وزگە جۇرتتىڭ بالاسى...

شۆەسيانىڭ بالالارى.

شۆەد وتباسىلارى بالاعا ٴسابي كەزىنەن جەكە تۇلعا رەتىندە قاراپ، ەركىن تاربيەلەۋگە تىرىسادى. قاتاڭ جازالاۋعا تىيىم سالىنعان، ٴتىپتى مۇنى بۇل ەلدە قىلمىس دەپ ەسەپتەيدى. سوندىقتان، ٴاربىر شۆەدتىك بالا اكە-شەشەسى وزىنە قول جۇمساسا، پوليسياعا حابارلاۋعا قۇقىلى. مۇنداي كەزدە اتا-انالارعا اكىمشىلىك تاراپىنان جازا قولدانىلادى.

جاپونيانىڭ بالالارى.

جاپونيانىڭ كوپتەگەن مەكتەبىندە اسحانا جوق. بالالار تۇسكى اسىن ۇيدەن ارنايى ىدىسقا سالىپ اكەلەدى. ال، مۇعالىمدەر بولسا، بالالاردىڭ ۇيدەن اكەلگەن تاماعى دەنساۋلىققا زيان ەمەس پە، سونى مۇقيات قاداعالايدى. سول سەبەپتى، جاپون انالار ارنايى ساباقتارعا قاتىسادى. ول جەردە بالانىڭ اعزاسىنا قاجەتتى دارۋمەندەر تاماقپەن ٴسىڭۋ ٴۇشىن قانداي اس ازىرلەۋ كەرەك جانە قالاي دايارلاۋ كەرەكتىگىن ٴتۇسىندىرىپ، ۇيرەتەدى.

ٴۇندىستان بالالارى.

ۇندىلەر بالالارىن قاتاڭ ۇستايدى. ولاردا اتا-انا مەن بالا اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستى وتە سيرەك كەزدەستىرەسىز. بالالار كىشكەنتاي كەزىنەن باستاپ اتا-اناسىنىڭ تاڭداۋىنا، قالاۋىنا مويىنسۇنىپ وسەدى. سوندىقتان، ەر جەتكەندە نەمەسە بويجەتكەندە اكە-شەشەسى كىمدى قالايدى، سول اداممەن باس قوسادى.

گەرمانيانىڭ بالالارى.

گەرمانيا مەكتەپتەرىندە مىندەتتى تۇردە ەكسكۋرسيالىق ساباقتار ۇيىمداستىرىلادى. بۇل – ەجەلدەن قالىپتاسقان جۇيە. مىسالى، ٴمۇعالىم بۇگىن شوكولاد تۋرالى، ونىڭ قۇرامى جونىندە ساباق ٴوتتى مە، وندا ەرتەڭ بالالار شوكولاد مۋزەيىنە نەمەسە فابريكاعا ساياحات جاسايدى. ولار فابريكادا ٴونىمنىڭ قالاي جاسالىپ جاتقانىن ٴوز كوزىمەن كورىپ، بىلەدى.

اۋعانستان بالالارى.

بالانىڭ دۇنيەگە كەلگەنى، اسىرەسە ۇل بالانىڭ ٴومىر ەسىگىن اشقانى اۋعاندىقتار ٴۇشىن – ۇلكەن قۋانىش. اۋقاتتى تۇراتىن وتباسىلار ۇلان-اسىر توي جاسايدى. اۋىلداردا توي ۇستىندە «ات بايلار» ۇلدىڭ قۇرمەتىنە بارابان قاعىلىپ، اسپانعا قارۋمەن وق اتىلادى.

قىتايدىڭ بالالارى.

داو ۋاعىزشىلارىنىڭ بالا تۋرالى وسيەتى ٴاربىر قىتاي بۇلدىرشىنىنە اڭىز بولىپ ايتىلادى. «بالاعا ٴتاتتى جەۋدى ۇسىنعاندا، ول بارلىعىن الۋدان اقىلدىلىقپەن باس تارتادى. نەگە دەگەن سۇراققا: «مەن ٴالى كىشكەنتايمىن، سوندىقتان ماعان از عانا بولىگى جەتەدى»، دەپ تۇسىندىرەدى. بالانىڭ وسى قىلىعىن بارلىق قىتاي پەرزەنتىنە ۇلگى ەتەدى، بالامىز قاناعاتشىل، مەيىرىمدى، ادامگەرشىلىگى جوعارى بولىپ ٴوسسىن دەگەنى.

فرانسيا بالالارى.

فرانسۋزداردىڭ ەجەلگى ٴداستۇرى بويىنشا بالا دۇنيەگە كەلمەي تۇرىپ، ونىڭ تاربيەسىمەن اينالىسۋدى قولعا الۋ كەرەك. كوبىنەسە، ٴسابي ومىرگە كەلگەن سوڭ، ول اتا-اناسىمەن اۋىلدا بولادى. بالاقاي ەكى-ۇش جاسقا دەيىن ٴوزىنىڭ اتا-باباسى قونىس تەپكەن اۋىلدا بولىپ، سول جەردىڭ سۋىن ٴىشىپ، اۋاسىن جۇتىپ وسەدى. مەيىرىمدى، ادامگەرشىلىگى جوعارى بولىپ ٴوسسىن دەگەنى.

برازيليا بالالارى.

برازيليادا بالانى ۇل نەمەسە قىز بالا دەپ بولە-جارماي، بىرگە تاربيەلەگەندى ٴجون سانايدى. سول سەبەپتى، بەس جاسقا دەيىن ەر بالالار مەن قىز بالالار بىرگە اسىر سالىپ وينايدى. ال، بەس جاستان كەيىن عانا ولار قىز بالا مەن قىز بالانىڭ، ۇل بالا مەن ۇل بالانىڭ دوستاسۋىنا مۇمكىندىك جاسايدى.

رۋمىن بالالارى.

«ۇلكەندەرگە قۇرمەت كورسەتۋ كەرەك»، «اتا-انانى جاقسى كورىپ، سىيلاي ٴبىلۋ كەرەك»، سونىمەن بىرگە «ٴارقاشان ٴادىل بولۋ» كەرەك. مۇنداي ونەگەلى سوزدەردى رۋمىندىقتار بالالارىنا ۇنەمى ۇيرەتىپ وتىرادى. اتا-اجەلەرى نەمەرەلەرىنە اتا-بابالارىنىڭ تاريحىن بايانداپ، رۋمىن حالقىنا ٴتان سالت-داستۇرلەردىڭ بەرىك ساقتالۋىنا، باعالانۋىنا جانە مۇنىڭ ٴبارى تاربيە ارقىلى ىسكە اسۋىنا كۇشىن سالادى.

لاوس بالالارى.

لاوستىقتار بالالارىن وزدەرى تىكەلەي تاربيەلەگەننەن گورى باۋىرلارى، تۋىستارى، باسقا دا جاقىندارىنىڭ ىقپالى ارقىلى اسەر ەتىپ، وسىرگەندى دۇرىس كورەدى. بالالارى ەرجەتىپ ۇيلەنەر جاسقا جەتكەندە دە وسى ٴادىستى قولدانادى. ياعني، اتا-اناسى تۋىستارى ارقىلى ٴسوزىن جەتكىزىپ، بالالارىنا ۇيلەنۋگە رۇقسات بەرەدى.

اقش بالالارى.

جەرگىلىكتى پەداگوگيكا «ٴاربىر بالا ٴوز بەتىنشە ٴومىر ٴسۇرىپ ۇيرەنە الۋ كەرەك» دەگەن ۇستانىمدى قولدانادى. سوندىقتان، امەريكالىق اتا-انا بالاسىنىڭ قالاۋىنا قارسى شىعا المايدى. ولار مەيرامحاناعا، كوكتەيلگە، ٴتىپتى تۇنگى كلۋبقا بارامىن دەسە دە، اتا-انالار ەرتىپ اپارادى.

افريكا بالالارى (ماساي تايپاسى).

ماسايلىقتاردىڭ وزدەرىنشە ٴومىر ٴسۇرۋ كەستەسى جاسالىپ قويىلعان. ون بەس جاسىندا ۇلدار «ماران» اتانادى. بۇل – اسكەري شەن. ياعني، ول وسى جاسىنان تايپانى قورعاۋشى ەرجۇرەك ازامات. وتىز جاسىندا وتباسىن قۇرادى جانە بالا-شاعاسىن اسىراۋ ٴۇشىن، ٴوز الدىنا تابىن-تابىن مال باعادى. قىرىق بەس جاسىندا جاستاردى تاربيەلەۋمەن اينالىسادى، سونىمەن بىرگە تايپا حالقى ٴۇشىن جاۋاپتى شەشىمدەر قابىلدايدى. ال، الپىس جاسىندا تايپانىڭ «رۋحاني كوسەمى» بولادى.

anabol.kz
date04.05.2018readCount840printباسىپ شىعارۋ