ماڭگىلىك حارام بولعان ايەلدەر

ەر ازاماتتىڭ ۇيلەنۋىنە تىيىم سالىنعان، ول ٴۇشىن ۇيلەنۋ تۇرعىسىنان ماڭگىلىككە حارام سانالاتىن ايەلدەر قان جاعىنان، ٴسۇت ەمۋ جولىمەن جانە وتاۋ قۇرۋ سەبەبىمەن ۇشكە بولىنەدى. بۇل قۇراندا بىلاي ايتىلعان:

«سەندەرگە ٴوز انالارىڭمەن، تۋعان قىزدارىڭمەن، اپكە-قارىنداستارىڭمەن، اكەلەرىڭنىڭ اپكە-قارىنداستارىمەن، انالارىڭنىڭ اپكە-سىڭلىلەرىمەن، تۋعان باۋىرلارىڭنىڭ قىزدارىمەن، اپكە-قارىنداستارىڭنىڭ قىزدارىمەن، ٴسۇت انالارىڭمەن، ەمشەكتەس اپكە-قارىنداستارىڭمەن، قايىن ەنەلەرىڭمەن جانە جاقىنداسىپ قويعان ايەلدەرىڭنەن تۋعان قولدارىڭداعى وگەي قىزدارىڭمەن نەكەلەسۋ حارام ەتىلدى. ال جاقىنداسپاي تۇرىپ اجىراسىپ كەتكەن ايەلدەرىڭنىڭ قىزدارىنا ۇيلەنسەڭدەر كۇنا بولمايدى. سونداي-اق، سەندەر ٴۇشىن بەل بالالارىڭنىڭ جۇبايلارىنا ۇيلەنۋ، ٴھام ٴاپالى-سىڭىلى ەكى قىزدى بىردەي ايەلدىككە الۋ حارام ەتىلدى. ال بۇدان بۇرىن (ناداندىق داۋىرىندە) بولعان ٴىس بولدى. راسىندا، اللا وتە كەشىرىمدى، ەرەكشە مەيىرىمدى»[1].

ەندى وسى اياتتا ايتىلعانداردى جەكە-جەكە قاراستىرايىق:

ا. قان جولىمەن حارام بولعاندار

انالارى: ٴوزىنىڭ تۋعان اناسى، اجەلەرى.

قىزدارى: تۋعان قىزدارى، نەمەرەلەرى، شوبەرەلەرى.

باۋىرلارى: تۋعان باۋىرلارى، ٴبىر اكەدەن نەمەسە ٴبىر انادان تۋعان باۋىرلارى.

اكە جاعىنان اپكە-قارىنداستارى: اكەسىنىڭ نەمەسە اتاسىنىڭ تۋعان اپكەلەرى مەن قارىنداستارى.

ناعاشى اپكە-قارىنداستارى: اناسىنىڭ نەمەسە اجەلەرىنىڭ قىز باۋىرلارى.

باۋىرلارىنىڭ قىزدارى: ٴوزىنىڭ تۋعان باۋىرلارىنىڭ قىزدارى.

ٴا. ٴسۇت ەمۋ جولىمەن حارام بولعاندار

ەر جىگىت ٴسۇت اناسىمەن جانە ونىڭ قىزدارىمەن ۇيلەنە المايدى. سونداي-اق قىز بالاعا دا ٴسۇت اناسىنىڭ ۇلىمەن تۇرمىس قۇرۋىنا رۇقسات جوق. پايعامبارىمىز (ساللاللاھۋ ٴالايھي ٴۋا ٴساللام) بۇل جايىندا بىلاي دەگەن:

«قان جولىمەن حارام بولعاندار ٴسۇت جولىمەن دە حارام بولادى»[2]. ياعني كىسىگە نەمەرە قىزىمەن، اپكەسىمەن، ناعاشى اپكەسىمەن، باۋىرلارىنىڭ قىزدارىمەن ۇيلەنۋىنىڭ حارام بولعانى سياقتى ٴسۇت باۋىرلارىمەن، ٴسۇت اكە-شەشەسىنىڭ باۋىرلارىمەن، ٴسۇت باۋىرلارىنىڭ بالالارىمەن ۇيلەنۋ دە حارام سانالادى. ٴسۇت ەمۋ جولىمەن حارام بولۋ ۇكىمى ناقتىلانۋى ٴۇشىن ٴسۇت ەمۋدىڭ ٴسابي شاقتا ىسكە اسۋى كەرەك. يمام اعزامنىڭ كوزقاراسى بويىنشا، ٴسۇت ەمەتىن ٴسابي شاق ەكى جارىم جىل دەپ ەسەپتەلەدى. ٴسۇت بالا بولۋ ٴۇشىن وسى ۋاقىت ارالىعىندا ٴبىر مارتە بولسا دا تويىپ ەمۋ جەتكىلىكتى. ياعني ٴسابي ەكى جارىم جاسىنا دەيىن ەڭ ازى ٴبىر مارتە باسقا انانىڭ ٴسۇتىن تويىپ ەمسە، سول انا مەن ونىڭ كۇيەۋى ٴسابيدىڭ ٴسۇت اكە-شەشەسى سانالىپ، ولاردىڭ بالالارى مەن باۋىرلارى ٴسابيدىڭ ٴسۇت باۋىرلارى ساناتىنا ەنەدى.

ب. وتاۋ قۇرۋ ناتيجەسىندە پايدا بولعان حارامدىق

1. قايىن انالار: ەر ازامات قايىن انالارى، قايىن اجەلەرىنە ۇيلەنە المايدى.

2. وگەي قىزدارى: ايەلىنىڭ بۇرىنعى كۇيەۋىنەن تاپقان قىزدارىمەن دە ۇيلەنۋىنە تىيىم سالىنعان. (ەر كىسى مەن ايەلدىڭ نەكەسى قيىلعان، ٴبىراق توسەك قاتىناسى بولماي تۇرىپ اجىراسىپ كەتسە، وندا وگەي قىزىنا ۇيلەنۋىنە رۇقسات)

3. كەلىندەر: ۇلدارى مەن نەمەرەلەرىنىڭ ايەلدەرىنە ۇيلەنۋگە بولمايدى.

4. وگەي انالارى: وگەي انالارىمەن دە ماڭگىلىككە ۇيلەنۋگە بولمايدى.

مىنە، وسى جوعارىداعى توپتاردا ايتىلعاندار ماڭگىلىككە بىر-بىرىنە ۇيلەنبەۋىنە شەشىم شىعارىلعاندار.


[1] «نيسا» سۇرەسى، 23-ايات

[2] بۇحاري، ٴشاھادات، 7

ٴشامشات ادىلبايەۆا
date05.08.2017readCount5506printباسىپ شىعارۋ