ٴ تابيعاتتا دا ٴتىل بار... - muslim.kz
تابيعاتتا دا ٴتىل بار...

ٴيا، تابيعاتتىڭ دا ٴتىلى بار. تابيعاتتاعى ٴاربىر قۇبىلىس - كەزدەيسوقتىق ەمەس، بەلگىلى ٴبىر سەبەپ-سالدارمەن تىعىز بايلانىسى بار زاڭدىلىق. تىڭداي بىلگەن ادامعا تابيعاتتىڭ دا ايتارى بار. نانباساڭىز، قۇراننىڭ مىنا اياتىنا زەر سالىپ كورىڭىز:

«جەتى اسپان مەن جەر جانە وندا بولعاندار اللانى بارلىق كەمشىلىكتەن پاك دەپ دارىپتەيدى. ونى ماقتاپ، پاك دەپ دارىپتەمەيتىن ەشبىر نارسە جوق. ٴبىراق، سەندەر ولاردىڭ دارىپتەۋلەرىن تۇسىنبەيسىڭدەر...[1]».

ٴيا، ٴاربىر جاراتىلىس وزىنە ٴتان تىلمەن جاراتۋشىنى ۇلىقتاپ-ماداقتايدى. ٴارى ادامزاتقا ٴسۇيىنشى حابارىمەن قوسا كەيدە ەسكەرتۋدى دە جولدايدى. تابيعاتتاعى ٴاربىر تىرشىلىككە وزىنە ٴتان ٴتىل بەرىلگەن. سۇلەيمەن (ع.س.) پايعامباردىڭ قۇمىرسقامەن، قۇسپەن ٴھام باسقا دا تىرشىلىك اتاۋىمەن تىلدەسۋى – قۇراندا باياندالعان حيكايا. سۇلەيمەن (ع.س.) پايعامباردىڭ «... ٴاي، ادامدار! بىزگە قۇستاردىڭ ٴتىلى ۇيرەتىلدى ٴارى بىزگە ٴاربىر نارسەدەن بەرىلدى...[2]»، - دەگەن ٴسوزى سونىڭ ۇلكەن ايعاعى. زوولوگيا مەن بوتانيكا عىلىمىنىڭ ماماندارى دا زەرتتەي كەلە جانۋارلار مەن جاندىكتەر ٴھام وسىمدىكتەر تولقىندار جانە دىبىستار ارقىلى ۇعىساتىندىقتارىن اشىپ جاتىر.

قۇرانداعى قيسسالاردا جاراتۋشىعا قارسى شىققان قاۋىمداردى جويقىن جەل، تاستى بوران جانە جاڭبىر جىبەرۋ ارقىلى جەرمەن-جەكسەن ەتكەندىگى باياندالعان اياتتاردى كەزدەستىرۋگە بولادى. كەزىندە ۇزاق قۇرعاقشىلىق ماۋسىمىنان كەيىن قارا بۇلت ٴۇيىرىلىپ كەلە جاتسا كەرەك، كوپتەن بەرى جاۋىن-شاشىن كۇتكەن جۇرت قۋانىپ جاتسا، پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ەڭ اۋەلى بۇلتپەن بىرگە كەلەتىن داۋىل مەن جەلدىڭ جاماندىعىنان ساقتا دەپ دۇعا ەتەدى ەكەن. بۇل جايلى، مۇسىلماندار اناسى ايشا (ر.ا.) بىلاي دەيدى:  «پايعامبار (اللانىڭ وعان سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) اسپاننان ٴبىر نىشان بايقاسا، ارى-بەرى ٴجۇرىپ، ۇيگە بىرەسە كىرىپ، بىرەسە شىعىپ، ٴجۇزى وزگەرىپ كەتەتىن، اسپاننان جاڭبىر جاۋعان سوڭ جۇزىنەن قۋانىشتىڭ بەلگىسى كورىنەتىن. وسى جايتتى ايتقانىمدا، پايعامبار (اللانىڭ وعان سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «قايدان بىلەيىن، مۇمكىن ول جاڭبىر ٴبىر قاۋىمنىڭ «ولار ونى القاپتارىنا قاراي (بۇلت سەكىلدى) جايىلىپ كەلە جاتقانىن كورگەن كەزدە: «مىنا بۇلت بىزگە جاڭبىر اكەلەدى»، - دەدى. «ولاي ەمەس! ول وزدەرىڭ تەز بولۋىن سۇراعاندارىڭ – ىشىندە كۇيزەلتۋشى ازابى بار جەل[3]»، - دەپ قۇراندا ايتىلعانىنداي بولار»، - دەپ جاۋاپ بەرگەن ەكەن[4]».

فۇرقان سۇرەسىندە: «ٴارى ول مۇشرىكتەر پالەكەت جاڭبىرى جاۋدىرىلعان مەكەننىڭ قاسىنان وتەتىن ەدى. سوندا ولار كورمەدى مە ونى؟...[5]»، - دەپ باياندايدى. بۇل لۇت پايعامبار (ع.س.) جىبەرىلگەن سادۋم قالاسى ەدى. ال، جامان جاۋىن دەگەنى – تاس ەدى[6]. اسپاننان تاس جاڭبىرشا جاۋىپ قالانى تۇگەلدەي جەرمەن جەكسەن ەتكەن.

ٴتاڭىردىڭ قاھارى تونۋىنەن حابار بەرگەن تابيعاتتىڭ مۇنداي توسىن ەسكەرتۋلەرىن ٴقازىر دە بايقاۋعا بولادى. وعان مىسال، وسى مامىر ايىندا وسكەمەندە، شىلدەنىڭ شىلىڭگىر ىستىعىندا ورالدا ٴىرىلى-ۇساقتى بۇرشاقتاردىڭ جاۋۋى. ىزىنەن ىلەسە، 17 شىلدە كۇنى سەمەيدىڭ قالباتاي اۋىلىندا جاڭبىر ارالاس قارا قۇيىن ۇيىتقىپ، كۇندىزگى ۋاقىتتا ٴبىر پاستە توڭىرەكتى قاراڭعىلىق قاپتاپ، ٴتۇن بولىپ شىعا كەلۋى. تەرەڭ تۇسىنە بىلگەن جانعا مۇنىڭ ٴبارى تەگىن ەمەس، الدەنەدەن حابار بەرىپ تۇرعانداي. راسىندا، ادام بالاسى اينالاسىنا اقىل كوزىمەن زەر سالسا، بولىپ جاتقان بارلىق جايتتاردىڭ سەبەپ-سالدارى، ونىڭ قوعاممەن، ٴاربىر ادامنىڭ پيعىل-نيەتىمەن بايلانىسى بارىن ۇعىنار ەدى. سونىڭ ىشىندە، بۇگىندە ادامزاتتىڭ جاقسىنى جاماننان اجىراتپاي، زينا، جەمقورلىق،  ۇرلىق-قارلىق، ادام ٴولتىرۋ سىندى ازعىن ارەكەتتەرگە بارۋى، تەرىس قىلىققا بوي ۇيرەتىپ، كۇنا جاساۋدا شەكتەن تىس شىعۋى تىكەلەي اسەر ەتۋدە. بۇل جايىندا قۇراننىڭ مىنا ٴبىر اياتىندا: «ال، سەندەرگە كەلگەن قايعى، قيىنشىلىق قولدارىڭنىڭ ىستەگەندەرى سەبەبىنەن، ٴارى ول اللا كوبىن كەشىرىپ جىبەرەدى[7]»، - دەپ كەلەدى.

نەمەسە تاعى ٴبىر اياتتا اللا بىلاي دەپ ەسكەرتەدى: «ادامداردىڭ قولەكى ىستەگەندەرىنىڭ كەيبىرىنىڭ سازايىن تاتىرۋ ٴۇشىن قۇرىلىقتا ٴارى تەڭىزدە بۇزىقتىق شىقتى. مۇمكىن ولار، باعىتتارىنان قايتار»[8].

بۇدان جەر بەتىندە بولىپ جاتقان جاقسى دا جامان وقيعالارعا بارشا ادامزات جاۋاپتى دەگەن قورىتىندى شىعادى. ەندەشە، تابيعاتتىڭ ەسكەرتۋىنە دە قۇلاق تۇرە ٴبىلۋ كەرەك.

ارداقتى اللا ەلشىسىنىڭ (اللانىڭ وعان سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) جۇبايى ايشا انامىز (ر.ا.): «جەل تۇرسا، پايعامبار (اللانىڭ وعان سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن):

اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ خَيْرَهَا وَخَيْرَ مَا فِيهَا وَخَيْرَ مَا أُرْسِلَتْ بِهِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهَا وَشَرِّ مَا فِيهَا وَشَرِّ مَا أُرْسِلَتْ بِهِ
«ۋا، اللا! سەنەن بۇل جەلدىڭ جاقسىلىعىن، جەل ىشىندەگى جاقسىلىقتى جانە ونىمەن بىرگە كەلەتىن قۇبىلىستىڭ جاقسىلىعىن سۇرايمىن. سەنەن بۇل جەلدىڭ جاماندىعىنان، جەل ىشىندەگى جاماندىعىنان جانە ونىمەن بىرگە كەلەتىن قۇبىلىستىڭ جاماندىعىنان پانا سۇرايمىن[9]»، - دەپ دۇعا جاساۋشى ەدى»، - دەگەن ەكەن.

دۇعادا بولايىق جانە جاقسىلىقپەن دوس بولايىقشى. 

 

[1] يسرا سۇرەسى، 44-ايات

[2] ٴنامل سۇرەسى، 16-ايات

[3] «احقاف» سۇرەسى، 24-ايات

[4] بۇحاري

[5] «فۇرقان» سۇرەسى، 40-ايات

[6]تافسير تاباري

[7] «شۋرا» سۇرەسى، 30-ايات

[8] «رۋم» سۇرەسى، 41-ايات

[9] مۋسليم

date15.08.2017readCount2183printباسىپ شىعارۋ