڭ ناماز وقىعاندارعا ارنالعان ەسىگىنەن شاقىرىلادى. كىم ٴدىن جولىندا كۇرەسسە، جۇماقتىڭ ٴدىن جولىندا كۇرەسكەندەرگە ارنالعان ەسىگىنەن شاقىرىلادى. كىم اۋىز بەكىتسە، رايييان ەسىگىنەن شاقىرىلادى» دەگەن كەزىندە، حازىرەت ٴابۋ باكىر (ر.ا.): «ۋا، راسۋلاللا! جۇماقتىڭ بارلىق ەسىگىنەن شاقىرىلۋى مۇمكىن ادام بولا ما؟» - دەپ سۇرايدى. سوندا ارداقتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ٴارتۇرلى ساۋاپقا ىنتىق دوسىن جاقسى تانىعاندىقتان، «سەنى ٴدال سولاي بارلىق ەسىكتەن شاقىرادى دەپ ۇمىتتەنەمىن» دەپ جاۋاپ قاتقان بولاتىن.

بۇل وقيعالاردان ساحابالارىمىزدىڭ قۇلشىلىققا، ساۋاپتى ىستەردى كوبىرەك اتقارۋعا نەعۇرلىم قۇمارتىپ تۇرعانىن بايقايمىز.

رامازان  ايىندا دا جاسالاتىن ساۋاپتى ىستەر از ەمەس. ايتالىق، بۇل ايدا اۋىزاشار بەرۋ. حاديستە اۋىزاشار بەرگەننىڭ اۋىز بەكىتكەندەردىڭ ساۋابىنداي ساۋاپقا يە بولاتىندىعى ايتىلعان. ەندەشە، قانشا كىسىگە (تۋىستارعا، ستۋدەنتتەرگە ت.ب.) اۋىز اشتىردىڭىز؟ نەمەسە سونى ۇيىمداستىراتىن قايىرىمدىلىق اكسيالارعا قاتىستىڭىز؟ قانشا اۋىز بەكىتپەگەن كىسىلەردى اۋىزاشارعا شاقىرىپ، ورازانىڭ ۇنامدىلىعىن ناسيحاتتادىڭىز؟

رامازان – تاربيە ايى. ٴار مۇسىلمان اللانىڭ ٴامىرىن ورىنداي ٴجۇرىپ، ٴوزىن كۇنالاردان قورعاۋعا تىرىسادى. ەندەشە، بۇرىنعى ناشار ادەتىڭىزدى تاستاپ، قانشا كۇناڭىزعا تاۋبە ەتتىڭىز؟ كۇنىنە قانشا يستيعفار ايتىپ، كەشىرىم تىلەدىڭىز؟

يسلامدا وتباسى – ەرلى-زايىپتىلار ٴۇشىن ۇلكەن امانات. سول اماناتتىڭ كوپ جاۋاپكەرشىلىگى وتاعاسىنا جۇكتەلەتىنى بەلگىلى. ەندەشە، وتباسىڭىزدىڭ رۋحانياتىنا كوڭىل ٴبولىپ، ورازا تۋرالى قانشا ٴايات-حاديستى ٴتۇسىندىردىڭىز، ٴوسىپ كەلە جاتقان بالا-شاعاعا نە ۇيرەتتىڭىز؟

مەشىتتەر – اللانىڭ ٴۇيى. ادام باسىن قانشالىقتى يگەن سايىن جاراتۋشى ونىڭ ابىروي-بەدەلىن وسىرەدى. حاديستە ادامنىڭ اللاعا ەڭ جاقىن بولاتىن كەزى ساجدەدەگى كەزى ەكەندىگى ايتىلعان. ەندەشە، ۇلكەن دە، كىشى دە جاپا-تارماعاي مەشىتكە اعىلعان كەشكى ۋاقىتتاردا، ٴسىز دە قانشا كۇن تاراۋيح نامازىڭىزدى مەشىتتە وتەپ، اقىرەتتە بۇعان جاماعاتتىڭ كۋا بولعانىن قالادىڭىز؟ يمامدارىمىزدىڭ ىقىلاسپەن ايتقان ۋاعىزدارىنىڭ قانشاسىن تىڭداپ، وزىڭىزگە نە ٴتۇيدىڭىز؟

حاديستە تۇندە تۇرىپ وقىلعان نامازداردىڭ قاراڭعى ٴقابىردى نۇرلاندىراتىنى ايتىلادى. تاقۋا كىسىلەردىڭ ومىرىندە باليعاتقا تولماعان كەزدەگى نامازدارىنىڭ قازاسىن وتەگەندەرى دە كەزدەسكەن. ەندەشە، سارەسىگە تۇرعان ۋاقىتتاردى پايدالانىپ، قانشا تاحاججۋد نامازىن، قانشا قازا نامازدارىڭىزدى وتەي الدىڭىز؟

ارداقتى ەلشىمىزدىڭ وسيەتىندە يماننىڭ دا توزاتىنى، كيىمدى جاڭالاعان سەكىلدى ونى دا جاڭالاپ وتىرۋ كەرەكتىگى ەسكەرتىلگەن. بۇگىنگى كۇنى يماندى جاڭالاۋدىڭ ٴبىر جولى – ٴدىني ادەبيەتتەردى تۇراقتى وقىپ وتىرۋ كەرەكتىگى. ٴسىز بۇل ايدا قانداي ٴدىني كىتاپتى قولعا الدىڭىز؟ رۋحاني ٴىلىمىڭىزدى قانشالىقتى مولايتۋداسىز؟

ومىردە سۇراق كوپ. اسىرەسە، ٴوزىمىزدى مازالايتىن ٴدىني ساۋالدارعا ۋاقىتىندا تۇشىمدى جاۋاپ الىپ وتىرۋ دا كەرەك-اق. وسى ۋاقىتقا دەيىن ٴسىزدى قانداي ساۋالدار مازالاپ كەلدى؟ قانشاسىنا جاۋاپ تاپتىڭىز؟ ٴالى جاۋابىن تاپپاعاندارىڭىز قايسىلارى؟

قۇرانعا قاراساق، «مۇمىندەر – بىر-بىرىمەن باۋىر» دەلىنگەن. رامازان –  راقىمدىلىق جاۋعان، مەيىرىمدىلىك ايى. ٴسىز بۇل ايدا قانشا ادامعا باۋىرمالدىق كورسەتىپ، مەيىرباندىق تانىتتىڭىز؟ جاعدايىن سۇراپ، كومەك بەرۋگە تىرىستىڭىز؟

«سىزدەر تولىق يمانعا جەتپەيىنشە جۇماققا بارا المايسىزدار. بىر-بىرلەرىڭىزدى جاقسى كورمەيىنشە تولىق يمانعا قول جەتكىزە المايسىزدار. ول ٴۇشىن ارالارىڭىزدا سالەمدەسۋدى جايىڭىزدار» دەگەن حاديسكە ساي كوپتەن حابارلاسپاي كەتكەن قانشا تۋىس، جاقىن، تانىستارىڭىزدى ٴوزىڭىز ىزدەپ، سالەم بەردىڭىز؟

ٴيا، قايىرىمدى ايدا جاسالاتىن قايىرىمدى ىستەر كوپ-اق. «قايىرلى ىستە ىسىراپ، ال ىسىراپتا قايىر جوق» دەپ بەكەر ايتىلماسا كەرەك. شىنداپ كەلگەندە، بۇنداي سۇراقتاردى كوبەيتە بەرۋگە دە بولار. الايدا، وسىنداي سۇراقتاردى وزىڭىزگە قويىپ كورىڭىزشى، قانشاسىنا تۇشىمدى جاۋاپ ايتا الاسىز؟ 

قۇدايبەردى باعاشار
date24.05.2018readCount1109printباسىپ شىعارۋ