تاريح ساحناسىنداعى ايەل تاعدىرى

ايەل تاريح ساحناسىندا ٴتۇرلى سىندارلى كەزەڭدەردەن وتۋگە ٴماجبۇر بولدى. كوبىنەسە ايەلدىڭ قۋانىشىنان قايعىسى، ۇمىتىنەن كۇدىگى باسىم ەدى. ايەلدى شايتانعا، ٴتىپتى، ەركەكتىڭ ەرمەگىنە اينالعان كۇندەلىكتى قولداناتىن زاتقا تەڭەيتىن. ايەل جانسىز ٴبىر تىرشىلىك جانە باستى مىندەتى – ٴۇي شارۋاسىنىڭ قىزمەتشىسى دەپ باعالاندى. ايەل ٴالميساقتان قارعىسقا ۇشىراعان جاراتىلىس، كۇنا مەن جاماندىقتىڭ كوزى دەگەن نانىم دا بولدى. سونىمەن بىرگە، ايەل ٴارى قاسىرەت ٴارى قۇمارلىق، ٴارى سۇيىكتى ٴارى سۇمدىق ول توزاقتىڭ جانە شايتانعا الىپ باراتىن قاقپا دەگەن ۇعىم بار ەدى. كۇيەۋىنە قىزمەتشى بولعاندىقتان، ەركەك قايتىس بولسا ايەلدى تىرىدەي ورتەيتىن دىندەر جانە مادەنيەتتەر تاريحتان بىلەمىز. ٴتىپتى، قۋاڭشىلىق سياقتى تابيعي قۇبىلىستان قۇتىلۋ ٴۇشىن قۇدايعا ارناپ ايەل قۇرباندىق رەتىندە ولتىرىلەدى. مىنە، مۇنىڭ بارلىعى – نازىك جاندى ايەلدىڭ تاريحتا كورگەن قاسىرەتى. ايەلگە دەگەن مۇنداي كوزقاراس بارلىق دەرلىك دىندە جانە مادەنيەتتەردە كورىنىس تاپتى. ايەلدىڭ قۇقىعىن شەكتەۋ باتىس ەلدەرىندە حح عاسىرلارعا دەيىن جالعاسىن تاپتى.

يسلام دىنىندەگى ايەل قۇقىعى

يسلام دىنىندە ايەلگە دەگەن كوزقاراس مۇلدەم باسقاشا. اۋەلگى مادەنيەتتەردەگى ۇستانىمدارعا ۇقسامايدى. يسلامنىڭ شۋاعى شاشىلا باستاعان شاقتا ايەلدىڭ تاريح تەپكىسىن كورگەن بەينەسى وتە قورقىنىشتى ەدى. ايەلدىڭ – پەرزەنت، باۋىر، انا ەكەنى مۇلدە ەسكەرىلمەيتىن. تۋعان اكەسى قىزىن تىرىدەي كومەتىن. ٴتىپتى، ەركەك ايەلدەن قاراعاندا مىنەتىن اتىن جوعارى باعالايتىن، ەسىگىنىڭ الدىنداعى توبەتىنە تاماق بەرۋدى ۇمىتپايتىن ٴبىراق ايەلدى سول يتتەن تومەن كورەتىن.

مۇسىلمانشىلىقپەن ايەلدىڭ مەرەيى ٴوستى. يسلام ايەلدى ايرىقشا قۇرمەتتەيدى. جاراتۋشى اللا ايەلگە ارنايى پەرىشتە ارقىلى سالەم جولدادى. ول – حاديشا انامىز ەدى. كۇيەۋى تالاق ەتكەندە پايعامبارعا شاعىمدانىپ كەلگەن ٴحاۋلاعا قۇداي تاعالا جاۋاپ بەردى. ايەلگە بالا كۇنىندە اكەسى، تۇرمىس قۇرعاندا كۇيەۋى ال انا بولعاندا بالاسى قامقورلىق جاسايدى. وسىلايشا، ٴومىر جولىندا ەركەك اتاۋلىنى ايەلگە قىزمەتشى ەتتى. قىزىن يبالى دا يماندى ەتىپ تاربيەلەگەن اكەگە جانە اناسىنىڭ رازىلىعىن العان پەرزەنتكە پايعامبار (س.ع.س.) ٴجانناتتى ۋادە ەتتى. ال، ناعىز ەر ازامات ايەلىنە جاقسى قاراي بىلگەن ەركەك ەكەنى دە حاديستە ايتىلعان. بۇعان قوسا، ايەلىن قىزعانبايتىن، ار-نامىسىن قورعاپ ايالامايتىن ەركەككە ٴجاننات تۇرماق، ونىڭ ٴيىسى دە بۇيىرمايتىندىعى ايتىلعان.

يسلامدا جاۋاپتى جاعدايلاردا ايەلدىڭ كۋالىگى تەك ەكەۋ بولسا عانا ەسەپكە الىنادى. مۇنىڭ سىرى ايەلگە ەركەككە جۇكتەلگەندەي اۋىر جاۋاپكەرشىلىك بەرمەۋ. دەسە دە، بۇل ايەلدىڭ ەركەكتەن قاراعاندا قۇقىعى شەكتەۋلى دەگەن ٴسوز ەمەس. كەرىسىنشە، ەركەك پەن ايەلدى قۇقىعى دا، جاۋاپكەرشىلىگى دە تەڭ. الايدا، بۇل تەڭدىك نازىك جاندىلاردى اۋىر جۇمىسقا جەگۋمەن جۇزەگە اسىرىلمايدى. بارلىق جاعدايدا ٴتىپتى قۇلشىلىقتا دا ايەلدىڭ نازىك بولمىسى شاريعاتىمىزدا تولىققاندى ەسكەرىلەدى. يسلام ٴدىنىن اتا ٴدىنى دەپ بىلگەن بابالارىمىز دا ايەل زاتىن ارداقتاپ، قورعاشتاعان.

بۇگىنگى بەينەسى

بۇگىنگە ايەلدىڭ جاعدايى سوناۋ ورتا عاسىرلارداعى جاعدايعا قايتا ورالعانىن كورۋگە بولادى. ٴبىزدىڭ زامانىمىزدا ايەل – قۋىرشاق. كورىنگەننىڭ ەرمەگى. تەڭدىك دەگەن ۇرانمەن ايەلگە كوپتەگەن ز ۇلىمدىق جاسالۋدا. بۇگىندە ايەل – تاۋار. كەز كەلگەن ٴونىمدى جارنامالاۋدا جارتىلاي جالاڭاش ايەل بەينەسى جۇرەدى. ەڭ وكىنىشتىسى ەر ازاماتتار ايەل زاتىنا قاتىستى اتا ٴدىنىمىز بەن داستۇرىمىزگە جات ارەكەتتەر جاساۋى جيىلەپ كەتتى. بۇگىن سول ناداندىق داۋىرىندەگىدەي ايەلگە ۇيلەنۋ دە، ونىمەن اجىراسۋ دا وپ-وڭاي ادەتكى قۇبىلىسقا اينالىپ بارادى. ايەلدى ۇناماي قالسا باسقاسىنا ايىرباستاي سالاتىن كولىك سياقتى قارايتىن بولدى. ايەل ۇلتتىڭ اناسى، تاربيەشىسى ەكەنىن ۇمىتىپ بارامىز. ارينە، بۇل ٴبىزدىڭ ۇلتىمىزعا تونگەن ٴقاۋىپ. تەكسىزدىك پەن ارسىزدىقتىڭ بەلەڭ الۋىنا سەپتىگى تيەتىن قۇبىلىس.

نازىكجاندىلار جايلى پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ايتقان ەسكەرتۋلەرىن ۇمىتۋعا قۇقىعىمىز جوق. ايەل تاعدىرىنا نەمقۇرايلىق – ۇلتىمىزدىڭ تاعدىرىنا دەگەن نەمقۇرايلىق، ايەلدىڭ ار-نامىسى – ۇلتىمىزدىڭ نامىسى ەكەنىن، سونىمەن قاتار ايەل قۇقىعىنىڭ اياق استى بولۋى – ۇلتىمىزدىڭ ايات استى بولۋى ەكەنىن ەشۋاقىتتا ۇمىتپاڭىز!

قۋات ەرعالي ۇلى
date30.03.2018readCount1026printباسىپ شىعارۋ