ساحابالار وقۋ-جازۋ بىلمەگەن

يسلام كەلمەي تۇرىپ ارابتار عىلىمعا كوپ قىزىعۋشىلىق تانىتا قويماعان. وزدەرىنىڭ كۇندەلىكتى تۇرمىسىنا عانا قاجەتتى بىلىمگە يە ەدى. بۇگىندە ٴبىز ولاردى بىلاي دەپ توپتاستىرا الامىز.

1. ىرىم-تىيىم مەن سالت-داستۇرلەر;

2. اڭىز-اڭگىمەلەر;

3. بال اشۋ، كورىپكەلدىك;

4. جۇلدىز بەن اسپان الەمىنە قاتىستى سەنىمدەرى.

5. مەديسينا. كوشپەندىلەر اراسىندا، قاراپايىم قالالاردا ٴبىراز دامىعان;

6. مال دارىگەرلىگى. اسىرەسە، جىلقىعا ماڭىز بەرىلگەن;

7. اۋىز ادەبيەتى مەن ولەڭ;

8. شەجىرە;

9. جەر تانۋ;

10. ٴتۇس جورۋ[1].

سونىمەن بىرگە ول كەزدەگى سالت-داستۇرلەردىڭ كوبىنىڭ ٴجىبى ٴتۇزۋ ەمەس ەدى. ايەلدەرگە دەگەن قۇرمەت جوقتىڭ قاسى. اكەسى قايتىس بولسا ەر جىگىت ٴوزىنىڭ شەشەسىن ايەلدىككە الاتىن. قىز بالانى تىرىدەي كومەتىن ەدى[2].   

پايعامبارىمىزعا (س.ع.س.) وسىنداي قوعامدى تۋرا جولعا سالۋ كەرەك بولدى. قۇراندا دا ەلشىنىڭ (س.ع.س.) مىندەتى تۋرا جولدى كورسەتۋ، جاقسىلىققا شاقىرۋ ەكەنى ايتىلادى.

يسلام كەلگەن ۋاقىتتا، دۇنيە-جۇزى بويىنشا عىلىم ٴالى ۇستەمدىك قۇرماعان، ساۋاتى بار ادامدار قاي جەردە بولسا دا تاپشى ەدى. اراب ەلدەرىندە دە سولاي بولدى. پايعامبارلىق كەلگەن كەزدە مەككەدە 15-20 شاقتى ادامنىڭ عانا ساۋاتى بار ەدى[3]. بۇلاردىڭ اراسىندا حازىرەت ومار، وسمان، اليلەر بار. ال ٴمادينادا ٴتىپتى جوقتىڭ قاسى. حازىرەت مۇحاممەدتىڭ (س.ع.س.) ايتقانىنداي، سول كەزدەگى ارابتار «وقۋ-جازۋ بىلمەيتىن ٴۇممي» بولدى[4].


[1] حۋسەين ۋسلۋ، باشلانگىچتان گۇنۇمۇزە يسلام مۇەسسەسەلەري تاريحي، ستامبۋل 1985.

[2] عۇسمان كەسكيوعلۋ، سياري ٴنابي، انكارا 1995، 7 ب.

[3] مۋحاممەد حاميدۋللاح، حاديس تاريحي، 1967 16 ب.

[4] بۋحاري، ساۋم 13، مۋسليم، سيام 15

date08.08.2017readCount2109printباسىپ شىعارۋ