قويشىمەن تىلدەسكەن قاسقىر

سەنۋ نەمەسە سەنبەۋ ٴوز ەركىڭىزدە. ٴبىراق، وقىپ شىقساڭىز ۋاقىتىڭىز زايا كەتپەگەنىنە كوز جەتكىزەسىز. بۇعان كامىل سەنەمىن. بۇل حاديس يمام ٴبۇحاريدىڭ ەڭبەگىندە ٴابۋ ھۋرايرا (ر.ا.) ارقىلى ريۋايات ەتىلگەن.

پايعامبارىمىز (س.ع.س.) تاڭ نامازىن وقىپ بولعان سوڭ، جۇرتقا قاراپ: «باياعىدا ٴبىر كىسى سيىرىن ايداپ كەلە جاتىپ، مالىنا ٴمىنىپ ٴارى ونى ۇرىپتى. سوندا سيىر: ٴبىز ول ٴۇشىن جاراتىلماعانبىز، ٴبىز جەر جىرتۋ ٴۇشىن جاراتىلعانبىز»،-دەگەن ەكەن، - دەيدى. ادامدار: «سۋحبانا اللا، سيىر سويلە مە؟!»، - دەستى. پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «مەن بۇعان سەنەمىن، ٴابۋ باكىر مەن ومار دا سەنەدى»، - دەدى. ول ەكەۋى ماجىلىستە جوق بولاتىن. اللا ەلشىسى (س.ع.س.) ٴسوزىن جالعاستىرىپ: «كىسى قويلارىنىڭ اراسىندا جۇرگەن كەزدە، قويعا قاسقىر شاۋىپتى. ٴبىر قويىن تارتىپ كەتسە كەرەك. كىسى قاسقىردىڭ ارتىنان قۋالاپ ايتەۋىر جەتىپ بارىپ، مالىن اراشالاپ الادى. سوندا قاسقىر: «بۇگىن مىنا قويدى مەنەن قۇتقارىپ الدىڭ. ٴبىراق، قويىڭدى جىرتقىشتار كۇنى (قيامەتتە) قۇتقارا الاسىڭ با؟ ول كۇنى مەنەن باسقا قويعا قارايتىن جان بولمايدى؟»،-دەگەن ەكەن،-دەيدى. جۇرت: «سۋبحانا اللا! قاسقىر سويلەيدى مە؟»، - دەستى. پايعامبارىمىز مۇحاممەد (س.ع.س.) تاعى دا: «مەن بۇعان سەنەمىن، ٴابۋ باكىر مەن ومار دا سەنەدى»، - دەدى. ٴبىراق ول ەكەۋى ماجىلىستە جوق بولاتىن.

ارينە، پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ٴبىر اۋىز وتىرىك ٴسوز ايتپايتىنىن يسلامعا قاس جاۋ بولعان مۇشرىكتەردىڭ ٴوزى مويىنداعان. اللا ٴراسۋلىن (س.ع.س.) بالا كۇنىنەن مەككە جۇرتى مۇحاممەد ٴامين – شىنشىل، اماناتشىل مۇحاممەد دەپ اتاعان. ٴبىراق، بۇل ٴحاديستى ەستىگەندە اقىلعا قونىمسىز ەكەن، سەنۋ قيىن دەيتىندەر تابىلادى. مۇنى ٴاربىر نارسەنى كوزىمەن كورسە عانا مويىندايتىن اقىل عانا قابىل ەتپەيدى. دەسە دە، كوزگە كورىنبەتىن ميكروب، باكتەريا جانە اۋا سياقتى جاراتىلىستى عىلىم ارقىلى اقىل قابىل ەتتى. مويىنداۋعا ٴماجبۇر بولدى. ٴقازىر عىلىم ٴاربىر جاندىك پەن جانۋاردىڭ ٴوزارا تىلدەسەتىن تولقىنى بار ەكەنىن ايتۋدا. ەندەشە، پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) بۇل سوزدەرىن عىلىم زەرتتەۋ ارقىلى راستايدى. بۇل ۋاقىت ەنشىسىندەگى ماسەلە.

قازىرشە، وسىنداي قۇبىلىستار جايلى قۇران كارىمدە نە ايتىلعانىن سۇراپ كورەلىك. قۇراندا وسى سياقتى وقيعالار بار ەمەس پە؟ ماسەلەن: «ولارعا ايتىلعان (قيامەت) باستارىنا كەلگەن كەزدە، ولار ٴۇشىن جەردەن ٴبىر حايۋان شىعارامىز دا ول، ولارعا ادامداردىڭ اياتتارىمىزعا مۇلدە سەنبەگەندىكتەرىن ايتادى…[1]». سۇلەيمەن پايعامبارعا (ا.س.) بابىسەك قۇسىنىڭ ٴسوزى قۇراندا بىلاي باياندالادى: «سوندا ول كوپ كەشىكپەي-اق كەلىپ: «سەن بىلمەگەن نارسەنى ٴبىلدىم. سونداي-اق، ٴسابا مەملەكەتىنەن انىق حابار كەلتىردىم»، – دەدى»[2] جانە «...ٴبىر قۇمىرسقا: «ٴاي قۇمىرسقالار! ۇيالارىڭا كىرىڭدەر. سۇلەيمەن، ونىڭ اسكەرلەرى سەندەردى بىلمەي جانشىپ كەتپەسىن» دەدى[3]»،-دەپ قۇمىرسقانىڭ ٴتىلىن سۇلەيمەن (ع.س.) پايعامبار تۇسىنەتىندىگى جايلى ايتىلعان.

ٴتىپتى، قارا جەر مەن كوك اسپان دا ٴتىل قالعاندىعى جايلى: «سوسىن كوككە جونەلدى. ول، ٴبىر ٴتۇتىن ەدى. سوندا وعان ٴارى جەرگە: «ەكەۋىڭدە ەرىكتى نەمەسە ەرىكسىز تۇردە كەلىڭدەر» دەدى. ەكەۋى دە: «بوي ۇسىنعان تۇردە كەلدىك» دەدى[4]».

بۇعان قوسا، پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) تەك شىندىق ايتاتىندىعى جايلى قۇران كارىمدە بايان ەتىلگەن. اڭگىمەمىزگە ارقاۋ بولعان سيىر مەن قاسقىرعا ٴتىل ٴبىتىپ، سويلەگەنى جايلى حاديس بۇحاريدەن باسقا ٴمۇسليم، احمەد، ٴناساي جانە تاحاۋي سىندى حاديس عالىمدارىنىڭ ەڭبەگىندە بار.



[1] ٴنامىل سۇرەسى، 82-ايات
[2] ٴنامىل سۇرەسى، 22-ايات
[3] ٴنامىل سۇرەسى، 18-ايات
[4] فۋسسيلات سۇرەسى، 11-ايات

قۋات ەرعالي ۇلى
date16.11.2017readCount2084printباسىپ شىعارۋ