تاعامداردى قالاي دۇرىس ساقتاۋ كەرەك

ازىق-تۇلىكتى ساقتاۋدىڭ ەش قيىندىعى جوق سياقتى. ساتىپ اكەلىپ، توڭازىتقىشقا قويا سالساڭ بولعانى. ٴبىراق كەيدە سول توڭازىتقىشتىڭ وزىندە تۇرعان ازىق داستارحانىمىزعا جەتپەي قوقىس جاشىگىنە تاستالىپ جاتادى. ەندى سول ازىق-تۇلىكتەردى قالاي دۇرىس ساقتاۋعا بولاتىنىن انىقتاپ الايىق.

توڭازىتقىش – ساتىپ العان ازىعىڭىزدى بۇزىلىپ كەتەدى دەپ قورىقپاي، قويا سالاتىن جەر. الايدا، وسىنداي جايلى ورتادا تۇرعان ازىقتىڭ ٴوزى كەي كەزدەرى قوقىس جاشىگىنەن ٴبىراق شىعادى.

بۇگىن سىزدەرگە ازىق-تۇلىكتەردى بالعىندىعىن ساقتاي وتىرىپ قالاي ۇزاق ساقتاۋعا بولاتىنى تۋرالى قاراپايىم، ٴبىراق پايدالى كەڭەستەر ايتامىز.

توڭازىتقىشىڭىزدا نە بولىپ جاتقانىن بايقاپ قويىڭىز

توڭازىتقىشتى دۇرىس پايدالانىڭىز. ازىق-تۇلىكتەردى بىرىنشىدەن، كەۋىپ كەتپەۋ ٴۇشىن، ەكىنشىدەن، ٴارتۇرلى تاعامداردىڭ ٴيىسى بىر-بىرىمەن ارالاسىپ كەتپەس ٴۇشىن بولەك قاپتامالاردا ساقتاڭىز.

ازىق-تۇلىكتەردى سايكەس سورەلەرگە ورنالاستىرىڭىز: مۇزداتقىشتىڭ جانىنا تەز بۇلىنەتىندەرىن قويساڭىز، كوكونىستەردى تومەنگى جاشىككە سالىپ قويعان دۇرىس. تەز بۇلىنەتىن ازىقتاردىڭ اراسىن تاياقشامەن ٴبولىپ قويىڭىز. سوندا قاي ازىقتىڭ جارامسىز بولىپ قالعانىن تەز تاۋىپ الاسىز. ايىنا ٴبىر رەت توڭازىتقىشتى تۇگەل جاقسىلاپ جۋىپ-تازالاپ الىڭىز. وسىلايشا جاعىمسىز يىستەردەن قۇتىلاسىز.

ەسىڭىزدە بولسىن، مۇزداتقىش – ماڭگىلىكتىڭ كامەراسى ەمەس، ونداعى تاعامداردىڭ دا ساقتاۋ مەرزىمى بولادى. مىسالى، تاۋىقتى توعىز اي ساقتاۋعا بولسا، ەت، ساڭىراۋقۇلاقتار، جيدەكتەر مەن سارى ماي جارتى جىل بۇلىنبەي تۇرا بەرەدى. ال بالىق پەن تەڭىز ونىمدەرىنىڭ مەرزىمى ٴتورت اي عانا.

پلاستيك نەمەسە شىنى؟

ازىق-تۇلىكتەردى دۇكەننەن ساتىپ العان كەزدە سالعان پلاستيك پاكەتتەرمەن قويا سالماۋ كەرەك. ەڭ دۇرىسى، ولاردى باسقا، ىڭعايلى قاپتامالارعا سالۋ. كەيبىر ازىقتاردى قاعازعا، ۇلبىرگە نەمەسە فولگاعا وراپ قويعان دۇرىس بولسا، كەيبىرەۋلەرىن گەرمەتيكالىق قاپتاماعا ساقتاعان ٴجون.

كەز كەلگەن ايەل ومىرىندە ەڭ بولماعاندا ٴبىر رەت «ازىق-تۇلىكتى قانداي ىدىستا ساقتاعان دۇرىس؟» دەگەن سۇراقپەن بەتپە-بەت كەلەدى. پلاستيك ىدىستار جەڭىل، ىڭعايلى ٴارى باعاسى دا قولجەتىمدى. ال اينەك ىدىستار ٴيىس سىڭىرمەيدى، تەز جۋىلادى جانە جوعارى تەمپەراتۋراعا شىدايدى.

شىن مانىندە، تاڭداۋدى ازىق-تۇلىكتەردىڭ ٴوزى جاسايدى: شاي، كوكتات، جارما، ۇن مەن دامدەۋىشتەر اينەك ىدىستاردا جاقسى ساقتالادى. ال پلاستيك ىدىستار لانچ-بوكس ٴۇشىن ىڭعايلى. ەت نەمەسە بالىقتى ۆاكۋۋمدى پاكەتكا ساقتاعان دۇرىس. ويتكەنى ول كوپ ورىن المايدى جانە ٴونىمنىڭ باستاپقى ٴدامى مەن ٴيىسىن ساقتاپ قالادى.

كوكونىستەردى قالاي ساقتاۋ كەرەك؟

پياز، سارىمساق، ٴسابىز، قىزىلشا جانە اسقاباق قاراڭعى، قۇرعاق جەرلەردى جاقسى كورەدى. ولار بولمە تەمپەراتۋراسىندا دا جاقسى ساقتالادى. ولاردى توڭازىتقىشقا سالماي-اق، اسۇيدە جاشىككە نەمەسە كەنەپ قاپقا سالىپ ساقتاۋعا بولادى.

قىزاناقتى دا توڭازىتقىشقا قالدىرماعان ٴجون. ول وندا ۇزاق ساقتالعانىمەن، ٴدامى مەن ٴيىسىن ٴبۇلدىرىپ الاسىز. ال بالدىركوك بولسا، كەرىسىنشە، فولگاعا وراپ توڭازىتقىشقا سالىپ قويساڭىز، ۇزاق ساقتالادى.

كارتوپتى قاراڭعى، سالقىن جەردە ساقتاۋ كەرەك. ەڭ دۇرىسى – بولەك قاعاز پاكەتكە سالىپ قويىڭىز. كىشكەنتاي قۋلىقتى دا ۇمىتپاڭىز: ەگەر كارتوپپەن بىرگە ٴبىر پاكەت الما سالىپ قويساڭىز، ول ٴونىپ كەتپەيدى.

سالاتتى قۇرعاق پاكەتكە سالار كەزدە، جانىنا قاعاز مايلىقتى دا قوسا سالۋدى ۇمىتپاڭىز. سوندا ارتىق ىلعالدىڭ ٴبارىن قاعاز ٴسىڭىرىپ الادى دا، سالاتىڭىز ۇزاق ۋاقىت بويى بالعىن كۇيىندە ساقتالادى.

جەمىستەردى قالاي ساقتاۋ كەرەك؟

باناندى توڭازىتقىشقا ساقتاۋعا مۇلدەم بولمايدى: ول قارايىپ، ٴدامىن جوعالتادى. ەڭ دۇرىسى، ونىڭ ەكى شەتىن كەسىپ قويۋ كەرەك نەمەسە فولگاعا وراپ، بولمە تەمپەراتۋراسىندا قالدىرۋ كەرەك. سول كەزدە بانانداردى ٴبىراز ۋاقىت بويى ساقتاپ تۇرۋعا بولادى. اناناس پەن اناردى دا توڭازىتقىشقا سالۋعا بولمايدى. ال ليمون مەن اۆاكودا سياقتى جەمىستەردى ۆاكۋۋم پاكەتكە سالىپ، توڭازىتقىشقا قويسا، ٴبىراز ۋاقىتقا دەيىن بۇزىلماي ساقتالىپ تۇرادى.

بىرنارسەنى ۇمىتپاڭىزدار – بارلىق جەمىستەر مەن كوكونىستەر جەمىستىڭ پىسۋىنە قاجەتتى ەتيلەن گازىن بولەدى. اسىرەسە قىزاناق، قارا ورىك، بانان، المۇرت جانە مانگو ەتيلەندى كوبىرەك بولگەندىكتەن، ول الما، قيار، كارتوپ جانە سابىزگە زيان كەلتىرۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى جەمىستەر مەن كوكونىستەردى بىر-بىرىنەن بولەك، پوليەتيلەن پاكەت سياقتى ىلعالداندىرىپ جىبەرمەيتىن، كەرىسىنشە وقشاۋلاپ تۇراتىن قاعاز پاكەتەرگە سالىپ ساقتاڭىز.  ال جيدەكتەردى، اسىرەسە قۇلپىناي، تاڭقۋراي، قوجاقات پەن قارا جيدەكتى جۋماي، تەرەڭ ەمەس ىدىسقا جايمالاپ ٴبىر قاتار ەتىپ سالىپ، توڭازىتقىشتا ساقتاۋ كەرەك.

كوكتاتتاردى قالاي ساقتاۋ كەرەك؟

كوكتاتتاردى ۇزاق ۋاقىت بويى بالعىندىعىن ساقتاپ ساقتاۋدىڭ ەڭ قاراپايىم ٴادىسى – بۇزىلعان جاپىراقتارىن الىپ تاستاپ، سۇرىپتاپ، سۋىق سۋعا تازالاپ جۋىپ، جاقسىلاپ كەپتىرىپ (ارنايى كەپتىرگىشتى، نەمەسە كادىمگى قاعاز سۇلگىلەردى پايدالانۋعا بولادى) ۆاكۋۋمدى ىدىسقا سالىپ، توڭازىتقىشقا قويۋ.

كوكتاتتى مۇزداتقىشتا ساقتاۋدىڭ دا جاقسى ٴادىسى بار. ول ٴۇشىن كوكتاتتى تۋراپ، مۇز قاتىرۋعا ارنالعان پىشىنگە سالاسىز دا، ۇستىنە وسىمدىك مايىن قۇيىپ، قاتىرىپ قوياسىز. وسىلايشا، ونى ۇزاق ۋاقىتقا ساقتاپ قانا قويماي، كەز كەلگەن سالات پەن تاعامدارعا ارنالعان دامدەۋىشتى دايىنداپ الاسىز. كوكتاتتى اۋا كىرىپ تۇراتىنداي تەسىك جاساپ، پوليەتيلەن پاكەتكە دە ساقتاۋعا بولادى.

ناندى قالاي ساقتاۋ كەرەك؟

ەگەر ٴسىز ناندى نان سالعىشقا ساقتاعاندى ۇناتاتىن بولساڭىز، وندا ونىڭ ىشىندە ەشقانداي نان قوقىمدارى بولماۋ كەرەك جانە جەلدەتىلىپ تۇرعانى دۇرىس. ايتپەسە نان تەز بۇزىلىپ، كوگەرىپ كەتەدى. ەڭ دۇرىسى، ناندى بولمە تەمپەراتۋراسىندا، قاعاز پاكەتكە سالىپ ساقتاۋ كەرەك.

ال ەگەر ناندى ۇزاق مەرزىمگە ساقتاۋ كەرەك بولسا، وندا مۇزداتقىش قامەراسىنا قويساڭىز بولادى. ول جەردە نان ٴۇش اپتا بويى بۇزىلماي تۇرا بەرەدى. ارينە، نان سياقتى ونىمدەردى ساتىپ العان كەزدە، ٴيىسى دە ٴدامى دە بۇزىلماي تۇرىپ جەپ قويعان دۇرىس.

ٴسۇت، جۇمىرتقا جانە قالبىرداعى تاعامداردى قالاي ساقتاۋ كەرەك؟

جۇمىرتقا سۋىقتا دا، بولمە تەمپەراتۋراسىندا دا ۇزاق ساقتالادى. ەڭ باستىسى – قابىعى جارىلىپ كەتپەگەن، ٴبۇتىن بولۋى كەرەك. ٴبىراق ەڭ دۇرىسى، ونى دوعال جاعىن جوعارى قاراتىپ، توڭازىتقىشتاعى ارنايى ۇياشىقتارعا ساقتاۋ كەرەك.

قالبىرداعى تاعامدار  - ۇزاق ساقتاۋعا ارنالعان. ٴبىراق، ەگەر ونى اشىپ قويعان بولساڭىز، قالعانىن تىعىز جابىلاتىن اينەك ىدىسقا ساقتاعان دۇرىس.

ٴسۇت ونىمدەرىن مىندەتتى تۇردە توڭازىتقىشتىڭ ەڭ جوعارعى سورەسىنە، سۋىق جاعىنا قويۋ كەرەك.

ىرىمشىك پەن جاڭعاقتاردى قالاي ساقتاۋ كەرەك؟

سۋىق پەن جاقسى قاپتامانى جاقسى كورەتىن كەلەسى ازىققا دا كەزەك كەلدى. ىرىمشىكتى ەڭ دۇرىسى، پەرگامەنت قاعازعا نەمەسە فولگاعا وراۋ كەرەك. ال بالعىن ىرىمشىك جەگىڭىز كەلسە، ونى پوليەتيلەن پاكەتكە سالماۋعا كەڭەس بەرەمىز. ويتكەنى، پاكەت ىشىندە ول كەۋىپ كەتەدى.

تازالانعان جاڭعاقتاردى اينەك ىدىسقا سالىپ، سالقىن، قاراڭعى جەردە ساقتاۋ كەرەك. ال جاڭعاقتى كوپ جيناپ العان بولساڭىز، وندا مۇزداتقىشقا سالىپ قويىڭىز. ول جەردە جاڭعاقتار بىرنەشە اي بۇزىلماي تۇرا بەرەدى.

ەت، بالىق جانە قۇس ەتىن قالاي ساقتاۋ كەرەك؟

ەگەر ٴسىز بالىقتى مۇزداتىپ ساقتاعىڭىز كەلسە، وندا ونى مۇزى بار ىدىسقا سالىپ، توڭازىتقىشقا ەكى كۇنگە قويىپ قويىڭىز. بالىقتىڭ يىسىنەن ارىلۋ ٴۇشىن سىزگە ليمون مەن ونىڭ قابىعى كومەكتەسەدى. ال ەتتى بۇقتىرىپ نەمەسە اسىپ قويعان بولساڭىز، وندا ونى بەتى جابىق اينەك ىدىسقا سالىپ، ەكى كۇننەن ارتىق ساقتاماڭىز. شيكى ەتتى دە الدىن الا ساڭىلاۋلار جاسالعان پوليەتيلەن پاكەتكە سالىپ ساقتاۋعا بولادى.

ەت پەن بالىقتى مۇزداتقىش كامەرادان شىعارماس بۇرىن، ونى ٴدال بۇگىن ازىرلەيتىنىڭىزگە سەنىمدى بولىڭىز. ويتكەنى، ولاردى قايتادان مۇزداتقان كەزدە ٴدامى مەن قۇنارىن جوعالتىپ الاسىز. مۇزداتىلعان تاۋىق ەتىن پوليەتيلەن پاكەتتە نەمەسە پلاستيك ىدىستا ساقتاۋعا بولادى. ال پىسكەن تاۋىق ەتىن فولگاعا جاقسىلاپ وراپ، توڭازىتقىشقا قويىپ قويىڭىز.

bilim-all.kz
date22.01.2018readCount1432printباسىپ شىعارۋ