شاعبان – جاقسىلىقتاردىڭ باستاۋى

شاعبان ٴسوزىنىڭ تىلدىك ماعىناسى «كوپتەگەن جاقسىلىقتاردىڭ باستاۋى» دەگەندى بىلدىرەدى. سانسىز ساۋاپقا تولى قاسيەتتى رامازان جاقىنداعانىن سۇيىنشىلەيتىن بۇل مۇباراك ايدى ارداقتى مۇحاممەد پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ەرەكشە ىقىلاسپەن قارسى الىپ، قۇلشىلىققا تولى وتكىزەتىن بولعان. الداعى رامازان ايىنا دايىندىق جاساپ، اينالاسىنداعى ساحابالارىن سوعان ۇندەگەن. ٴابۋ ٴاماما ال-باھيليدەن جەتكەن حاديستە: «شاعبان ايى كىرگەندە، وزدەرىڭىزدى تازالاڭىزدار جانە نيەتتەرىڭىزدى دۇرىستاڭىزدار»[1]، – دەپ وسيەت ەتكەنى ايتىلادى.

ٴجان-تانىڭدى جامانشىلىقتان تازارتىپ، پەيىل-نيەتتى تازا ۇستاۋ – كەز كەلگەن ساتتە ناپسىگە قيىن تيەتىنى بەلگىلى. تويىمسىز ٴناپسىنى تىزگىندەپ، تۇقىرتىپ وتىرۋدىڭ ەڭ ٴتيىمدى ٴتاسىلى – ورازا ۇستاۋ ەكەندىگىن دە تاعى اللا ەلشىسىنىڭ (س.ع.س.) بىزگە قالدىرعان حاديس-وسيەتتەرى مەن ومىرلىك ۇلگى بولاتىن سۇننەتتەرىنەن انىق اڭعارامىز.  ايشا انامىزدان (ر.ا.) جەتكەن مىنا حاديس وسى ٴسوزىمىزدىڭ ايعاعىنداي: «اللانىڭ ەلشىسى كەيبىر ايلاردىڭ كوبىندە ورازا ۇستايتىن. ٴتىپتى، ونى بۇل ايدا مۇلدەم اۋىز اشپادى دەپ تە ويلايتىنبىز. كەيبىر ايلاردىڭ كوبىندە اۋزى اشىق بولاتىن. ٴتىپتى، ٴبىز ونى بۇل ايدا ەشبىر ورازا ۇستامادى دەيتىن ەدىك. اللا ەلشىسىنىڭ رامازان ايىنان باسقا ايدا تولىق ورازا ۇستاعانىن، سونداي-اق، شاعبان ايىنداعىداي كوبىن ورازامەن وتكىزگەنىن كورمەدىم»[2].

اللا ەلشىسىنىڭ (س.ع.س.) شاعبان ايىندا كوپ ورازا ۇستاۋىنىڭ حيكمەتىن ٴبىلۋ ٴۇشىن بىردە ساڭلاق ساحابالاردىڭ ٴبىرى ۋساما (ر.ا.): «ۋا، اللانىڭ ەلشىسى، ٴدال شاعبان ايىندا ٴجيى ورازا ۇستاعانىڭىزداي باسقا ايدا مۇنشالىقتى ورازا ۇستاعانىڭىزدى كورمەدىم»، – دەپ سۇراعان ەكەن. سوندا پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «شاعبان – ادامداردىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ رامازان مەن ەرەجەپ ايلارىنىڭ ورتاسىندا ٴمان بەرمەي كەتەتىن ايى. بۇل ايدا امالدار اللا تاعالانىڭ قۇزىرىنا كوتەرىلەدى. مەن دە امالدارىمنىڭ ورازا ۇستاعان كەزىمدە اللانىڭ قۇزىرىنا كوتەرىلگەنىن قالايمىن»[3]، – دەگەن جاۋاپ بەرگەن.

پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) سۇننەتىنە ساي قاسيەتتى شاعبان ايىنا بەلگىلى ٴبىر دايىندىق جاساۋدىڭ ٴمانى زور. ٴجان-تانىمىزدى ٴتۇرلى جامانشىلىقتان تازارتىپ، نيەت-ىقىلاسىمىزدى دۇرىستاپ، ايلاردىڭ سۇلتانى رامازاندى كىرشىكسىز پاك جۇرەكپەن قارسى الۋعا تالپىنۋىمىز قاجەت. قىزعانىش، كورەالماۋشىلىق، قاستاندىق، جەككورۋشىلىك، اشۋشاڭدىقتان جۇرەگىمىزدى تازالاپ، عايبات، وسەك، ٴسوز تاسۋ، جامانداۋ، كەمسىتۋ، كوپشىلىكتىڭ الدىندا بىرەۋدىڭ ايىبىن كوزگە باسىپ ۇيالتۋ سەكىلدى جاعىمسىز ىستەردەن ٴتىلىمىزدى قورعاۋدى داعدى اينالدىرىپ، دايىندىق جاساۋىمىز ٴتيىس.

سۇيىكتى اللانىڭ ەلشىسى (س.ع.س.) شاعبان ايىنداعىداي ايلاردىڭ ەشبىرىندە ٴجيى ورازا ۇستامايتىن جانە بىلاي دەپ وسيەت قالدىرعان: «شاما-شارقىڭىزعا قاراي امال جاساڭىز. ويتكەنى، ٴسىز جالىقپايىنشا اللا دا سىزگە جالىعاتىن امالدى جۇكتەمەيدى. اللانىڭ قۇزىرىندا قابىل بولاتىن امال – از دا بولسا يگى ٴىستىڭ تۇراقتى جالعاسىپ تۇرعانى»[4]، – دەيدى.

ەندەشە، بەرەكەگە تولى شاعبان ايىن بەكەرگە وتكىزىپ الماي، كۇندىز ورازا ۇستاپ، تۇندە قۇلشىلىق جاساعان دۇرىس. بۇعان قوسا، سۇيىكتى پايعامبارىمىزعا (س.ع.س.) سالاۋاتتار ارناعان ٴجون.

ارداقتى مۇحاممەد پايعامبارىمىز (س.ع.س.) شاعبان ايىنا كەلگەندە: «اللا تاعالام! ەرەجەپ پەن شاعبان ايلارىن بەرەكەلى قىلا گور. ٴبىزدى رامازانعا امان-ەسەن جەتكىز»[5] – دەگەن دۇعاسىن ٴجيى ايتاتىن بولعان. بىزگە دە بۇل مۇباراك ايدى بەرەكەلى ەتىپ، قۇلشىلىقپەن وتكىزۋدى ٴناسىپ ەتسىن!



[1] مۋكاشافاتۋل-قۋلۋب، ٴال-عازالي، 291-بەت.
[2] بۋحاري، ساۋم ، 51.
[3] ٴناساي، ساۋم، 70.
[4] مۋسليم، ساۋم، 177.

 

[5] ٴمۇسناد، 1، 259.

ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى
date20.04.2018readCount1169printباسىپ شىعارۋ