جات اعىمدار جەتەگىنە السىزدەر عانا ىلەسەدى

وليمپيادا چەمپيونى، «تارلان باتىرلارى» جشس ديرەكتورى باحتيار عاريفوللا ۇلى ارتايەۆپەن بولعان سۇحباتتى نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.

– باحتيار عاريفوللا ۇلى، قازىرگى اعا بۋىن كەيىنگى جاستاردى رۋحسىزدانىپ كەتتى، پاتريوتيزم جوق، وتاندى سۇيۋدەن ادا دەگەن سىني ويلارىن ٴجيى ايتادى. بۇگىنگى جاستاردى سونداي باعىتتا تاربيەلەۋ ٴۇشىن نە ىستەۋىمىز كەرەك، قانداي ارەكەتتەرگە بارعانىمىز ٴجون؟ ماسەلەن، بىرەۋلەر تاريحي تۇلعالارىمىزدى تانىتۋىمىز قاجەت دەسە، ەندى ٴبىرى سپورت سالاسىنىڭ بۇقارالىق سيپاتىن ارتتىرعان دۇرىس دەپ جاتادى...

– وكىنىشكە قاراي، ماسەلەنى قازىرگىدەي بىرىن-بىرىنە بۇرا بەرەتىن بولساق، ناقتى شەشىمدى تاپپايمىز. اعا بۋىن كەيىنگىنى سىنايدى، كەيىنگى اعالاردى سىنايدى. ەڭ دۇرىسى، سول اعا بۋىن اعالىعىن كورسەتسىن، جولىن سىلتەسىن، اقىلىن ايتسىن.

قازىرگى كەزدە دۇنيەسى بار، كوزى اشىق (كىسىشىلىكتەن كەم) اعالار وزىنە كەرەك دۇنيەگە عانا قولى اشىق. ال، حالىققا، ىنىلەرگە، مۇقتاج جاندارعا كەلگەندە، ولاردىڭ كوزى – سوقىر، قولى – ساراڭ. ال، كەيبىر اعالاردىڭ كوزى دە اشىق، قولى دا جومارت. اقىلىنان، اڭگىمەسىنەن سۋسىنداپ، راسىندا ۇلگى الامىز. ولاردى اعا دەپ سىيلاپ، كوڭىلىڭ مارقايا وتىرىپ قولىن الاسىڭ.

ىنىلەرگە كەلسەك، ونى دۇرىس جولعا سالاتىن دا، بۇرىس باعىتقا جونەلتەتىن دە – اعا. قيسىق وسكەن اعاشتى تۇزەتۋ قيىن عوي، سول سياقتى اعالار دا بۇل شارۋانى ەرتە قولعا العانى ابزال. قولىنداعى بارىمەن ٴبولىسىپ، قومقورلىعىن جاساپ، اعىنان اقتارىلىپ جاتسا، ىنىلەر ولاردان ۇلگى الادى عوي، جولىمەن جۇرۋگە تىرىسادى عوي، ەلىكتەيدى عوي. سونداي اعالار كوپ بولسىن دەگىم كەلەدى. جالپى ەشكىمدى كىنالاپ، ەشكىمنىڭ سىرتىنان عايبات ايتۋدىڭ قاجەتى شامالى. دەگەنىمەندە اركىم وزىنە جاۋاپ بەرگەنى ٴجون شىعار. ويتكەنى، بىر-بىرىنە بۇرا بەرگەننەن كىنالى تابىلعان ەمەس، تابىلمايدى دا.

ادام ٴبىرىنشى ٴار نارسەنى وزىنەن باستاۋى دۇرىس شىعار، سودان كەيىن عانا اقىل ايتقانى ٴجون بولار. جالپى ەكى جاقتا الدىمەن يماندارىن كۇشەيتىپ، دىنگە سۇيىسپەنشىلىكپەن قاراپ، كوپ ىزدەنىس جاساسىن دەپ كەڭەس بەرەر ەدىم. ۇيتكەنى كوپ سۇراققا جاۋاپ سوندا. بۇلاي دەيتىنىم، وكىنىشكە وراي، كەيبىر اعالارىمىز قىزقۇمار. قىسقا ويلاپ، الدامشى ٴلاززاتقا، كوپ ۋاقىتتارىن جۇمساۋدا. سولار نەگىزى جەتىم-جەسىرلەردىڭ سانىن ازايتىپ، ساۋاپتى ىسكە كۇش سالىپ، ۇلگىلىككە تۇرارلىق ٴىس ىستەپ جاتسا. سول ارقىلى ەلگە دە، كەيىنگى ىنىلەرىنە دە جاقسى كورىنەر ەدى. دۇرىس جولدىڭ باعىتىڭ سىلتەيتىڭ ەدى. 

اللاعا شۇكىر قازىرگى تاڭدا كەز كەلگەن اۋىلدا دا، قالادا دا مەشىتتەر وتە كوپ. جالپى يمانىڭدى كۇشەيتىپ بىلىممەن سۋسىندانعىڭ كەلسە. ولاردىڭ ەسىكتەرى كۇندىز ٴتۇنى اشىق، تەك تالپىنىسىڭ بولسا بولدى. جالپى سول مەشىتتەرگە باس سۇعىپ، ۋاعىز-ناسيحات تىڭداساق، مىنە، تاربيەنىڭ ناعىز قۇرالى سول دەر ەدىم. شاريعات اڭگىمەلەرى، ٴدىني حاديستەر، قۇران جولدارى ٴسوزسىز ادامي قاسيەتتى، ٴپاتريوتيزمدى، ەلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى وياتادى.

– ٴسىز دە بالا بولدىڭىز، اكە تاربيەسىن كوردىڭىز. سول اكەدەن كورگەن تاربيەنى بالالارىڭىزعا سىڭىرە الىپ جاتسىز با؟ جانە ول قانداي تاربيە، تاعىلىم؟

– شىنىمدى ايتسام، بالا تاربيەسىنەن از-ماز الىستاپ قالعان جايىم بار. كوپشىلىككە ٴمالىم، ٴبىر جارىم جىلداي انگليادا تۇردىم، وقىدىم، ٴبىلىم الدىم. بالا-شاعامدى دا سونشا ۋاقىت كورگەن جوقپىن. بالالارىمدى سونشا ۋاقىت بويى باعىپ-قاعىپ، وقىتىپ كەلگەن كەلىنشەگىمە اللا رازى بولسىن. ارينە، ايەل ادامعا مۇنىڭ اۋىر ەكەنىن سەزەمىن، دەسە دە اكەلەرىنىڭ ورنىن بىلدىرمەي، بالالارعا ارقاسۇيەر بولعان جارىما العىس ايتامىن.

ال ٴوزىم اكەمدى قاتتى سىيلايمىن. كىشىپەيىل، كەڭ، قولى اشىق ونىڭ جاعدايى دا كەرەمەت دەۋگە كەلمەيتىن. جاي عانا جۇرگىزۋشى بولدى ٴومىر بويىنا. ال مەنىڭ جاعدايىم اكەممەن سالىستىرعاندا جاقسى بولعانىمەن، ول كىسى سياقتى كوشەدە كەتىپ بارا جاتقان ادامدى ۇيگە كىرگىزىپ، داستارحان جايىپ، شايىن بەرۋگە شامام كەلەر ەمەس. وندايعا ۋاقىتىمىز دا تاپشى. وسىنداي تاربيەسىن كورگەن اكەمدى ۇلگى تۇتامىن. ٴار ورتانىڭ ٴسانى بولعان ونىڭ «ەشكىمنىڭ ماڭداي تەرىن، ەڭبەگىن جەمە. ەشكىمدى رەنجىتپە، وزىڭنەن تومەنگە تاكاپپارلىق جاساما» دەپ ۇيرەتكەنى ٴالى كۇنگە قۇلاعىمدا. ويتكەنى، مۇنداي عيبرات ونىڭ جۇرەگىنەن شىقتى، سول ٴۇشىن دە مەنىڭ جۇرەگىمنىڭ تورىنەن ورىن الدى. مەن دە سونى بالالارىما ايتامىن. ولارعا كىنانى كوتەرۋدى، مويىنداۋدى، كەشىرىم سۇراۋدى ۇيرەتەمىن. بىرەۋدى سەبەپتى، سەبەپسىز كىنالاۋ ەشقانداي ازاماتتىق ەمەس ەكەنىن ميلارىنا سىڭىرسەم دەيمىن. قانداعى تەكتىلىكتى ساقتاۋدى وسيەتتەيمىن.

ٴار اتا-انا ۇرپاعىنىڭ بولاشاعىنان ٴۇمىت كۇتەدى عوي، مەن دە ولاردان جاقسى ازاماتتار شىعاتىنىنا سەنىم بىلدىرەمىن.

– حالىققا سپورت سالاسى ارقىلى تانىلدىڭىز. قازىرگى تاڭدا ەل ىرگەسىنە اياق باسىپ ۇلگەرگەن تەرىس پيعىلدى اعىمدار قاتارىنا ٴسىز سەكىلدى كوپشىلىككە تانىمال نەمەسە كۇشى مىعىم، دەنەلى، سپورتتا دارەجەسى بار ازاماتتاردى تارتاتىن سياقتى. وسىنداي جاعدايدى بايقادىڭىز با؟ كوزقاراسىڭىز قانداي؟

– وتە ورىندى جانە مەنى دە مازالايتىن ساۋال. ٴقازىر كەزدە الگى كەرى اعىمدا جۇرگەن مىقتى ازاماتتى كوردىڭىز با؟ كەرى اعىمدا كىم جۇرەدى؟ شىندىعىنا كەلگەندە، كەرى اعىمدا السىزدەر جۇرەدى! اينالاسىنا وكپەلى، رەنىشى بار ادامدار ىلەسەدى جات پيعىلدىلارعا. سەنبەسەڭىز، كەز كەلگەنىمەن تىلدەسىپ كورىڭىز. ٴبارىنىڭ ەشتەڭەگە كوڭىلى تولمايدى. ەشكىمگە ەشتەڭە دالەلدەي الماعان جاندار «وسى جولمەن جۇرسەم، وزگەگە ٴبىر نارسەنى دالەلدەيمىن، كورسەتەمىن» دەگەن نيەتپەن جات اعىمنىڭ جەتەگىندە كەتىپ ٴجۇر.  مىقتىلىعىن دالەلدەيمىن دەپ، بوس اۋرەگە تۇسكەندەر. شىن مانىسىندە، امالدارىنىڭ جوقتىعىنان اداسقاندار.

– ياعني، ٴسىز سونداي باۋىرلارىڭىزبەن بەتپە-بەت كەزدەستىڭىز عوي؟..

– كوپ كەزدەستىم. سپورتتاعى قانداستارىمىزدىڭ جات اعىمدارعا ىلەسكەندەرى جەتەرلىك. اۋىر بولسا دا، وسىنى مويىنداماسقا امالىمىز جوق. ٴبارى دە رەنجۋلى، وكپەلى جىگىتتەر. ٴبىر نارسەنى دالەلدەي الماي جۇرگەن، ىستەي الماي مازاسى قاشقان جىگىتتەر.

ەسى دۇرىس، وزىنە سەنىمدى ازامات ەشقاشان اعىمنىڭ ەسىگىن اشپايدى نەمەسە قاقپايدى.

راس، حانافي ٴمازھابىن ۇستاناتىن جىگىتتەر دە كوپ، وتە كوپ. ٴبىراق مەنىڭ بىلۋىمشە، جات اعىمدىقتار قارماعىنا تۇسىرەتىن جاندى الدايتىن كورىنەدى، قىزىقتىراتىن سياقتى، قاتارلارىنا تارتۋ ٴۇشىن ەشتەڭەدەن تايىنبايتىن سياقتى.

ەرتەرەك وكىنىپ، دۇرىس جولىن تاۋىپ جاتقانداردا بار. الايدا، بەتى بەرى قارامايتىندار دا از ەمەس. ولاردىڭ ٴبارى – السىزدەر!

دۇرىسى، ٴتول ٴدىنىمىزدىڭ جولىمەن، اتا-بابالارىمىزدىڭ وسيەتىمەن، قالىپ كەلە جاتقان تاريxي كۇندىلىقتارىمىزدى جوعالتپاي جۇرگەن ابزال. ارابتىڭ نەمەسە پارسىنىڭ ٴداستۇرى مەن ٴسوزىن بىزگە اكەلۋدىڭ تۇك تە كەرەگى جوق دەپ ەسەپتەيمىن جەكە وز باسىم. ٴوزىمىزدىڭ ٴتۇبى تەرەن، كەرەمەت تاريxىمىزدىڭ بارىندا، اتادان-بالاعا كەلە جاتقان ۇزىلمەگەن، ۇلتتىق ٴسالت-داستۇرىمىز بەن انا سۇتىمەن كەلگەن، عاجايىپ وسىنداي ٴوز انا ٴتىلىمىز بارىندا، بىزگە ەشكىمگە ەلىكتەۋدىڭ كەرەگى جوق. ەگەر بىزگە ەلىكتەمەسە.

– پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆ بيىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا رۋحاني جاڭعىرۋ تاقىرىبىن نەگىزگە العانى ٴمالىم. ٴوزىڭىز باسقارىپ وتىرعان مەكەمە ەلباسى جولداۋىندا ايتىلعان مىندەتتەر مەن تاپسىرمالاردى قالاي ورىنداۋدا، نە ىستەپ جاتسىزدار؟

– «تارلان باتىرلارى» – شاعىن عانا مەكەمە. دەسە دە، ٴار وڭىردەگى فيليالدارىمىزدىڭ سانىن كوبەيتۋدەمىز. قازاقستاننىڭ بەس وبلىسىندا بەس سپورت كەشەنىمىز بار. ەڭ باستىسى، ەلباسى تاپسىرماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا، نىعايتۋعا كۇش سالۋدامىز.

سپورتقا تاربيەلەنەتىن ٴبىر بالاعا جىلىنا مەملەكەت قازىناسىنان 155 مىڭ تەڭگە الامىز. سودان كەيىن اتا-انانىڭ قالتاسىنان ٴبىر تيىن دا شىقپايدى، بىزگە كەلىپ تەگىن قىزمەت الادى. ٴبىز سپورتتىڭ بەس تۇرىنەن – تاەكۆوندو، اۋىر اتلەتيكا، بوكس، دزيۋدو، ەركىن كۇرەستەن 400-500 جەتكىنشەككە ٴتالىم تاربيە بەرەمىز. مەنى قۋاندىراتىنى دا – وسى. ٴبىز جوعارىداعى سپورت تۇرلەرىنەن بولاشاق وليمپيادا چەمپيوندارىن دايىنداۋدامىز. بۇدان بولەك، بىزدە فيتنەس زالدارىمىزدا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارمەن اۋرۋعا شالدىققان كىسىلەر تەگىن جاتتىققانعا مۇمكىندىكتەرى بار. ال ولارعا قىزمەتتى ىرىكتەپ العان كاسىبي ماماندارىمىز كورسەتەدى. كۇندەلىكتى كەشكى ۋاقىتتا اقىلى قىزمەتتەر ۇسىنامىز. وندا كوپتەگەن سەكسيالار بار. ودان تۇسكەن قاراجات عيماراتتاردى ۇستاپ تۇرۋعا جۇمسالادى.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت! اللا ىستەرىڭىزگە بەرەكە بەرسىن!  

سۇحباتتى جۇرگىزگەن اسحات رايقۇل

باحتيار ارتايەۆ
date30.10.2017readCount1360printباسىپ شىعارۋ