تاقۋا بولايىقشى!

تاقۋالىق – اللا تاعالادان شىنايى قورقۋ. قاي جەردە، قاي ساتتە بولسا دا. دۇعا مۇسىلماننىڭ قورعانى بولعانداي-اق، تاقۋالىق تا ٴبىر قورعان. سونداي-اق تاقۋا ادام البەتتە نامازىن وقيتىن، ورازاسىن ۇستايتىن، زەكەتىن بەرەتىن، شاماسى كەلسە قاجىلىققا قۇستاي ۇشاتىن تالابى مول پەندەلەردىڭ قاتارىنان. دەسەك تە تاقۋالىقتى اركىم ٴارقالاي تۇسىنەدى. ناقتى سيپاتتارىن قالاي بىلەمىز؟ ول تۋرالى پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ٴىزباسارلارى ساحابارلاردىڭ ايتقاندارىنا قۇلاق تۇرەلىك. دارا دا دانا ساحابالاردىڭ ٴبىرى ٴالي (ر.ا.) وزىنەن تاقۋالىق جايىندا سۇرالعاندا جىپكە تىزگەندەي قىلىپ بىلاي دەپتى:

تاقۋالىق – اللادان قورقۋ. قۇران مەن سۇننەتكە امال ەتۋ. قايتار كۇنگە دايىندىق جانە ازعا قاناعات قىلۋ.

وسى جاۋاپتان كەيىن ھۋمام (ر.ا.): «تاقۋالاردى كوز الدىمىزعا ەلەستەتىپ تۇراتىنداي ەتىپ سيپاتتاپ بەرشى» دەيدى.

سوندا ٴالي (ر.ا.): «تاقۋالاردىڭ ىستەرى تەك جاقسىلىققا باعىتتالعان، سوزدەرى تەك شىندىققا نەگىزدەلگەن، كيىمدەرى قاراپايىم، ٴبولمىس-بىتىمى كىشىپەيىل، كوزدەرىن حارام نارسەدەن تىيا بىلەدى، قۇلاقتارىن پايدالى ىلىمگە تۇرەدى، قيىنشىلىقتى دا، قۋانىشتى دا ٴبىرقالىپتى قارسى الادى، ەگەر اجال بولماعاندا ولاردىڭ رۋحتارى اللاعا دەگەن ساعىنىشتان تاندەرىندە ٴبىر ساتكە بولسا دا تۇرماس ەدى. اللانى جانە ونىڭ ەلشىسىن بۇل دۇنيەدەن ارتىق قويادى. ولار احيرەتتى ۋايىمداپ ۇنەمى جابىرقاپ جۇرەتىن پەندەلەر. جامان ىستەردەن ساقتانعان جۇقا ٴوڭدى، قاناعاتشىل، پاك جاندار. قىسقا ومىرگە سابىر ساقتاپ، ماڭگى ٴومىردىڭ راحاتىن تاپقاندار. ولار دۇنيەدەن بەت بۇرسا دا، ول قىر سوڭىنان قالمايدى. دۇنيەگە تۇتقىن بولسا دا، وعان ەش سىرىن اشپايدى. تۇندەردە نامازعا تۇرىپ، جۇزدەرىن جاسقا تولتىرادى. كوز جاستارىن قۇران وقۋمەن قۇرعاتادى. ەگەر دە ٴجاننات جايلى ٴبىر ايات وقىلسا، ونى اڭساپ، ساعىنىشپەن ۇمتىلادى. ال، ەگەر توزاق تۋرالى ٴبىر ايات وقىلسا، وندا توزاقتاعى قورقىنىشتى داۋىستار قۇلاعىنا شالىنىپ تۇرعانداي ونى جۇرەكتەرىمەن مۇقيات تىڭدايدى. سول ساتتە تىزەلەرىن بۇگىپ: «توزاقتان قۇتقار! توزاقتان ساقتا!»، - دەپ اللادان جالبارىنا سۇرايدى. كۇندىز ولار مەيىرىمدى جاندار. ۇنەمى قورقىنىشتا بوي تۇزەپ، جاقسىلىق جاساۋشى عالىمدار. اللادان قورىققاندارى سونشالىق ولاردى كورگەن ادامدار ناۋقاس دەگەن ويعا قالادى. ٴبىراق ولار ناۋقاس ەمەس، ٴولىمدى ٴجيى ەسكە العان جاندار. وزدەرىنىڭ از امالدارىنا قاناعاتتانبايدى، ال ەگەر دە كوپ بولسا ماساتتانبايدى. امالدارىنىڭ جويىلىپ كەتۋىنەن قورقىپ، ناپسىلەرىن ۇنەمى تىزگىندەپ وتىرادى. ولاردىڭ ٴبىرى دانالىق تانىتسا، حالىقتىڭ ماقتاۋىنان قورقادى. سوندا ول: «حالىق ايتا بەرەدى. مەن ٴوزىمدى حالىقتان جاقسى بىلەم. ال، اللا تاعالا مەنى مەنەن دە جاقسى بىلەدى. اللام ولاردىڭ بىلمەي ايتقان سوزدەرىنە مەنى جازالاما. ولاردىڭ ويلاعانىنان مەنى جاقسىراق قىل دا، ولاردىڭ بىلمەي ايتقان سوزدەرىنە مەنى كەشىرە گور»، - دەپ جالبارىنادى. ولاردان مىنا سيپاتتاردى بايقاۋ قيىن ەمەس: ٴدىنى بەرىك، قايعىعا بەرىلمەۋ، يمانى كامىل، بىلىمگە قۇشتار، ادىلدىك، قيىنشىلىققا سابىرلى، كەدەيلىككە توزىمدىلىك، ادالعا ۇمتىلۋ، بويۇسىنۋعا بەلسەندىلىك جانە قايىر سۇراۋدان ۇيالۋ. ولار ۇنەمى جاقسى امالدار جاسايدى. كەش باتسا جان-تانىمەن شۇكىردە، تاڭ اتسا زىكىردە بولادى. جاتاردا ساقتانسا، تاڭ اتقاندا قۋانادى. عافىلەتتەن ساقتانىپ، كەڭشىلىك پەن راحمەتكە قۋانادى. وزدەرىنە قيىن بولسا دا، ٴناپسىسىنىڭ قالاعانىن جاسامايدى. ٴبىلىمىن كىشىپەيىلدىلىكپەن جايىپ، سوزدەرىن امالمەن اتقارادى. ولاردىڭ نيەتى قابىل، قاتەسى از. ناپسىلەرى قاناعاتتا، جۇرەكتەرى قورقىنىشتا. تاماقتى از جەيدى. ىستەرى جەڭىل، ٴدىنى ٴتىرى، ٴشاھۋاتى ٴولى، اشۋى اۋىزدىقتالعان. ولاردان تەك جاقسىلىق كۇتەسىڭ. جاماندىق كورمەيسىڭ. ەگەر دە اللانى ەسكە الۋشىلارمەن بىرگە بولسا قاپەرسىزدەردەن بولىپ جازىلمايدى، ال، قاپەرسىزدەرمەن بىرگە بولسا اللانى ەسكە الۋشىلاردان بولىپ جازىلادى. ز ۇلىمدىق ەتكەندەردى كەشىرەدى. بىرەۋ ونىڭ اقىسىن جەسە دە، ول ونىڭ اقىسىن جەمەيدى. ارازداسىپ الىستاپ كەتكەن تۋىسقاندارىنىڭ اراسىن جاقىنداتادى. بۇزاقىلىقتان الشاق، سويلەگەن ٴسوزى جۇمساق. جاقسىلىققا شاقىرىپ، جاماندىقتان قايتارادى. قيىنشىلىققا سابىرلى، قۋانىشتا شۇكىرلى جاندار. جەككورگەن ادامىن رەنجىتپەيدى. جاقسى كورگەن ادامىنا زيان بەرمەيدى. كۋاگەرسىز شىندىقتى مويىندايدى. اماناتقا قيانات قىلمايدى. بىرەۋدى كەمسىتەتىن لاقاب اتىمەن اتامايدى. كورشىگە زيان بەرمەيدى. ادامداردىڭ قايعىسىنا قۋانبايدى. جالعانعا جاقىندامايدى، شىندىقتان شىقپايدى دا. ەگەر كۇلسە داۋىسىن كوتەرمەيدى، ٴۇنسىز قالسا بىرەۋدى رەنجىتپەيدى. ەگەر دە بىرەۋ قاستىق جاساسا، اللا تاعالا ونىڭ جازاسىن بەرگەنشە سابىر ەتەدى. ٴناپسىسى ودان قينالادى، ادامدار ودان راحاتتانادى. بىرەۋدى جاقسى كورسە دە، جامان كورسە دە ول ٴىسى تەك اللا ٴۇشىن بولادى. وعان بىرەۋ جاقىنداسا جۇمساقتىقپەن جاقىندايدى. ەگەر ودان بىرەۋ الىستاسا تاكاپپارلىقپەن ەمەس، بالكي جاقسى سەبەپپەن الىستايدى» دەگەن ەكەن.

ناعىز باقىت دەگەن نە؟ ول قايدا؟ ول ارينە تاقۋالىقتا. تاقۋالىقتى تۋ ەتكەن پەندەگە ٴسوزسىز ٴجانناتتان ورىن بۇيىرادى. ال، ەندى ٴجانناتقا بارۋدان ارتىق قانداي باقىت بولۋى مۇمكىن. بىرەۋلەر دۇنيە، بايلىق بولسا سول باقىت دەر. بايلىق بولسا بولسىن. ٴبىراق تا جۇرەكتە ەمەس، قولدا نەمەسە قالتادا بولسىن. ال، جۇرەكتە تەك تاقۋالىق قانا تۇراقتاۋى كەرەك. تاقۋا بولايىقشى!

نۇرقانات نۇرداۋلەت ۇلى
date02.08.2017readCount1896printباسىپ شىعارۋ