ەرەجەپ ايى نەسىمەن قاسيەتتى؟

ٴيسى مۇسىلمان جۇرتشىلىعى ٴۇشىن قاسيەتتى ٴتورت اي بار. سول ۇلىق ايلاردىڭ ٴبىرى - ەرەجەپ. بۇل تۋرالى قاسيەتتى قۇران كارىمنىڭ «تاۋبە» سۇرەسىنىڭ 36-اياتىندا: «راسىندا، اللانىڭ قاسىندا كوكتەر مەن جەردى جاراتقالى اللانىڭ كىتابىنداعى ايلاردىڭ سانى ون ەكى. بۇلاردان تورتەۋى قۇرمەتتى ايلار. مىنە وسى بەرىك ٴدىن. وندا بۇل ايلاردا وزدەرىڭە ز ۇلىمدىق ەتپەڭدەر»، - دەلىنگەن.

سوندىقتان ەرەجەپ ايىنىڭ بارشا مۇسىلماندار ٴۇشىن ورنى بولەك. اللانىڭ ايى سانالاتىن ەرەجەپ ايىندا قايىرىمدى ىستەردى اتقارىپ، ٴناپىل جانە تۇنگى قۇلشىلىقتاردى كوپتەپ جاساساق، ساۋابىنىڭ دا مولىراق بولارى ٴسوزسىز. اللادان شىن كەشىرىم سۇراپ، تاۋبەسىنە كەلگەن پەندەنىڭ دۇعا-تىلەكتەرى مەن قۇلشىلىقتارىن قابىل ەتەدى.

ەرەجەپ – ەڭ ۇلىق اي. ويتكەنى، بۇل اللانىڭ ايى. وعان دالەل پايعامبارىمىز مۇحاممەدتىڭ (س.ع.س.) ٴبىر حاديسىندە بىلاي كەلەدى: «ەرەجەپ  – اللا تاعالانىڭ ايى، شاعبان – مەنىڭ ايىم، رامازان – ۇمبەتىمنىڭ ايى». كوپتەگەن يسلام عۇلامالارى بۇل قاسيەتتى ايلاردى بىلايشا جىكتەگەن: «ەرەجەپ – قۇرمەت ايى، شاعبان – قىزمەت ايى، رامازان – نىعمەت ايى» نەمەسە «ەرەجەپ – عيبادات، شاعبان – تاقۋالىق، رامازان – وسى ەكەۋىنىڭ جەمىسىن ارتتىراتىن اي» نەمەسە «ەرەجەپ – ەگىن سالۋ، شاعبان –  سۋعارۋ، رامازان – ورۋ»، ت.ب.

پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ايتادى: «كىمدە-كىم قاسيەتتى (حارام) ايلاردا (زۋلقاعدا، زۋلحيججا، مۇحاررام جانە ەرەجەپ) ٴۇش-ۇش كۇننەن ورازا ۇستاسا، امال داپتەرىنە توعىز ٴجۇز جىلدىق عيباداتتىڭ ساۋابى جازىلادى». ٴحاديستى ريۋايات ەتكەن ٴاناس يبن ماليك (ر.ا.) بۇل حاديس جايلى «ەگەر وسى ٴحاديستى پايعامبارىمىزدىڭ اۋزىنان ەستىمەگەن بولسام، كەرەڭ بولايىن»، – دەگەن ەكەن. پايعامباردىڭ بۇل ٴسوزى ەرەجەپ ايىن قۇلشىلىقپەن وتكىزگەن پەندەسىنە اللانىڭ جاقسىلىعى مول كەلەتىندىگىن بايقاتۋدا.

وسى ايدا ۇستاعان ٴناپىل ورازانىڭ ساۋابىنىڭ كوپتىگى جايىنداعى حاديستە:«شىندىعىندا، ٴجانناتتا ٴبىر وزەن بار. ونى «ەرەجەپ» دەپ اتايدى. ونىڭ سۋى سۇتتەن اق، بالدان ٴتاتتى. كىمدە-كىم ەرەجەپ ايىندا ٴبىر كۇن ورازا ۇستاسا، اللا تاعالا ول پەندەسىنە وسى وزەننىڭ سۋىن ىشكىزىپ، ٴدامىن تاتقىزادى»، - دەلىنگەن. اللا ەلشىسى (س.ع.س.) تاعى ٴبىر حاديستە: «مەنى مۇقيات تىڭداڭدار! ەرەجەپ ادامداردىڭ ۇرىس-كەرىسكە ارالاسپاي تىنىش، بەيبىت جۇرەتىن اللانىڭ ايى بولىپ تابىلادى. كىمدە-كىم جۇرەگىمەن سەنىپ جانە شىن پەيىلمەن ماڭىز بەرىپ، ەرەجەپ ايىندا ٴبىر كۇن ورازا ۇستاسا، ۇلى اللانىڭ ريزالىعىنا بولەنەدى»، - دەپ ايتقان.

ەرەجەپ ايىندا قاسيەتتى ٴتۇن بار. ول - ميعراج ٴتۇنى. ميعراج – ەرەجەپ ايىنىڭ 26-نان 27-سىنە (ٴساۋىردىڭ 13-نەن 14-نە) قاراعان ٴتۇن. ميعراج وقيعاسى حيجرەتتەن ٴبىر جارىم جىل بۇرىن ەرەجەپ ايىنىڭ جيىرما جەتىنشى تۇنىندە بولدى. «ميعراج» ٴسوزى «جوعارى شىعۋ»، ال «يسرا» ٴسوزىنىڭ ماعىناسى «تۇنگى ساپار» دەگەندى بىلدىرەدى. اللا تاعالا قاسيەتتى قۇران كارىمدە ميعراج وقيعاسىن بىلايشا بايان ەتەدى: «ق ۇلىن (مۇحاممەدتى ع.س.) ٴبىر ٴتۇنى وزىنە بەلگىلەرىمىزدى كورسەتۋ ٴۇشىن ماسجيد حارامنان ٴبىز اينالاسىن مۇباراك قىلعان ماسجيد اقساعا اپارعان اللا، ٴارتۇرلى كەمشىلىكتەن پاك. شاكسىز، ول ەستۋشى، ٴبىلۋشى»[1].

قورىتا ايتقاندا، حاق ەلشىسىنىڭ (س.ع.س.) ٴوزى ەرەجەپ، شاعبان، مۇحاررام، ٴشاۋۋال ايلارىندا اۋىز بەكىتىپ، رۋحانياتقا ەرەكشە كوڭىل بولگەن. ەرەجەپ ايىنىڭ جۇلدىزى تۋعاندا، پاراسات پاديشاسى (س.ع.س.): «ۋا، ۇلى جاراتۋشى! ەرەجەپ پەن شاعبان ايلارىن بەرەكەلى ەتە كور! ٴبىزدى قاسيەتتى رامازانعا امان ەسەن جەتكىزگەيسىڭ!»دەپ دۇعا جاساعان. سونداي-اق، اللا ەلشىسى (س.ع.س.) ەرەجەپ پەن شاعبان ۇدايى اۋىز بەكىتىپ، ٴناپىل عيباداتتاردى مولىنان اتقارعان.

اقيقاتتىڭ اقجال تولقىنى ساحابالار دا وسى مەزگىلدە ٴبىر ەرەكشە قارقىنمەن قۇلشىلىق جاسايتىن. پارىزبەن قوسا ٴناپىل قۇلشىلىقتارىن ورىنداپ، جوق-جىتىككە، جەتىمدەر مەن كەمباعالدارعا قول ۇشىن سوزىپ كومەكتەسەتىن. سول ٴۇشىن ٴيسى مۇسىلمان جۇراعاتى مۇنداي قاسيەتتى ايلاردى قۇر جىبەرمەي، قادىر-قاسيەتىن باعالاپ، بەينە قۇلشىلىق پەن ىزگىلىك جاساۋدا جارىسقان جاندارداي كۇي كەشكەنى ٴجون. 



[1] «يسرا» سۇرەسى، 1-ايات.

 

باتىرجان مانسۇروۆ
date04.04.2018readCount966printباسىپ شىعارۋ