تارازىدا اۋىر تارتاتىن امالدار

قۇران كارىمدە: «قيامەت كۇنى تۋرالىق تارازىسىن قويامىز. سوندا ەشكىم ادىلەتسىزدىككە ۇشىرامايدى. ەگەر ٴبىر ۇرىق ٴتۇيىرىنىڭ سالماعىنداي بولسا دا، ونى اكەلەمىز. ٴبىز ەسەپ الۋدا جەتكىلىكتىمىز»[1]، – دەلىنگەن.

ادامداردىڭ جاقسى-جامان امالدارى ولشەنىپ تارتىلاتىن تارازىنىڭ ەكى باسى بولادى. ونىڭ ٴبىر باسىنا جاقسى امالدار، ال ەكىنشى باسىنا جامان امالدار قويىلادى.

كەي عۇلامالار: «تارازىعا امالدارمەن قاتار، ادامداردىڭ وزدەرى مەن ولاردىڭ امال داپتەرلەرى تارتىلادى»، – دەيدى. امالداردىڭ تارتىلاتىنىنا مىناداي دالەل بار:

ٴابۋ ھۋرايرا (ر.ا.) ريۋايات ەتكەن حاديستە پايعامبار (س.ع.س.): «راحمانعا جاعىمدى، تىلگە جەڭىل، تارازىدا اۋىر ەكى ٴسوز بار: سۋبحاناللاھي ٴۋا بيحامديھي، سۋبحاناللاھيل-ازيم»، – دەگەن[2].

ادامداردىڭ وزدەرىنىڭ تارتىلاتىنىنا مىناداي دالەل كەلتىرەدى:

ٴابۋ ھۋرايرا (ر.ا.) ريۋايات ەتكەن حاديستە پايعامبار (س.ع.س.): «قيامەت كۇنى (تارازىعا) ۇلكەن سەمىز كىسى اكەلىنەدى، ٴبىراق ول ماسانىڭ قاناتىنداي دا سالماق تارتپايدى. «قيامەت كۇنى ولارعا سالماق بەرمەيمىز»[3]، – دەگەندى وقىڭدار!» – دەگەن[4].

امال داپتەرلەرى تارتىلاتىنىنا مىناداي دالەل كەلتىرەدى:

ابدۋللاھ يبن امر (ر.ا.) ريۋايات ەتكەن حاديستە پايعامبار (س.ع.س.): «اللا قيامەت كۇنى ۇمبەتىمنەن ٴبىر كىسىنى حالىقتىڭ توبەسىنە قويادى. وعان (جاماندىقتارى جازىلعان) توقسان توعىز كىتاپ كورسەتىلەدى. ٴاربىر كىتاپتىڭ (كولەمى) كوز جەتەر جەرگە دەيىن.

سوسىن وعان: «مىنادان ٴبىر نارسەنى جوققا شىعاراسىڭ با؟ باقىلاۋشى پەرىشتەلەر ساعان ز ۇلىمدىق جاساماپ پا؟» – دەيدى. ول: «جوق، ۋا، راببىم!» – دەيدى. (اللا تاعالا): «ٴۇزىرىڭ بار ما؟» – دەيدى. ول: «جوق، ۋا، راببىم! ٴۇزىرىم جوق»، – دەيدى. اللا تاعالا: «ارينە، ٴبىزدىڭ الدىمىزدا سەندە ٴبىر جاقسىلىق بار. بۇگىن وعان ز ۇلىمدىق جوق»، – دەيدى.

ٴسويتىپ، ٴبىر كۋالىك شىعارىلادى. وندا: «ٴاشھادۋ ٴاللا ٴيلاھا ٴيللاللاھ، ٴۋا ٴاشھادۋ ٴاننا مۋحاممادان ابدۋھۋ ٴۋا راسۋلۋھ»، – دەپ جازىلعان. وعان: «سالماعىڭدى (تارازىعا) قوي!» – دەيدى. ول: «ۋا، راببىم! مىنا كىتاپتاردىڭ قارسىسىندا بۇل كۋالىك نە تۇرادى؟» – دەيدى. ( ۇلى راببى): «ساعان ز ۇلىمدىق قىلىنبايدى»، – دەيدى. ٴسويتىپ، كىتاپتار تارازىنىڭ ٴبىر باسىنا، كۋالىك ٴبىر باسىنا قويىلادى. سوندا كۋالىك اۋىر كەلىپ، كىتاپتار شاشىلىپ كەتەدى. اللانىڭ ەسىمىمەن بىرگە (سالىستىرعاندا)، ەشتەڭە دە اۋىر تارتپايدى»، – دەگەن[5].

تارازىدا اۋىر تارتاتىن امالدار

ٴابۋ ٴداردا (ر.ا.) ريۋايات ەتكەن حاديستە پايعامبار (س.ع.س.): «تارازىعا كوركەم مىنەز-ق ۇلىقتان اۋىر ەشتەڭە قويىلمايدى»، – دەگەن[6].

ٴابۋ ھۋرايرا (ر.ا.) ريۋايات ەتكەن حاديستە پايعامبار (س.ع.س.): «راحمانعا جاعىمدى، تىلگە جەڭىل، تارازىدا اۋىر ەكى ٴسوز بار: سۋبحاناللاھي ٴۋا بيحامديھي، سۋبحاناللاھيل-ازيم»، – دەگەن[7].

ٴابۋ ماليك ٴال-اشعاري (ر.ا.) ريۋايات ەتكەن حاديستە پايعامبار (س.ع.س.): «تازالىق – يماننىڭ جارتىسى.

«ٴالحامدۋليللاھ» (دەپ ايتۋ) تارازىنى تولتىرادى، «سۋبحاناللاھي ٴۋالحامدۋليللاھ» (دەپ ايتۋ) اسپان مەن جەردىڭ اراسىن تولتىرادى»، – دەگەن.



[1] «ٴانبيا» سۇرەسى، 47-ايات.
[2] بۇحاري.
[3] «كاھف» سۇرەسى، 105-ايات.
[4] بۇحاري.
[5] تيرميزي.
[6] تيرميزي.
[7] تيرميزي.

 

«اقىرەت وتكەلدەرى» كىتابىنان
date05.02.2018readCount1414printباسىپ شىعارۋ