اساتۋ دەگەن نە؟

اساتۋ - ٴداستۇرلى اس-تاعام مادەنيەتىندە جولى ۇلكەن ادامنىڭ جاسى كىشىلەرگە تاباقتاعى ەتتىڭ سىباعالى مۇشەسىنەن ٴدام تاتتىرۋ ارقىلى ٴوزىنىڭ ٴىلتيپاتىن بىلدىرەتىن ەتيكالىق ٴراسىم. ەت جەپ بولعان سوڭ، قوناقتىڭ جاسى ۇلكەنى سىي تاباقتان ۋىسىن تولتىرا ەت الىپ، باسقالارعا ٴوز قولىمەن اساتادى. كىشىلەر قالىپتاسقان ادەت بويىنشا اساتۋ راسىمىنەن باس تارتپايدى، ەتتى اسار كەزىندە ەر ادامدار «قۇلدىق» دەپ ايتادى. بۇل وزىنەن ۇلكەنگە قۇرمەت كورسەتكەنى، راحمەت ايتقانى بولىپ ەسەپتەلەدى. ال كەلىندەرگە «اساتقانىم» دەپ، ۇلكەن تاباقتان ەنە - ابىسىندارىنىڭ ٴبىرى سىباعا ٴبولىپ بەرەدى. كەلىن ورنىنان تۇرىپ، جىلىك ۇسىنعان (اساتقان) ادامعا ارناپ سالەم سالادى. سونداي-اق، ەت جەلىنىپ بولعان سوڭ تاباقتاعى ەتتەن قارتتار جاس بالالارعا، ٴوزىنىڭ اتقوسشى نەمەسە جولسەرىكتەرىنە اساتادى. اسار ادامداردىڭ اراسىنداعى ٴوزارا كورسەتىلەتىن قۇرمەت ىسپەتتەس. ٴمانى جاعىنان سىباعا بەرۋگە ۇقساس جوسىن.

xix عاسىردىڭ سوڭىنا دەيىن (كەيبىر وڭىرلەردە قازىرگە دەيىن ساقتالگان) شىعىس وڭىرىندە كەلگەن مەيماننىڭ ەتتى ٴۇش تۇيىردەن قاتارلاسا اساتۋ ٴداستۇرى بولعان. ەگەر ٴۇش ٴتۇيىر ەتتى بىردەن اساي الماسا، قوناق رەنجىپ قالۋى مۇمكىن. اساتۋعا بەرگەن ەت ٴۇش تۇيىردەن كوپ بولىپ جانە وعان قاقالىپ قالسا، ايىپپۇل تولەنەتىن بولعان. ايىپپۇل كۇنى ٴجۇز جىلقىداي بولعان. ەگەر ٴۇش ٴتۇيىر ەتكە قاقالسا، وعان ايىپپۇل تولەنبەيدى.[1]

[1] قازاقتىڭ ەتنوگرافيالىق كاتەگوريالار، ۇعىمدار مەن اتاۋلارىنىڭ ٴداستۇرلى جۇيەسى. ەنسيكلوپەديا. - الماتى: dps، 2011. - isbn 978-601-7026-17-2

date26.09.2017readCount2713printباسىپ شىعارۋ