ٴارى يمام، ٴارى چەمپيون
Әрі имам, әрі чемпион

ادامزاتتىڭ ابزالى، اللا تاعالانىڭ ارداقتى ەلشىسى مۇحاممەد پايعامبارىمىز (س.ع.س.) شىبىن جانى ۇزىلگەنشە «ۇمبەتىم، ۇمبەتىم، ۇمبەتىم» دەپ، ادامداردىڭ اقىرەتتەگى احۋالىنا الاڭداپ، مۇسىلماندار ٴۇشىن مۇڭايدى. ونىڭ ٴومىرى ونەگەلى، ٴاربىر ٴسوزى وسيەت ەدى. پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «ادام بالاسى ەكى نارسەنىڭ ٴقادىرىن بىلمەيدى: بوس ۋاقىت جانە دەنساۋلىق»، – دەيدى. «اۋرۋ كەلمەي جاتىپ، دەنساۋلاقتىڭ ٴقادىرىن ٴبىل»، – دەگەن حاديس تە بار.

يماندىلىققا يىسە الماي، دىننەن تەك كەرىگىن الىپ، شاريعات دەسە سارى ۋايىمعا تۇسەتىندەر كەيدە يسلاممەن قالاي ٴومىر ٴسۇرىپ جاتقانىن سەزبەي دە قالاتىنداي. سالۋاتتى ٴومىر سالتىن ناسيحاتتاپ، سول ٴۇشىن قىپ-قىزىل اقشاعا قىزىلدى-جاسىلدى جارناما جاساپ جۇرگەندەر سپورتپەن  شۇعىلدانۋ – سۇننەت ەكەنىن بىلسەشى شىركىن؟! ناشاقورلىق، تەمەكى، اراق-شاراپ، قورقور (كاليان)، ت.ب. ٴبىز بىلىپ-بىلە بەرمەيتىن ادام رۋحىن ازدىرىپ، يماننان جۇرداي ەتەتىن جاماندىق اتاۋلىنىڭ جولىن كەسەتىن ٴبىر-اق جول بار. ول – جۇرەك. ال جۇرەكتى جاقسىلىققا جەتەلەيتىن – يمان، اللاعا دەگەن سەنىم مەن قورقىنىش.

جاسىرىپ جابارى جوق، كەيدە «يمام-مولدالار توپىراقتى ولىمدە عانا بوي كورسەتەدى» دەگەن ٴسوزدى ەستىپ قالامىز. «يمامدار دا سپورتپەن شۇعىلدانادى ەكەن-اۋ» دەگەندى قۇلاعىمىز شالعان. كوپكە توپىراق شاشۋعا بولمايدى. بىردى-ەكىلى مولدانىڭ قاتە-كەمشىلىگى ارقىلى بۇكىل ٴدىن قىزمەتكەرلەرىنە كۇيە جاعۋ ٴجون ەمەس-اۋ.

قازىرگى مولدالاردىڭ دىنگە، حالىققا، ەلگە قىزمەت ەتىپ قانا قويماي، اينالاسىنا سالاۋاتتى ٴومىر سالتىن ناسيحاتتاپ، كوپشىلىككە ۇلگى-ونەگە كورسەتىپ جۇرگەن جايى بار. ٴيا، ٴححى عاسىردىڭ ٴدىن جاناشىرلارى تەك يمام ەمەس، چەمپيون. ٴدىن قىزمەتكەرلەرى اراسىندا التىننان القا تاعىنىپ، ەل مەرەيىن اسقاقتاتىپ، بايراقتى باسەكەدە جەڭىس تۇعىرىنىن كورىنىپ جۇرگەن چەمپيوندار بار.

ەندەشە تانىسىپ قويىڭىز: سولاردىڭ ٴبىرى – ٴامىرباي رىسقۇلوۆ. ول الماتى وبلىسى كوكسۋ اۋدانى جامبىل اۋىلىندا مەشىتتە مولدالىق قىزمەتتە. جاسى 76-دا. ٴالى تىڭ، قوزعالىسى شيراق. قارتايدىم-اۋ دەمەي، سپورتپەن شۇعىلدانادى. سول تۇرعاندا تالاي شالدى شىر اينالدىرار كۇشى بار. قاتارلاستارى ارەڭ قادام باسىپ جۇرگەندە، ٴامىرباي اقساقال ٴجيى جاتتىعۋ جاسايدى، جۇگىرىپ تە تۇرادى. ول جۋىردا رەسەيدىڭ ارحانگەلسك قالاسىندا ەگدە جاستاعى سپورتشىلار اراسىندا وتكەن جارىستا جۇلدەمەن ورالدى. 12 كەلى گىر تاسىن 2 مينۋتتا 51 رەت سەرپە كوتەرىپ، التىننان القا تاقتى. جەرلەسىمىز حالىقارالىق جارىستا توپ جارىپ، چەمپيون اتاندى. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ شەشىمىمەن، ٴامىرباي يمامعا التىن گىر تاسى سالتاناتپەن تابىس ەتىلدى. ول ۇشاقتان تۇسە سالا قازاقاستان مۇسىلماندارى ٴدىني باسقارماسىنا كەلىپ، قۋانىشىمەن ٴبولىستى. ٴامىرباي اتامەن از-كەم اڭگىمە-دۇكەن قۇرعان ەدىك. سونى نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرمىز.

– جۇلدەڭىز قۇتتى بولسىن، اتا!

– راحمەت باۋىرىم. اللا قايىرلى، قۇتتى ەتسىن.

– شال بولعان شاعىڭىزدا سپورتپەن شۇعىلدانۋعا نە سەبەپ بولدى؟

– «ٴتانى ساۋدىڭ – جانى ساۋ»، – دەيدى حالقىمىز. قازاق حالقى ٴبىرىنشى بايلىقتى – دەنساۋلىق دەپ باعالاعان. دەنى ساۋ ادامنىڭ ساناسى سەرگەك بولادى. ساناسى سەرگەك پەندە جاقسى جۇمىس ىستەيدى. جاقسى جۇمىس ىستەگەن ادام جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزەدى. جۇمىس ساپاسى ارتسا، حالىققا پايدالى، مەملەكەتىمىز دە داميدى. سۋدا ٴجۇزۋ، جۇگىرۋ، اتقا وتىرۋ، ساداق اتۋ، ت.ب. بۇلار – پايعامبارىمىز مۇحاممەدتىڭ (س.ع.س.) سۇننەتى. ونىڭ ايتقان ٴاربىر سوزىندە، امالىندا بىزدەر ٴۇشىن قايىر مەن بەرەكە بار. ٴبىز سونى مۇقيات ۇعۋىمىز كەرەك. پايعامبارىمىزعا (س.ع.س.) دەگەن سۇيىسپەنشىلىك ونىڭ سۇننەتىن ورىنداۋمەن ولشەنبەك. سۇننەتتى ورىنداۋعا دەگەن نيەت سپورتپەن شۇعىلدانۋىما جەتەلەدى.    

– ٴجيى جاتتىعۋ جاساپ تۇراسىز با؟

– اپتاسىنا 3-4 رەت. قاجەتتىلىك تۋعاندا ٴجيى جاسايمىن.

– ٴسىزدىڭ بۇعان دەيىن دە بايراقتى باسەكەلەردە بىرنەشە رەت قانجىعاڭىزدىڭ مايلانعانىنان حابارىمىز بار...

– ٴيا، مەن ٴبىرقاتار جارىستارعا قاتىستىم. الەمدىك، ەۋروپا، تمد، ازيا، ەۆرازيا دەڭگەيىندە ەگدە جاستار اراسىندا وتكەن جارىستاردا جەڭىمپاز اتانىپ، التىن، كۇمىس مەدالدارمەن ماراپاتتالدىم. بۇل جەڭىستەرگە اللانىڭ قالاۋىممەن قول جەتكىزدىم. ادام قۇدايدىڭ قالاۋىمەن بويىندا بار قابىلەتى مەن مۇمكىندىگى ارقىلى جەڭىسكە جەتەدى. كەيدە پەندەشىلىككە سالىنىپ، تەك ٴوزىمىز عانا بەلەستەردى باعىندىرعانداي سەزىنەمىز. ول دۇرىس ەمەس. «ارەكەتكە –  بەرەكەت» دەيدى اتام قازاق. سول ايتپاقشى، ارەكەت – بىزدەن، بەرەكەت – اللادان.

– تاعى دا جارىستارعا قاتىسۋ نيەتىڭىزدە بار ما؟

– اللا تاعالا كۇش-قۋات ٴناسىپ ەتسە، ەلىمىزدىڭ بايراعىن كوك اسپاندا جەلبىرەتە بەرۋ، يمامداردىڭ ٴيميدجى مەن بەدەلىن كوتەرۋ ويىمدا بار.

– جارىستى ۇيىمداستىرۋشىلار، سپورتشىلار ٴسىزدىڭ قاراپايىم اۋىل مولداسى ەكەنىڭىزدى بىلگەندە قانداي سەزىمدە بولدى؟

– بۇعان قىزىعا دا، قىزعانا دا قاراعاندار بولدى. «سپورتپەن شۇعىلدانۋىڭ جۇمىسىڭا كەدەرگى كەلتىرمەي مە؟» دەپ تاڭدانىپ سۇراعاندار دا كەزدەستى. مەن: «بۇل مەنىڭ كۇندەلىكتى ادەتىم. جۇمىسىما ەش كەدەرگى جوق. كەرىسىنشە، دىنگە، حالىققا قىزمەت ەتۋگە قۇلشىنىسىمدى ارتتىرعان وسى – سپورت. دەنە شىنىقسا، ادام جۇمىستا سەرگەك وتىرادى. ال قيمىل-قوزعالىس بولماسا، ماۋجىراپ، ۇيقى قىسادى. ۇيقىسى كەلگەن ادامنىڭ ٴقايتىپ جۇمىسى وڭسىن؟!» – دەپ جاۋاپ بەردىم.

ادام بويىندا كوپ قابىلەت پەن مۇمكىندىك بار. اللانىڭ بەرگەن سول قاسيەتتەردى جاقسى ىستەر ٴۇشىن پايدالانۋىمىز كەرەك. كەيبىر ادامدار دەنەسىنىڭ ادەمىلىگى ٴۇشىن نەمەسە بىرەۋدى ۇرىپ-جىعۋ ٴۇشىن سپورتپەن شۇعىلدانادى. ەڭ اۋەلى نيەتتى تۇزەپ الۋىمىز ٴتيىس. نيەت دۇرىس بولماسا، ٴىس ناسىرعا شابادى. تەك شارشاپ-شالدىققاننان باسقا ەشتەڭە ۇتپايمىز. دەنساۋلىق – اللانىڭ بەرگەن اماناتى. سول اماناتقا قيانات جاساماي، دەنساۋلىعىمىزدى كۇتىپ، باپتاپ ۇستاساق ۇتىلمايمىز. ادام بالاسى اللانىڭ الدىندا ٴاربىر ٴىسى ٴىشىن سۇرالادى. دەنساۋلىعىمىز ٴۇشىن دە جاۋاپ بەرەمىز.          

– جاستارعا ايتارىڭىز...

– حالقىمىز دانا عوي. «جاستىق شاقتىڭ ٴقادىرىن قارتايعاندا بىلەرسىڭ» دەيدى اتا-بابالارىمىز. ادامنىڭ جاس كەزى – ۇلكەن مۇمكىندىكتەر مەزگىلى. سوندىقتان وسى ۋاقىتتى اللانىڭ رازىلىعى، حالقىمىزدىڭ يگىلىگى ٴۇشىن پايدالانىپ قالۋىمىز قاجەت. پەندە و دۇنيەگە بارعاندا ٴومىرىن قالاي وتكىزگەنى، سونىمەن قاتار جاستىق شاعىن قالاي پايدالانعانى ٴۇشىن سۇرالادى. سوندىقتان التىن ۋاقىتىمىزدى ەكى دۇنيەمىزدىڭ باقىتى ٴۇشىن پايدالانعانىمىز ابزال. وكىنىشكە قاراي، قازاقتىڭ تەپسە تەمىر ۇزەتىن جاستارى كەيدە اراققا سالىنىپ نەمەسە تەمەكىگە اۋەستەنىپ، ومىرلەرىن ٴبۇلدىرىپ جاتادى. يسلامعا جات، ادامگەرشىشلىكتەن ادا ارەكەتتەر ٴوزىن دە، وزگەنى دە قاسىرەتكە ۇشىراتاتىنىن تۇسىنبەۋدە. تۇسىنسە دە تۇزەلگىلەرى كەلمەيدى. ٴبىز ٴوز ومىرىمىزگە ٴوزىمىز جاۋاپتى ەكەنىمىزدى ٴبىلۋىمىز كەرەك. وسىنى جاستارىمىز تۇسىنسە دەيمىن.

اعابەك قونارباي ۇلى،
قازاقستان مۇسىلماندارى ٴدىني باسقارماسىنىڭ ٴباسپاسوز حاتشىسى
www.muftyat.kz

اعابەك قونارباي ۇلى
date06.03.2013readCount3732printباسىپ شىعارۋ