قىمىز دايىنداۋدىڭ ٴسىز بىلمەيتىن ٴادىسى

 

قىمىز باپتاۋ (كۋمىسودەليە) – بيە ٴسۇتىن اشىتىپ قىمىز جاساۋ ٴىسى. قىمىز باپتاۋ ەلىمىزدىڭ ٴار وڭىرىندە ٴارتۇرلى دايىندالادى. ول كوبىنە جىلقىنىڭ جەگەن شوبىنە، قىمىزدى اشىتاتىن كۇبىنىڭ اعاشىنا، كۇبىنى ىستايتىن ٴشوپتىڭ ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى ٴارتۇرلى بولادى. ٴبىراق قىمىزدىڭ ەڭ باستى كۇتىمى –ونىڭ قالاي جاسالۋىندا، ونى جاسايتىن ادامنىڭ شەبەرلىگىنە بايلانىستى.

قىمىز تۋرالى ايتقاندا كوبىنە ارقا جاقتىڭ قىمىزىن ماقتاپ جاتامىز، سونداي-اق، جامبىل وبلىسىنداعى «جۋالى مەن مەركەنىڭ قىمىزىن-اي» دەپ ىشكەن ادام العىسىن ايتىپ جاتقانىن ەستىگەن بولارسىز. ٴبىز بۇگىن سىزدەرگە جامبىل وڭىرىندە قىمىزدى باپتاۋ ادىستەرىمەن بولىسەتىن بولامىز.

نەگىزى قىمىزدىڭ بابىنا بايلانىستى ەسكەرەتىن مىناداي ماڭىزدى قاعيدالار بار:
1. ەڭ الدىمەن، قىمىزدىڭ بابىندا بولۋى ونى اشىتاتىن كۇبىنىڭ اعاشىنا بايلانىستى. ماسەلەن، كۇبىنىڭ اعاشى قاراعايدان نەمەسە تەرەكتەن بولسا، سول اعاشتىڭ ٴدامى قىمىزعا دا ٴسىڭىپ كەتەدى. كوبىنەسە ارشادان، ەمەننەن جاسايدى. ارشادان جاسالعان كۇبىدەن ەڭ باپتاۋلى قىمىز دايىندالىپ شىعادى. جانە ونىڭ ٴدامى قىمىزعا سىڭبەيدى. قىمىز ٴوز ٴدامىن جوعالتپايدى.

2. كەلەسى ەسكەرەتىن قاعيدا – كۇبىنىڭ تازالىعى. كوپ جاعدايدا وسى ماسەلە بىزدە ەسكەرىلمەي قالادى. مىسالى، ٴۇش كۇن سايىن جۋاتىن بولساڭ ونىڭ تۇبىندە اشىتقى قالىپ كەتەدى. ٴسىز قانشا بالعىن قىمىز قۇيعانىڭىزبەن سول بۇرىنعى تۇبىندە قالىپ قويعان اشىتقى جاڭا قىمىزدىڭ ٴدامىن تەز بۇزادى. سوندىقتان، كۇبىنى تازالاپ، جۋعاندا ونى اراسىنا ٴبىر كۇن سالىپ وتىرىپ تازالاۋ كەرەك. جۋعاننان كەيىن ونى جارتى ساعات ۋاقىت كەپتىرۋ كەرەك. جارتى ساعاتتان ارتىق كەپتىرمەڭىز، سەبەبى، كوبىرەك كۇننىڭ استىندا تۇرعان كۇبى قاڭسىپ كەتىپ، تەسىلىپ، جان-جاعىنان ٴسۇت اعىپ كەتۋى مۇمكىن.

3. مۇنان كەيىن كەپكەن كۇبىنىڭ تۇبىنە قۇيرىق مايىن نەمەسە قايماق جاعىڭىز. مۇمكىن بولسا، تابيعي قالىڭ قايماقتى، كىلەگەيدى جاعىپ قويىڭىز. جاعىلعان قايماقتىڭ بەتىن شوپپەن ىستاڭىز. ماسەلەن، جامبىل وبلىسىندا «كيىك وتى» دەگەن ٴدامى ەرەكشە شوپپەن، ال ارقا وڭىرىندە توبىلعىمەن ىستاپ جاتادى. ىستاعان سوڭ، قايماقتىڭ ۇستىنە ٴبىر ەلى بولىپ ٴتۇتىننىڭ ىسى وتىرادى. كۇبىنىڭ بەتىن ٴبىر ساعاتقا جۋىق ۋاقىت جاۋىپ قويىڭىز. قايماقتىڭ ٴتۇسى سارى تۇسكە اينالىپ ٴشوپتىڭ ەرەكشە تابيعي ٴدامى سىڭەدى.

4. كەلەسى ورىندايتىن تاپسىرماڭىز: ىستالعان، دايىن كۇبىگە قىمىزدى قۇيىڭىز. جانە ونىڭ ۇستىنە جاڭا ساۋىلعان بيەنىڭ ٴسۇتىن قۇيىڭىز. ەندىگى مىندەتىڭىز – قىمىزدىڭ پىسۋىندە. بۇل قىمىز باپتايتىن انالارىمىز بەن اجەلەرىمىزگە ٴتان قاسيەت. ولار الگى قۇيىلعان قىمىزدى بابىنا كەلگەنشە ٴپىسىپ، كىشكەنە توستاعانعا قۇيىپ الادى دا ٴدامىن تاتىپ، ۇلكەن ۇيدە وتىرعان اجەگە اپارىپ كورسەتەدى. مەسكە قۇيعاندا بيە سۇتىنە ەشۋاقىتتا سۋ قوسپايدى. جەلىننەن شىققان تازا قىمىز ٴدامى ەرەكشە بولادى. قىمىزدى نەعۇرلىم كوپ پىسسەڭىز، ٴدامى سوعىرلىم ەرەكشە بولادى. مۇنى كوبىنە «ٴپىسۋى قاندى» دەپ ايتادى. ٴپىسۋى قانعان قىمىزدا گاز بولمايدى، ٴدامى بۇزىلمايدى جانە ۇزاق ۋاقىت ساقتالادى. قىمىزدى ۇزاق ۋاقىت پىسكەننەن كەيىن 2-3 ساعات كۇبىدە قالدىرىڭىز. كەيىن 2 ساعاتتاي توڭازىتقىشقا سالىپ، شەتىنەن قۇيىپ الىپ ىشە بەرىڭىز. اسىڭىز ٴدامدى بولسىن!

www.asylarna.kz
date27.06.2017readCount2358printباسىپ شىعارۋ