بىرلىگى بەكەم ەلدىڭ تۋى بيىكتە

اللا تاعالا «ٴالي يمران» سۇرەسىنىڭ 103-اياتىندا: «اللا تارتقان جەلىدەن (دىننەن) بەكەم ۇستاپ، ايىرىلماڭدار. اللانىڭ وزدەرىڭە جاساعان راقىمىن ەسكە الىڭدار. سەندەر ٴوزارا جاۋ ەدىڭدەر، ول سەندەردىڭ جۇرەكتەرىڭدى جاقىنداتتى. سونىڭ راقىمىمەن تابىسىپ، تۋىستاسىڭدار. سەندەر توزاق اپاتىنىڭ جيەگىندە تۇر ەدىڭدەر، اللا سەندەردى ودان دا قۇتقاردى. اللانىڭ اياتتارى، مىنە، وسى جايدى باياندايدى. مۇمكىن وسىعان وي جىبەرىپ، تۋرا جولعا تۇسەرسىڭدەر»، – دەيدى. ال، وسى سۇرەنىڭ 105-اياتىندا: «ايقىن دالەلدەر كەلگەن سوڭ جىككە ٴبولىنىپ، الاۋىزدىق تۋعىزاتىندار بولسا، ولار اۋىر ازاپقا دۋشار بولادى»، – ەسكەرتەدى.

ارداقتى اللا ەلشىسى دە (س.ع.س.) ٴوزىنىڭ وسيەت-حاديسىندە: «سەندەرگە جاماعاتتى وسيەت ەتەمىن. بولىنۋدەن ساقتانىڭدار. شايتان جالعىز باستىلارمەن بىرگە بولادى. ەكى كىسىدەن الىس جۇرەدى. كىم ٴجانناتتىڭ ورتاسىن قالاسا، جاماعاتتان بولەكتەنبەسىن. كىمدى ىستەگەن جاقسىلىعى قۋانتىپ، جاماندىعىنان جيىركەنسە، مىنە، سول – ناعىز ٴمۇمىن»، – دەپ ۇگىت ايتادى. سونداي-اق، مىنا ٴبىر حاديسىندە پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «مۇسىلمان – مۇسىلمان ٴۇشىن ٴبىر-بىرىن بەكەم ۇستاپ تۇرعان عيمارات ٴتارىزدى»، – دەسە، كەلەر حاديسىندە: «سەندەردەن ٴبىرىڭ وزىنە قالاعانىن  باۋىرىنا دا قالامايىنشا، كامىل مۇسىلمان بولمايدى»، – دەيدى.

مىنە، پايعامبارىمىز جاماعاتتان ٴبولىنىپ، قالىس قالماۋىن ٴاردايىم ساحابالاردىڭ ەسىنە ٴتۇسىرىپ وتىرعان. يسلام ٴدىنى بىر-بىرىنە باۋىرماشىل قوعام ٴۇشىن اراداعى ىنتىماقتىڭ بۇزىلماۋىنا ٴدىنىمىز اسا ٴمان بەرەدى. جالعىز اللاعا، پايعامبارعا جانە كىتاپقا سەنگەن مۇسىلمانداردىڭ قۇراننىڭ اينالاسىنا جينالۋلارى «بىرلىك بار جەردە تىرلىكتىڭ بار» ەكەندىگىن كورسەتەدى.

ادامزات تاريحىنا ۇڭىلەتىن بولساق، بىرلىگى جاراسقان ەلدەردىڭ ۇزاق عۇمىر كەشىپ الپاۋىت مەملەكەتكە اينالعانىن كورەسىز. ال، ٴبىرىن-بىرى كورە الماي، بەرەكە-بىرلىگىن جوعالتقان ەلدەردىڭ تاريح ساحناسىنان عايىپ بولعانىنا دا كۋامىز. تاۋحيد سەنىمىن وزىنە تۋ ەتپەگەن، ٴوزىن ەلدەن ەرەكشە سانايتىندار ۋاقىت وتە  وزىنە-وزى ور قازعانىن بىلمەي قالادى. سول سەبەپتى اللا تاعالا «ٴانفال» سۇرەسىنىڭ 46-اياتىندا: «(بارلىق ىستە ) اللاعا جانە ونىڭ پايعامبارىنا بويسۇنىڭدار. ٴوزارا تاجىكەلەسپەڭدەر، ايتپەسە السىرەيسىڭدەر، بويلارىڭنان قۋات قاشادى. شىدامدى بولىڭدار. اللا شىدامدىنى جاقتايدى»، – دەپ بۇيىرعان.

پايعامبار (س.ع.س) حاديسىندە: «كىم يتاعات ەتپەي جانە جاماعاتتان قالىس قالىپ باقيلىق بولسا، ناداندىق ولىمىمەن ولگەن بولادى»، - دەيدى. ٴدىنىمىزدىڭ ىنتىماق پەن بىرلىككە اسا ٴمان بەرۋىنىڭ دە سىرى وسىندا جاتسا كەرەك.

كىسى قوعاممەن بىرگە ٴومىر سۇرۋگە مۇقتاج. ال، قوعام مۇشەسى بولعان ادام ەلىندەگى زاڭ جانە وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردەن سۇرالادى. بۇنداي جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنگەن ادام كىسىنىڭ قۇقىعىن قورعاۋ جانە وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتىڭ قاسيەتىنە يلانۋى كەرەك.  بۇل ٴىستى قاسيەت تۇتىپ قاستەرلەگەن ول – يسلام.  اللاعا جانە اقىرەت كۇنىنە سەنگەن ادام ىستەگەن ىستەرىنەن اللانىڭ قۇزىرىندا ەسەپ-قيساپقا تارتىلاتىندىعىن سەزىنىپ، كىسى ٴار ٴىسىنىڭ بايىبىنا بارىپ ونان كەيىن جۇزەگە اسىرادى.

ٴدىنىمىز قوعامدى قۇراپ وتىرعان ادامداردى ٴبىر ٴبۇتىن دەنە ىسپەتتەس، ول قوعامدا ٴومىر ٴسۇرىپ وتىرعان كىسىلەردى دەنەنىڭ مۇشەسى دەپ قابىلداعان. مۇسىلمانداردى ٴبىر دەنەگە ۇقساتقان  اسىل ٴدىنىمىز يسلام قانداي دا ٴبىر اعزا مازاسىزدانسا، باسقا دا اعزالار سول اۋرۋدى بولىسكەنى سياقتى، ادامدار اراسىندا ٴبىرىنىڭ باسىنا قايعى-قاسىرەت بۇلتى تونسە، ونىمەن ٴبولىسۋدى ٴجون دەپ تانىعان. نۇعمان يبن باشير (ر.ا) ريۋاياتىندا پايعامبار (س.ع.س): «مۇسىلماندار بىر-بىرىنە باۋىرمالدىقتا، مەيىرىمدىلىكتە، قارىم-قاتىناستا، ٴبىر ٴبۇتىن دەنە ىسپەتتەس. ەگەر ونىڭ ٴبىر اعزاسى اۋىرسا، قالعانى ۇيقىسىز جانە ىستىعى كوتەرىلۋىندە  ونىمەن بىرگە بولادى»، - دەگەن.

دەنەنى قۇراعان اعزالار بىرىگىپ جۇمىس جاساعان ۋاقىتتا دەنە ساۋ بولاتىنى سياقتى قوعامنىڭ مۇشەسى سانالاتىن ادامدار دا ىقىلاستى جانە دۇرىس جۇمىس جاساسا، ونداي قوعامدا تىنىشتىق پەن ىنتىماق وزدىگىنەن قالىپتاسادى. ويتكەنى ەشبىر ادام جالعىز ٴوزىنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن مۇقتاجدىعىن تولىقتىرا المايدى. اللاعا سەنگەن پەندەلەردىڭ تىنىشتىق پەن بەيبىت ٴومىردى بۇزاتىن مامىلەلەردەن ساقتانۋلارى جانە ولاردىڭ بىر-بىرىنە دەگەن جاقسى كوزقاراستا بولۋى ىنتىماق پەن بىرلىكتە ٴومىر ٴسۇرۋدىڭ سارا ٴارى دارا جولى بولىپ تابىلادى. ادامزات بالاسىنىڭ بارلىعىنىڭ بىركەلكى ٴتۇزۋ ٴجۇرۋى جانە جاقسى ويلاۋى مۇمكىن ەمەس. ادام بالاسىنا قوقان-لوققى كورسەتۋ، دورەكى مىنەز تانىتۋ ىنتىماق پەن بىرلىككە سىزات تۇسىرەتىن جاعىمسىز امال ەكەنىن ۇمىتپاعانىمىز ٴجون. اللا تاعالا قۇراندا پايعامبارىنا (س.ع.س):  «(ەي، مۇحاممەد!) وزىڭە اللا بەرگەن مەيىرىمگە وراي سەن دە ادامدارعا سىپايى، جۇمساق قارىم-قاتىناستا بولدىڭ. ەگەر سەن انايى بولساڭ، جۇرەگىڭ قاتىگەز بولسا، وندا ولار سەنىڭ ماڭىڭنان بەزىپ كەتكەن بولار ەدى»، - دەگەن.

اللا ەلشىسى ىنتىماعى مەن بىرلىگى جاراسقان قوعام قۇرۋ قاجەتتىگىن مىنا حاديسىمەن كەرەمەت بايان ەتەدى. ٴابۋ ھۇرايرادان (ر.ا.) جەتكەن حاديستە راسۋلۋللا (س.ع.س.): «كۇماننان ساقتانىڭدار، ويتكەنى كۇمان – جالعاننىڭ ەڭ سوراقىسى. بىر-بىرلەرىڭنىڭ كەمشىلىكتەرىڭدى اقتارۋعا جانە ەستۋگە ارەكەتتەنبەڭدەر. بىر-بىرلەرىڭنىڭ  جەكە ٴىسى جانە سىرلارىڭدى ىزدەمەڭدەر. مانساپتا مەنمەندىككە بارماڭدار، بىر-بىرىڭە كورەالماۋشىلىق ەتپەڭدەر، بىر-بىرىڭە اشۋلانىپ، بەتقاراسپاي كەتپەڭدەر. ەي، اللانىڭ قۇلدارى! بىر-بىرلەرىڭە باۋىر بولىڭدار»، – دەگەن.

پايعامبارىمىز (س.ع.س.) جوعارىدا ايتقان حاديستەرىمەن ٴبىر قوعامنىڭ تىنىشتىعىن، بىرلىگىن، دۇرىس ٴومىر ٴسۇرۋىنىڭ جولىن كورسەتكەن. بۇل – زاڭدىلىقتار قوعامدا ٴومىر ٴسۇرىپ جاتقان ٴاربىر ادامعا جۇكتەلگەن ەڭ ماڭىزدى مىندەت. ىنتىماق پەن بىرلىكتى كوزدەگەن مۇسىلمان نەگىزگى ماقساتقا ىنتا-جىگەرىمەن بىلەكتى سىبانا كىرىسە تۇسەدى. ال، بۇنىڭ سىرى  يمان، قالاۋ، سابىر جانە ارەكەت ەكەنىن ۇمىتپاعانىمىز ٴجون.

ٴمادينا شاھارىندا ٴاۋس جانە حازراج اتتى ەكى تايپا بولاتىن. بۇلار يسلام ٴدىنى كەلگەنگە دەيىن ىقىلىم زاماننان بەرى بىر-بىرىمەن قىرىقپىشاق بولىپ كەلگەن ەدى. اسىل ٴدىنىمىز يسلام كەلگەننەن كەيىن ەكى تايپا بىر-بىرىنە باۋىر بولىپ، اراداعى ٴدۇردارازدىققا نۇكتە قويىلعان. وسى ەكى تايپادان ٴبىر توپ مۇسىلمان سۇحباتتاسىپ جاتقانىن كورگەن شاس يبن قايس ەسىمدى جاۋىز مۇنافىق، ولاردىڭ اراسىنا وت سالۋ ماقساتىندا ياھۋديلەردەن ٴبىر جاس جەتكىنشەكتى شاقىرىپ، بىر-بىرىمەن ۇيىعان ايرانداي ٴتاتۋ-تاتتى اڭگىمە دۇكەن قۇرىپ وتىرعان مۇسىلماندار اراسىنا وتىرىپ ولاردىڭ بۇرىنعى زامانداعى بىر-بىرلەرىنە قاس دۇشپاندىقتارىن ەستەرىنە ٴتۇسىرىپ، ولاردىڭ تىنىشتىعىن بۇزعىسى كەلدى. الگى جاس جەتكىنشەك شاس يبن قايستىڭ ايتقانىنداي ىستەدى. ەكى تايپا اراسىندا وتكەن «بۇاس» شايقاسىنىڭ جاراسىن تىرناي باستادى. وتكەندى ەسكە تۇسىرگەن ەكى تايپا  اشۋ-ىزاعا بوي الدىرىپ، بىر-بىرلەرىنە اۋىر سوزدەر ايتا باستادى. بۇنىڭ سوڭى ۇلكەن داۋ-دامايعا اينالدى. ەكى تايپا قارۋلارىن الىپ حاررا دەگەن جەردە مايدانعا جينالىپ، شايقاسۋعا بەل بايلادى.  جاعداي وتە قاتتى شيەلەنە ٴتۇستى. بىر-بىرىنە دەگەن دۇشپاندىقتارىن ۇمىتىپ، ناعىز ٴدىن باۋىر بولىپ وتىرعان ەكى تايپا، ەندى مۇسىلمان دۇشپانىنىڭ تۇزاعىنا ٴىلىنىپ، ٴبىر-بىرىنىڭ قانىن توگۋ ٴۇشىن ٴبىر جەرگە جينالدى. بۇل جاعدايدان حاباردار بولعان پايعامبار (س.ع.س)  ٴبىر توپ اسحابىمەن الگى جەرگە دەرەۋ جەتىپ: «ۋا مۇسىلماندار! بۇلارىڭ نە سۇمدىق؟  اللا سەندەردى يسلام دىنىمەن تۋرا جولعا باستاپ، سەندەردى كۇپىرلىكتەن قۇتقارىپ، بىر-بىرىڭە باۋىر ەتكەننەن سوڭ تاعى دا سول باياعى كۇپىرلىكتەرىڭە قايتپاقسىڭدار ما؟» – دەدى. بۇل سوزدەن كەيىن ەكى تايپا وزدەرىن شايتاننىڭ وينىنا، دۇشپاندارىنىڭ تۇزاعىنا ىلىككەندەرىن اڭداپ، قارۋلارىن تاستاپ قول الىسىپ قۇشاقتاستى جانە پايعامبارىمىزبەن بىرگە ول جەردەن تارادى.

اللا ىنتىماعى مەن بىرلىگى جاراسقان ەلگە ٴارقاشان قولعابىس جاسايدى. ٴدىنىمىزدىڭ امىرىنە ۇيىپ، ەلگە تونگەن ٴقاۋىپتىڭ باسىن قايتارىپ، اۋىزبىرشىلىكتە ٴبىر دانالى سوزگە توقتاۋ كورسەتكەن اتا-بابالارىمىز كۇنى بۇگىنگە دەيىن جەتكىزىپ اللا بەرگەن ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ ارقاسىندا  الدىڭعى قاتارلى تاۋەلسىز ەل اتاندىق.  ارينە، بارلىق ادام تاراقتىڭ ۇشىنداي بولا بەرمەيدى. ال، ٴبىزدىڭ مىندەتىمىز – ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىن ويلاپ، وتانىمىزدىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگىن نىعايتۋ. پايعامبار (س.ع.س): «ٴبىر-بىرىڭدى جاقسى كورمەيىنشە، كامىل مۇسىلمان بولمايسىڭدار»، - دەگەن.

ولاي بولسا، اللا بىزگە ٴبىر جاعادان باس، ٴبىر جەڭنەن قول شىعاراتىنداي ىنتىماق پەن بىرلىك، ٴتاتۋ-تاتتى عۇمىر كەشەتىندەي باق-بەرەكە ٴناسىپ ەتسىن!

ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى
قمدب ٴتوراعاسىنىڭ ٴبىرىنىشى ورىنباسارى، نايب ٴمۇفتي،
رەسپۋبليكالىق «ازىرەت سۇلتان» مەشىتىنىڭ باس يمامى


 

date28.04.2018readCount1124printباسىپ شىعارۋ