ٴدىني ساۋاتتىلىق – ٴدىني قاۋىپسىزدىگىمىزدىڭ باستى كەپىلى

ۇكىمەتىمىز ەلىمىزدەگى ٴدىني احۋالدى رەتتەۋدى ودان ارى قاراي دامىتۋ ٴۇشىن ٴبىرقاتار زاڭنامالارىمىزعا وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى قولعا العانى كوپشىلىككە بەلگىلى. قوعامنىڭ قىزۋ تالقىسىنا تۇسكەن نيزام جوباسىنىڭ ادەپكىدەگى نوبايىنا ٴبىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزىلدى. سونىڭ ٴبىرى – قمدب-عا قاراستى مەشىتتەردىڭ نەكە قييۋعا قاتىستى فۋنكسياسى جانە ٴدىني ٴبىلىم بەرۋ جۇيەسى، ونىڭ ىشىندە مەشىتتەردەگى ساۋات اشۋ كۋرستارىنا قاتىستى تۇستارى دەسەك، ٴسىرا قاتەلەسپەيمىز دەپ ويلايمىن. 

ٴبىز اسىرەدىنشىلدىكتىڭ الدىن الۋ ٴۇشىن حالىقتىڭ ورتادوكسالدى ٴدىني تانىمىنىڭ قالىپتاسۋىنا جاعداي جاساۋىمىز قاجەت. ٴدىني راديكاليزمگە قارسى تۇراتىن يمۋنيتەت قالىپتاستىرۋ ٴۇشىن ەڭ الدىمەن وتانداستارىمىز دۇرىس ٴدىني مالىمەت پەن ٴبىلىم الۋى ٴتيىس. ٴقازىر ەلىمىزدە يسلامدىق باعىتتاعى كوشباسشى ۇيىم  –  قازاقستان مۇسىلماندارى ٴدىني باسقارماسىنا قاراستى  2500-دەن استام مەشىت جۇمىس ىستەيدى. بۇل مەشىتتەردەگى ساۋات اشۋ كۋرستارىندا جاماعاتقا تۇراقتى تۇردە اقيدا، فيقھ، سيرا، حاديس، ٴتاپسىر، اراب ٴتىلى پاندەرىنەن ساباقتار جۇرگىزىلەدى.

قمدب-نىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن بىرنەشە جىلدان بەرى مەشىتتەردە مەكتەپ جاسىنداعى وقۋشىلارعا جازعى ساۋات اشۋ كۋرستارى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. سوڭعى مالىمەتتەرگە قاراعاندا، ەلىمىزدەگى مەشىتتەردىڭ ساۋات اشۋ كۋرستارىندا مەكتەپ جاسىنداعى 10000-نان استام وقۋشى ٴدىني ٴبىلىم الىپ، ارنايى سەرتيفيكاتقا يە بولعان. ەلىمىزدە يسلامتانۋشىلاردى دايىندايتىن نۇر-مۇباراك ەگيپەت يسلام مادەنيەتى ۋنيۆەرسيتەتى، يمامداردىڭ ٴبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتى، ٴابۋ حانيفا عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعى، ارناۋلى ورتا وقۋىنا تەڭەستىرىلگەن يمامدار دايىندايتىن 9 مەدرەسە-كوللەدج، 3 قاريلار دايىنداۋ ورتالىقتارى بار.

بۇل ٴدىني ٴبىلىم بەرۋ جۇيەسى ەلىمىزدەگى مەشىتتەردەگى كادر تاپشىلىعىن شەشۋگە وڭ ىقپالىن تيگىزۋدە. ٴبىر سوزبەن ايتقاندا، ەلىمىزدە مەكتەپ جاسىنداعى جەتكىنشەكتەر مەن وزگە دە ازاماتتاردىڭ ٴدىني ساۋاتىن اشاتىن، جاسوسپىرىمدەرگە ارناۋلى ٴدىني ٴبىلىم بەرەتىن، سونداي-اق، باكالاۆريات، ماگيستر، phd دوكتور يسلامتانۋشى مامانداردى دايىندايتىن وتاندىق ٴدىني ٴبىلىم بەرۋ جۇيەسى قالىپتاسقان. بۇدان باسقا ٴال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ، ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ، تۇركىستانداعى حقتۋ، شەت تىلدەرى جانە ىسكەرلىك قارەرا ۋنيۆەرسيتەتى، قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ٴدىنتانۋ فاكۋلتەتتەرى مەن بولىمدەرى جۇمىس ىستەيدى.

اتالمىش جوعارى وقۋ ورىندارىن ٴتامامداعان ازاماتتار نەگىزىنەن پەداگوگيكالىق جانە ٴدىني ساراپشىلىق قىزمەتتەر اتقارادى. اتالمىش جوعارى وقۋ ورىندارىندا ٴدىنتانۋشى باكالاۆريات، ٴدىنتانۋشى ماگيستر، ٴدىنتانۋشى phd دوكتور دايىندايتىن كەشەندى جۇيە قالىپتاسقان. ٴدىني اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتەتىن «يسلام جانە وركەنيەت» گازەتى، «يمان»، «شاپاعات-نۇر»، «مۇسىلمان» ت.ب. مەرزىمدى باسىلىمدار شىعادى. سونداي-اق، عالامتوردا 100-گە جۋىق ٴدىني سايتتار جۇمىس ىستەۋدە. وتكەن جىلدان باستاپ ٴدىني راديكاليزممەن بەلسەندى تۇردە كۇرەس جۇرگىزۋ ٴۇشىن رەسپۋبليكالىق اقپاراتتىق ناسيحات توبى قۇرىلدى. ياعني، مەدرەسەلەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى ٴدىنتانۋ جانە يسلامتانۋ بولىمدەرى، ٴدىني مالىمەت بەرەتىن اقپارات كوزدەرى ت.ب قۇرىلىمدار ٴبىر جاعادان باس، ٴبىر جەڭنەن قول شىعارىپ حالىقتىڭ ورتادوكسالدى ٴدىني تانىمىنىڭ قالىپتاسۋىنا بىرلەسىپ جۇمىس جاساسا، بۇل ۇلكەن قوسىن – اسىرەدىنشىلدىكتىڭ تولىقتاي الدىن العان بولار ەدى دەپ ويلايمىز.

تاعى ٴبىر ايتا كەتەتىن جاڭالىق، بيىل شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ قولداۋىمەن وبلىستىق «حاليفا التاي» مەشىتىندە يمامداردى قايتا دايارلايتىن ٴۇش ايلىق كۋرس اشىلدى. كۋرس دارىستەرىن ەلىمىزگە بەلگىلى عالىم-تەولوگتار مەن بىلىكتى ۇستازدار جۇرگىزدى. قىركۇيەك ايىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ 75 ازاماتى يمامداردى قايتا دايارلاۋ كۋرسىن ٴتامامداپ، ارنايى سەرتيفيكاتقا يە بولدى. قازىرگى ۋاقىتتا يمامداردى قايتا دايارلاۋ كۋرسىنىڭ ەكىنشى لەگى وقۋ ۇستىندە.

البەتتە، بۇل يگى ٴىس ايماق باسشىسى دانيال كەنجەتاي ۇلىنىڭ اسىل دىنىمىزگە دەگەن وڭ كوزقاراسى مەن قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسۋدا.      حالىقتىڭ ورتادوكسالدى ٴدىني تانىمى ورنىعۋ ٴۇشىن اتالمىش كۇشتەردىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىس جاساۋىنا، اسىرەسە، اسىرەدىنشىلدىككە قارسى بەلسەندى كۇرەس جۇرگىزىپ وتىرعان مەشىت قىزمەتكەرلەرىنىڭ قوعامدىق ٴرولىنىڭ ارتۋىنا مەملەكەتپەن بىرلەسە ىقپال ەتۋىمىز كەرەك. سونىمەن قاتار، يسلام ٴدىنىنىڭ  تافسير، حاديس، فيكھ، اقيدا، يسلام تاريحى، يسلام فيلوسوفياسى سەكىلدى ىرگەلى پاندەرىن تەرەڭدەتىپ ٴتۇسىندىرىپ بەرەتىن وقۋلىقتار شىعارۋ ٴۇشىن يسلام زەرتتەۋ ورتالىعىن اشساق قۇبا-قۇپ.

ويتكەنى، ٴبىز اسىرەدىنشىلدىكتى ناسيحاتتايتىن ونىمدەردى تاركىلەپ جانە تەرىس مالىمەت تاراتاتىن اقپارات كوزدەرىن بۇعاتتاۋمەن ٴدىني راديكاليزمدى تۇبەگەيلى جەڭە المايمىز. ياعني، ورتادوكسالدى ٴدىني تانىم قالىپتاستىرۋ ٴۇشىن جۇرتشىلىققا ٴدىني مالىمەت پەن ٴبىلىم بەرۋدىڭ بالامالى كوزدەرىن قاراستىرۋىمىز شارت. 

 

ەرمەك مۇقاتاي، 
قمدب-نىڭ وسكەمەن ٴوڭىرى بويىنشا وكىل يمامى،
وبلىستىق «حاليفا التاي» مەشىتىنىڭ باس يمامى

ەرمەك مۇقاتاي
date14.11.2017readCount1216printباسىپ شىعارۋ