جۇكتىلىك كەزىندەگى ٴتىس كۇتىمى

ٴاربىر ايەل جۇكتىلىكتى مەرەكەنى كۇتكەندەي اسىعا كۇتەدى. الايدا جۇكتىلىكتىڭ ٴوتۋ بارىسى ٴتۇرلى جاعدايعا بايلانىستى. ويتكەنى قۇرساقتاعى ٴسابي انا اعزاسىنداعى بار جاقسىنى وزىنە الادى. سونىڭ ىشىندە تىستەگى كالسييدى دە الادى. ٴتىسىڭ اۋىرسا جانىڭدى قويارعا جەر تاپپاي كەتەسىڭ. قازاقستان عالىمدارى جۇكتىلىك كەزىندە ٴتىس دارىگەرىنە بارۋعا بولادى، ٴتىپتى ٴاربىر جۇكتى ايەل  وعان بارۋعا مىندەتتى دەپ سانايدى!

 

زەرتتەۋ

قازاقستان دارىگەرلەرى جاي عانا تەوريامەن ەمەس، كومەككە جۇگىنگەن الماتىلىق 37 جۇكتى ايەلگە جاسالعان باقىلاۋ ناتيجەسىندە قورىتىندى جاسادى.  باقىلاۋعا 24-38 جاس ارالىعىنداعى ايەلدەر الىندى. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى (62%) ەكىنشى رەت بوسانعالى جۇرگەن انالار. عالىمدار ۇجىمى (گ.ت.ەرمۋحانوۆا، ا.ا.تۋلەتايەۆ) زەرتتەۋ ناتيجەسىن عىلىمي جۋرنالدا جاريالادى. ٴبىز سونىڭ قىسقارتىلعان نۇسقاسىن عانا ۇسىنامىز.


كورسەتكىش سويلەيدى

باقىلاۋعا الىنعان جۇكتى ايەلدەردىڭ 89،1%-ىنىڭ ٴتىس پروبلەماسى جۇكتىلىككە بايلانىستى پايدا بولماسا دا، جۇكتىلىك كەزىندە اسقىنىپ كەتكەن. 21 ايەلدە تىسجەگى، 12 ايەلدە اسقىنعان تىسجەگى انىقتالدى. 13 ايەلدىڭ (35%) ٴتىس قاتارىندا اقاۋ بايقالدى. ەكى ناۋقاستان كاتارالدىق گينگيۆيت تابىلدى. 15 ايەلدەن گيپەرتروفتى جانە اتروفتى گينگيۆيت، ال 8 ايەلدەن – كاتارالدىق پارودونتيت انىقتالدى.

پارودونت تىنىندە پروبلەماسى بار ايەلدەردىڭ قىزىل يەگى قاتتى تاماقتى تىستەگەندە جانە ٴتىسىن تازالاعاندا قانايتىن بولعان.

ايەلدەردىڭ از عانا بولىگى (10،9%) دەنساۋلىعىنا جۇكتىلىككە دەيىن الدىن الا قارالعان. ولار ستوماتولوگ-دارىگەردىڭ تولىق تەكسەرۋىنەن وتكەن. ەڭ قىزىعى، ولار ٴبىرىنشى رەت جۇكتى بولعان ايەلدەر. ولار جۇكتىلىگىنە بارىنشا مۇقيات قاراعان ايەلدەر بولىپ شىقتى. ٴتىسىڭىزدى جۇكتىلىككە دەيىن ەمدەڭىز!

باقىلاۋعا الىنعان ايەلدەردىڭ تىسىندەگى اقاۋدى ولاردىڭ بوسانۋ ناتيجەسىمەن جانە بالالارىنىڭ دەنساۋلىعىمەن سالىستىردى. ناتيجەسىندە الماتىلىق عالىمدار مىناداي قورىتىندىعا كەلدى: اۋىز قۋىسىنىڭ قابىنۋى بولاشاق سابيگە ٴقاۋىپ تۋعىزادى. ٴاربىر ٴۇشىنشى جاعداي ٴسابيدىڭ ىندەت جۇقتىرۋىنا الىپ كەلەدى. مۇنداي جاعدايدا بالالاردىڭ يممۋنيتەتى السىرەيدى. ىشەك-قارىن جولىنىڭ قىزمەتى بۇزىلادى. باسقا دا اۋرۋلارعا ۇشىرايدى. سونىمەن قاتار، اناسىندا تىسجەگى بولعان جاعدايدا، ونىڭ بالادا دا بولاتىنى بايقالدى. انا مەن بالانىڭ اراسىنداعى ەرىكسىز جاقىندىق ٴسابيدىڭ اۋىس قۋىسىندا ينفەكسيانىڭ جىلدام تارالۋىنا الىپ كەلەدى. العاش ٴتىس جارعان كەزدەن باستاپ-اق تىسجەگى پايدا بولادى. ەندەشە نە ىستەۋ كەرەك؟ ايرىقشا ەرەجەلەردى ساقتاي وتىرىپ، جۇكتىلىك كەزىندە ٴتىستى ەمدەۋ كەرەك.

 

ەمدەۋگە بولادى!

ناۋقاستىڭ ٴتىسى اۋىرسا، ٴتىس دارىگەرىنىڭ باسى اۋىرارى ٴسوزسىز. انەستەزيا جاساۋ ارقىلى قاراپايىم ادامعا دا، جۇكتى ايەلگە دە كومەكتەسۋگە بولادى. قازىرگى تاڭدا ارنايى جۇكتى ايەلدەرگە ارنالعان انەستەزيا بار. مۇنداي دارى-دارمەكتەر بالا جولداسىنىڭ توسقاۋىلى ارقىلى وتپەيدى. سوندىقتان اناسىنا دا، بولاشاق سابيگە دە ەشقانداي زيانىن تيگىزبەيدى. تەك تولىق انەستەزيادان اۋلاق بولعان ٴجون. ونى جۇكتىلىكتىڭ قاي كەزەڭىندە بولماسىن پايدالانۋعا بولمايدى.  

جۇكتىلىك كەزىندە ٴتىستى ەمدەۋگە جانە جۇلۋعا قاتىستى قارسى كورسەتىلىمدەر بار. الايدا ولار ۇزىلدى-كەسىلدى ەمەس. بۇل ماسەلەنى ٴاربىر جەكەلەگەن جاعدايعا بايلانىستى ٴتىس دارىگەرىمەن جانە تەراپەۆتپەن كەڭەسىپ شەشۋ قاجەت. رەنتگەنگە ايرىقشا نازار اۋدارۋ قاجەت.

بولاشاق انالار ٴتىس رەنتگەنىن جۇكتىلىكتىڭ ٴبىرىنشى جانە سوڭعى ٴۇش ايىندا جاساۋعا بولمايتىنىن ٴبىلۋى كەرەك.

كەيدە بىلىكتى كومەك كورسەتۋ ٴۇشىن دارىگەرگە ٴتىس رەنگەنى قاجەت بولادى. جۇكتى ايەل ٴۇشىن رەنتگەننەن شىعاتىن ساۋلە نارەستەگە ٴقاۋىپ تۋعىزۋى مۇمكىن. الايدا قازىرگى تاڭدا شىعارىلاتىن ساۋلەنى سەكۋندقا دەيىن ازايتاتىن اپپارات پەن ميكروساۋلەلەنۋدى تىركەۋگە قابىلەتتى  راديوۆيزيوگراف قولدانىلادى.

دەگەنمەن، ٴاربىر انا الدىن الۋ شارالارىن ساقتاۋى ٴتيىس. ٴسابيدى قورعاۋ ٴۇشىن ومىراۋىن، ٴىشىن جانە جامباسىن ارنايى جاپقىشپەن جاۋىپ ٴجۇرۋ كەرەك.

ەگەر جۇكتىلىك كەزىندە جاسالعان ٴتىس رەنتگەنى جاعدايدىڭ ٴقاۋىپتى ەمەستىگىن كورسەتسە، ٴتىستى ەمدەۋ شاراسىنىڭ ٴبىرقاتارىن بالانى بوسانعاننان كەيىنگە قالدىرعان ٴجون.

 

جۇكتىلىك كەزىندە ٴتىس جۇلدىرۋ

بۇل شارانى اسا قاجەتتىلىك تۋىنداعان جاعدايدا عانا جاساتقان دۇرىس. ٴتىستى جۇلۋ كەزىندە ستوماتولوگ-دارىگەر جۇكتىلىك مەرزىمىن ەسكەرۋى ٴتيىس. مۇنداي شارانى جاساۋعا جۇكتىلىكتىڭ ەكىنشى توقسانى قولايلى. كۇردەلى حيرۋرگيالىق وتا (مىسالى، اقىل ٴتىسىن جۇلدىرۋ) جاساۋعا شۇعىل قاجەتتىلىك بولماسا، ونى جۇكتىلىكتىڭ سوڭىنا شەگىندىرگەن دۇرىس.


تىسكە پروتەز سالۋ

پروتەزدى جۇكتىلىككە دەيىن سالۋ قاجەت. الايدا، بولاشاق انا ونى سالدىرىپ ۇلگەرمەسە، پروتەزدى جۇكتىلىكتىڭ ٴبىرىنشى جارتىسىندا جاساتقانى ابزال. ويتكەنى وسى كەزەڭدە ايەلدىڭ جاعدايى جاقسىراق بولادى. ٴتىس دارىگەرىنە بارۋ اسا قيىنعا سوقپايدى. بۇل ورايدا جىلدام سالىناتىن جانە جانسىزداندىرۋدى قاجەت ەتپەيتىن پروتەز ٴتۇرىن تاڭداۋ كەرەك. جۇكتىلىك كوپ جاعدايدا پروتەز سالۋعا قارسى كورسەتكىش ەمەس. سوندىقتان ٴتىستى قالپىنا كەلتىرۋ قاجەت بولسا، مامانعا جۇگىنىپ، وڭتايلى ٴادىستى تاڭداۋ جەتكىلىكتى.


اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە، اۋىرمايتىن جول ىزدە

الماتىلىق عالىمدار ساۋاتتى جاسالعان ستوماتولوگيالىق شارالار جۇكتى ايەل مەن نارەستەگە زيانىن تيگىزبەيتىنىنە، كەرىسىنشە وڭ ناتيجە بەرەتىنىنە سەنىمدى. جۇكتى ايەلدىڭ اۋىز قۋىسىنداعى سوزىلمالى ينفەكسيا وشاعىن ۋاقتىلى ەمدەۋ جۇكتىلىكتىڭ پاتولوگياسىز وتۋىنە كومەكتەسەدى. دەگەنمەن، جۇكتى ايەل ٴتىس دارىگەرىنىڭ الدىنا بارماۋعا بارىنشا تىرىسۋى ٴتيىس. ول ٴۇشىن:

— ٴتىستى تۇراقتى جانە دۇرىس تازالاپ تۇرۋ كەرەك (ٴتىستى تازالاۋدى ٴاردايىم ٴبىر ٴتىس قاتارىنان باستاپ، بىرەۋىن قالدىرماي تازالاۋ كەرەك).

— قوسىمشا الدىن الۋ قۇرالدارىن پايدالانۋ كەرەك. ٴتىس قاعىن جانە تاماق قالدىعىن تازالاۋ ٴۇشىن ٴتىس ٴجىبىن – فلوسستى; ٴتىستىڭ بەتكى قاباتىن جاقسى تازارتاتىن، ٴتىس قاعى پايدا بولۋىنىڭ الدىن الاتىن، اۋىز قۋىسىن زالالسىزداندىراتىن ٴتىس ەليكسيرىن پايدالانۋ; قۇرامىندا قانت الماستىرعىشى، اسىرەسە كسيليتى بار ساعىز شايناۋ.  كسيليت اۋىز قۋىسىندا ۇزاق ۋاقىت تۇرادى دا فلوراعا وڭ اسەرىن تيگىزەدى. ساعىزدى تاماقتان كەيىن 15-20 مينۋت قانا شايناۋ كەرەك.


دۇرىس تاماقتانۋ

ديەتا ٴسىزدىڭ ەرەكشەلىگىڭىزدى ەسكەرە وتىرىپ جاسالۋى ٴتيىس. ول قاجەتتى اقۋىزدان، كومىرسۋتەكتەن جانە مايدان، سونىمەن قاتار قاجەتتى دارۋمەن مەن مينەرالدى زاتتاردان تۇرۋى ٴتيىس. ارينە، گازدالعان ٴتاتتى سۋسىنداردان باس تارتىپ، ٴتىسىمىزدىڭ باستى جاۋى – ٴتاتتىنى شەكتەۋ قاجەت.

date30.06.2017readCount2458printباسىپ شىعارۋ